ՀՀՇ առաջին վարչության անդամ Ալբերտ Բաղդասարյանը հունիսի 20-ին կայանալիք հանրահավաքի հետ կապվող բոլոր հույսերը համարում է սին. «Փետրվարի 26-ին կես միլիոնից ավելի մարդ էր հավաքվել՝ ի՞նչ եղավ»: Ամսի 20-ի հանրահավաքը, ըստ նրա, եվրոպական չինովնիկների՛ն է մտածելու տեղիք տալու, եւ, կախված դրա արդյունքներից, հայրենի իշխանությունները կկողմնորոշվեն՝ գնա՞լ զիջումների, թե՞ Եվրոպային ալտերնատիվներ փնտրել, ինչի մասին նույնիսկ գնացող նախագահն էր խոսում. «Մեր մութ ուղեղները կլուսավորեն՝ կիմանանք, թե ո՞ւր ենք գնալու»: Հարցազրույցը կարդացեք վաղվա համարում:

Սակայն Հայաստանի կոալիցիոն ուժերը իրենք իրենցից արդեն գոհ են

Մայիսի 26-27-ը Կիեւում տեղի է ունեցել ԵԽԽՎ Մոնիտորինգի հանձնաժողովի նիստը, որը քննարկել է 1609 բանաձեւի պահանջների կատարման ուղղությամբ ՀՀ իշխանությունների կողմից մինչ այժմ կատարված քայլերը: Ըստ հանձնաժողովի գնահատականների, ԵԽԽՎ բանաձեւի պահանջները կատարելու ուղղությամբ ձեռնարկված միջոցները շոշափելի արդյունքներ չեն տվել: Հիշեցնենք, որ ԵԽԽՎ ապրիլի 17-ին ընդունած բանաձեւը Հայաստանին առաջարկում է մինչեւ Վեհաժողովի ամառային նստաշրջանը իրականացնել մարտի 1-ի իրադարձությունների անկախ քննություն, երկրում քաղաքական երկխոսություն ծավալել եւ ամրապնդել ժողովրդավարական ինստիտուտները, հակառակ դեպքում՝ Հայաստանը կզրկվի ձայնի իրավունքից: Մոնիտորինգի հանձնաժողովը Կիեւում հույս է հայտնել, որ «Երթեր, ցույցեր, հանրահավաքներ, ժողովներ անցկացնելու մասին» օրենքի փոփոխությունները ամբողջովին կընդունվեն մինչեւ ԵԽԽՎ հունիսյան նստաշրջան: Մինչդեռ տեղեկություններ կան, որ կոալիցիոն ուժերը մտադիր են այս օրենքի փոփոխությունները (ընդունված է առաջին ընթերցմամբ) երկրորդ ընթերցմամբ եւ ամբողջությամբ ընդունել միայն սեպտեմբերին: Թեպետ ՀՀԿ խմբակցության քարտուղար Սամվել Նիկոյանը երեկ մեզ հետ զրույցում վստահեցրեց, որ իրենք կկարողանան հունիսյան քառօրյայում այդ խնդիրը կարգավորել: Մոնիտորինգի հանձնաժողովը գոհ է, որ հայ խորհրդարանականները որոշել են բարեփոխել «Ընտրական օրենսգիրքը» եւ ընդդիմության կարգավիճակի ու իրավունքների շուրջ փորձում են երկխոսություն սկսել: Հանձնաժողովը նաեւ հույս է հայտնել, որ ընդդիմության առաջնորդները, «ովքեր մինչ այժմ հրաժարվում էին մասնակցել այդ երկխոսությանը, կփոխեն իրենց դիրքորոշումն այս հարցում»:

Սակայն հանձնաժողովը նաեւ մտահոգություններ ունի: Մեջբերենք. «Հանձնաժողովը մտահոգ է Երեւանում մարտի 1-ի իրադարձությունների անկախ քննություն իրականացնելու հարցում ցանկացած նշանակալից առաջընթացի բացակայությամբ: Խորհրդարանական ժամանակավոր հանձնաժողովի ձեւաչափը, որը պետք է ստեղծվի այդ իրադարձությունների անկախ քննության համար, հնարավոր է չապահովի Վեհաժողովի պահանջած անկախությունը, եթե դրանում ներգրավված չլինեն արտախորհրդարանական ընդդիմությունը, քաղաքացիական հասարակությունը եւ միջազգային փորձագետները»:

