Խոպանի «խերը». Երանոսում մատաղ են անում՝ 15 տարի բաժանումից հետո առաջին անգամ  հարսներով ու թոռներով միասին են (Տեսանյութ) 

Խոպանի «խերը». Երանոսում մատաղ են անում՝ 15 տարի բաժանումից հետո առաջին անգամ  հարսներով ու թոռներով միասին են (Տեսանյութ) 

Երանոսը կանանց գյուղ է. տղամարդիկ, ինչպես երանոսցիք են ասում են՝ տարին 12 ամիս Ռուսաստանում են՝ արտագնա աշխատանքի: Գեղարքունիքի մարզի այս գյուղն, ըստ պաշտոնական տվյալների, 5960 բնակիչ ունի, բայց գյուղացիք ասում են՝ որ հաշվենք, երեւի կեսից ավելին Ռուսաստանում է: «Որ տղամարդն էլ չի գնում խոպան, ուրեմն՝  հիվանդ է»,-ասում են գյուղի կանայք ու շարունակում՝ «Էստեղից չեն գնում միայն հիվանդները, ծերերն ու մատղաշ տղեքը»:

Երանոսի կողպած դռներով, փոշոտ պատուհաններով ու չխնամված տնամերձ հողամասերով բազմաթիվ տները, փողոցների դատարկությունն ու լռությունը վախեցնող է. երանոսցիք ասում են՝ «Բալա ջան,  բա ի՞նչ ես ուզում, մա՞րդ ա մնացել, հըմենը դրսում են՝ Ռուսաստանի յաները: Մեր գյուղում լիքը էրեխեքով փողոց ու տուն չես գտնի»:

Գյուղի փողոցներից մեկում կողպած դարպասները հաշվեցի՝ 10-ն են, հանկարծ մի բաց դարպաս տեսա ու ներս մտա՝ կանացի զրնգուն ծիծաղ, երեխաների ձայներ, բարձր խոսակցություն: Տիկին Սիլվան մատաղ էր անում. 15 տարվա ընթացքում առաջին անգամ հարսներով ու թոռներով հավաքվել են հայրական տանը:

«Այս տարի այնպես ստացվեց, որ եղբորս կինն էլ եկավ Ռուսաստանից, ես էլ եկա, հարսներս ու աղջիկներս, թոռներս եկան  ու մեր հայրական տան դուռը բացվեց: Ամեն տարի ամենքն առանձին-առանձին գալիս էին, բայց որ էսպես՝ բոլորս միասին նույն ամսում գայինք՝ չէր պատահել: Նաեւ մեր զինվորների ու հայրենիքի խաղաղության համար եմ մատաղ անում»,-ասում է տիկին Սիլվան: Տիկին Սիլվայի զավակներն էլ իրենց ընտանիքներով Ռուսաստանի տարբեր ծայրերում են բնակվում. մեկը՝ Չելյաբինսկ, մեկը՝ Օմս, մյուսը՝ Կեմերովո, հիմա իրար հետ հայրենիքում հավաքվել են 20 հոգով ու իրենց ուրախությունն են նշում: Մատաղն էլ միայն կանանցով էին անում. տղամարդիկ մնացել էին Ռուսաստանում, կանայք ասում են՝ «Գործը շատ է, իրենք աշխատում են, որ մեզ Հայաստան ուղարկեն՝ կարոտներս առնենք»:

Տիկին Սիլվան ասում է՝ «Սկայպը չի թողնում իրարից կարոտով մնաք, բայց հայրենիքի հողի, ջրի ու բնության կարոտը քաշում ենք: Նենց չի ուշ-ուշ ենք գալիս, ամեն տարի գալիս ենք, բայց մեկ է ՝ կարոտը մնում է: Գործ չկա, դրա համար էլ գնում են Ռուսաստան, որ ստեղ գործ լինի՝ ով կուզի հայրենիքից հեռու մնա»:

Հետո տիկին Սիլվան ցույց է տալիս հարեւանների տները ու ասում՝ «Էս աջ կողմում, տեսեք՝ էն շքեղ տունը, դատարկ է, գնացել են Ռուսաստան, էս դիմացի տունը՝ մեծ ընտանիք էր, բոլորով փակեցին դռներն ու գնացին: Էս ձախ կողմինը հորեղբորս տունն է, էլի փակ է դուռը, մարդ չի ապրում, տարիներ առաջ ընտանիքով գնացին»:

Այս ընտանիքի անդամները առաջիկայում վերադառնալու մասին չեն էլ մտածում. Ասում են՝ երեխաների ապագան էլ Ռուսաստանում են տեսնում. «Այստեղ հեռանկար չկա: Չգիտեմ, եթե ամեն ինչ կարգավորվի, աշխատանք լինի՝ բարձր եկամուտով, կգանք, ինչի՞ չենք գա»: Մատաղ անող հարսներն ամաչեցին լուսանկարվել, մեկն ասում է՝ բա որ նշանածս տեսնի ինտերնետում, մյուսն էլ ասում է՝ «Չէ, գործ չունեմ, կարող  է ամուսնուս դուր չգա»:

Գյուղացիք ասում են՝ այս մարզից խոպան գնալը Երանոս գյուղից է սկսվել:  Ասում են՝ այստեղ հենց տղաները չափահաս են դառնում՝  մեկնում են արտագնա աշխատանքի. «Էնքան կան, որ էրեխու 15 տարին լրանում է՝ հերը տղուն տանում է Ռուսաստան»:

Գոնե լա՞վ են վաստակում. իմ այս հարցին ի պատասխան երանոսցի տիկին Անուշն ասում է՝ «Որ լավ լիներ՝ հողի սեւ գործ չէի անի: Նոր տարուն գալիս է, ծախսում ենք, էլի գնում է»:

Երանոսցի կանանց մեծ մասը տարիներով ամուսիններին չեն տեսնում: «Ես որ ամուսնուս հետ միասին վերադարձա գյուղ, կանայք զարմացել էին, իրենց համար տարօրինակ էր, ասում էին՝ մարդուդ ընչի բերեցիր, թողեր մնար՝ փող աշխատեր»,- պատմում է 30 ամյա Աննան:

Այս գյուղում էլ, ինչպես մարզի բազմաթիվ այլ գյուղերում, գյուղատնտեսական աշխատանքների ամբողջ ծանրությունը կանանց ուսերին է. վար ու ցանքն էլ են կանայք անում, ոռոգման հարցն էլ են իրենք լուծում:

«Հենա կարտոշկեն քցել ենք հողը, ջուր չկա, որ ջրենք: Էղած բերքն էլ մեր ընտանիքների համար է, մի փոքր մասը  փոխանակում ենք անում»,-պատմում են գյուղամիջում հավաքված 4 կանայք: Նրանք էլ հրաժարվեցին լուսանկարվել, տեսախցիկը տեսնելու պես արձագանքում են՝ «Աման, մեզի խայտառակ չանես, մարդներս տեսնին, ասին՝ էդ ինչո՞վ կըզբաղվեք գյուղում»:

Երանոսցիք ասում են՝ գյուղատնտեսությամբ զբաղվելը ձեռնտու չէ, եկամուտ չկա, միայն իրենց չարչարանք է մնում.«Որ Ռուսաստանը չլինի, մենք սոված կկոտորվեինք»: Գյուղացիներից մեկն էլ ավելացնում է՝ «Չինք կոտորվի, նենց չի որ սովից կմեռնեինք, բայց ավելի թշվառ կապրեինք: Ասենք՝ էրեխուն թազա շոր հազարից մեկ կառնեինք, էնքան որ կարտոշով-բանով կապրեինք, էնքան որ սոված չմնայինք»:

Երանոսը հակասությունների գյուղ է՝ այստեղ հին, վաղուց չվերանորգված, կիսաքանդ տներն ու շքեղ առանձնատները կողք կողքի են: Շքեղ առանձնատներով փողոցներն ասֆալտապատ են, իսկ հին, մեկ հարկանի տներով փողոցները քարքարոտ ու կիսաքանդ: Երանոսցիք գյուղապետից չեն դժգոհում. ասում են՝ գյուղի մեծահարուստները գյուղի բյուջեին գումար են փոխանցում, այդ միջոցներով էլ գյուղում բարեկարգման աշխատանքներ են կատարվում, գյուղապետը ծախսած ամեն դրամի համար հաշվետվություն է ներկայացնում:

Գյուղացիք ասում են.«Մեծահարուստներ շատ ունենք, բայց նրանք ստեղ չեն ապրում, Ռուսաստանում են ապրում, շատերի էդ դղյակները դատարկ են, կամ էլ եթե ապրող կա՝ էլի կանայք ու էրեխեքն են: էդ սաղ Ռուսաստանի փողերով են սարքել, մեզի սաղիս էս հողն ու կարտոշկեն չի պահում, մեզի Ռուսաստանն է պահում»:

Նելլի ԲԱԲԱՅԱՆ

Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

Մեկնաբանություններ (0)

Պատասխանել

 
Առցանց Առավոտի լուրերին facebook-ով բաժանորդագրվելու համար սեղմեք