ԵԽԽՎ Մոնիտորինգի հանձնաժողովի անդամ Ավետ Ադոնցը եւ պատվիրակության ղեկավար Դավիթ Հարությունյանը գիշերն են վերադառնալու Կիեւից, եւ նրանց մեկնաբանությունները կներկայացնենք ավելի ուշ: Մինչ այդ, իշխանության այլ ներկայացուցիչների խնդրեցինք մեկնաբանել վերոնշյալ մտահոգությունները եւ ասել՝ կկարողանա՞ն կամ ունե՞ն ցանկություն կատարել այն պահանջները, որ ներկայացրել է հանձնաժողովը: ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը ստեղծվելիք ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովի արդյունավետության մասին մեր հարցին պատասխանելով՝ ասաց. «Իհարկե, հանձնաժողովը կարող է շատ արդյունավետ աշխատել, իհարկե կարեւոր է, թե ով կղեկավարի հանձնաժողովը, հուսով եմ, որ ընդդիմության մասնակցությունը, որը ողջունելի եմ համարում, հանկարծ չի մերժվի»:

ԲՀԿ խմբակցության քարտուղար Արամ Սաֆարյանը վստահեցրեց, որ Մոնիտորինգի հանձնաժողովի դիտարկումների մասին առավել մանրամասն կխոսեն, երբ պատվիրակները վերադառնան Կիեւից. «Կարծում եմ՝ հենց վաղը հնարավորություն կունենանք ամբողջացնելու մեր դիրքորոշումը եւ որոշելու մեր անելիքները, հիմա կարող եմ ընդամենը վերահաստատել, որ կոալիցիայի շրջանակներում կա վճռականություն 1609 բանաձեւի պահանջների կատարման հարցում, եւ հունիսին ականատես կլինեք նշանակալի իրադարձությունների, որոնք ուղղված են լինելու այդ պահանջների կատարմանը»: Հիշեցրինք, որ հենց ինքն էր ժամանակավոր հանձնաժողովները որակել որպես «զավզակության տեղ»: Ուզեցինք ճշտել՝ մնո՞ւմ է նույն կարծիքին: Ասաց, որ ինքն անձամբ դեմ է ժամանակավոր հանձնաժողովներին, բայց «եթե մեր խմբակցությունը որոշի, որ դա է լավագույն ձեւը, ես չեմ առարկի»:

Ըստ ՀՀԿ խմբակցության քարտուղար Սամվել Նիկոյանի՝ «նախ պետք է հստակեցնել՝ ի՞նչ է նշանակում արտախորհրդարանական ընդդիմություն, որովհետեւ, ասենք, 10-20 կուսակցություն կարող են ասել, թե իրենք արտախորհրդարանական են եւ պետք է մասնակցեն: Նույնը՝ քաղաքացիական հասարակության մասով: Սրանից հետո կարելի է հարցը քննարկելի դարձնել, որովհետեւ, իրոք, դա պետք է լինի հասարակական վստահություն վայելող հանձնաժողով»:

Արդեն երեք ամիս հայրենի իրավապահները ՀՀ «այլախոհ» քաղաքացիներին թույլ չեն տալիս զբոսնել Ազատության հրապարակում:

Մարտի 1-ի վաղ առավոտից ի վեր, երբ հայրենի ոստիկանությունը որոշեց Ազատության հրապարակը բռնի ուժով եւ վայրագ միջոցներով «մաքրել» իրենց սահմանադրական իրավունքների համար պայքարողներից, այն պաշարված է: Ազատության հրապարակում կարելի էր անցկացնել Սերժ Սարգսյանի՝ որպես երկրի նախագահի, երդմնակալության առիթով կազմակերպված զորահանդեսը, այդ հրապարակը ապրիլի 23-ին բաց էր իշխանական կոալիցիայի անդամ կուսակցություններից մեկի՝ ՀՅԴ-ի կողմից անցկացվող զանգվածային միջոցառման եւ ապրիլքսանչորսյան «ջահերով երթի» մեկնարկի համար, այդ հրապարակում կարելի էր անցկացնել համերգ կամ Վերջին զանգի արարողություն, բայց այդ հրապարակում արգելվում է հավաքվել ՀՀ այն քաղաքացիներին, ովքեր շարունակում են սեփական կարծիք եւ դիրքորոշում ունենալ եւ չհամաձայնել փետրվարի 19-ի նախագահական ընտրությունների արդյունքների հետ: Ազատության հրապարակը մարտի 1-ից ի վեր փակ է Համաժողովրդական շարժման համար, եթե անգամ վերջինիս մասնակիցները ուզում են Եղեռնի զոհերի հուշարձանին այցելել կազմակերպված եւ նույն այն Ազատության հրապարակից, որտեղից նման իրավունք վերապահվել էր, օրինակ՝ «Նիկոլ Աղբալյան» ուսանողական կազմակերպության ներկայացուցիչներին: Ազատության հրապարակն, ի վերջո, փակ է նաեւ բոլոր նրանց համար, ովքեր մարտյան դեպքերից եւ Երեւանում արտակարգ դրության վերացումից հետո հավաքվում են Հյուսիսային պողոտայում՝ քաղաքական զբոսանքի: Ինչպե՞ս են ընդդիմության հետ երկխոսության մասին շեփորահարող իշխանությունները որոշում, թե ում կարելի է թույլ տալ հավաքվել կամ մտնել ու զբոսնել Ազատության հրապարակում՝ հայտնի չէ, որովհետեւ մինչ օրս իշխանության որեւէ ներկայացուցիչ նման սահմանափակումների մասին պաշտոնական հայտարարություն չի արել եւ համապատասխան ցանկ չի հրապարակել:

Մարտի 1-ից հետո եւ արտակարգ դրությունը վերացնելուց հետո արդեն երրորդ անգամ է, որ Սերժ Սարգսյանի գլխավորած իշխանությունը՝ ի դեմս ոստիկանության, արգելում է ընդդիմության ներկայացուցիչներին կամ իշխանության կարծիքը չկիսող ընդդիմախոսներին մուտք գործել Ազատության հրապարակ: Ընդ որում, վերջին երկու նման դեպքերից մեկը՝ մայիսի 26-ին, ուղեկցվեց 18-ամյա Արայիկ Գեւորգյանին ոստիկանության մի հայտնի ներկայացուցչի՝ «Բազազ» մականունով Ռոբերտ Մելքոնյանի կողմից առեւանգելու եւ ոստիկանության մեքենայի մեջ ծեծելու փաստով: Երիտասարդի մեղքն այն էր եղել, որ նա այդ օրը Հյուսիսային պողոտայում զբոսնող այլ քաղաքացիների հետ միասին փորձել էր մտնել Ազատության հրապարակ: Ավելի ուշ նույն «Բազազը» Ա. Գեւորգյանի հորը հրավիրել էր զրույցի եւ ասել, որ տղան իրեն «խելոք չի պահել», եւ որ նրա հարազատները պիտի գոհ լինեն, որ տղային ոստիկանություն չեն տարել: Ընդ որում, այս մասին մամուլում արդեն հրապարակում եղել է, եւ առավել քան տարօրինակն այն է, որ «Բազազի» հանդեպ դեռ ծառայողական քննություն չի անցկացվում. եթե տղան արժանի էր ոստիկանություն տարվելու, ապա ինչո՞ւ չի տարվել, կամ եթե անգամ իրեն խելոք չի պահել, այդ ո՞ր իրավունքով են ոստիկանները նրան առեւանգել եւ ծեծի ենթարկել:

ՀՀ քաղաքացիների, ընդ որում՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ վերապահված ազատ տեղաշարժի եւ իր կարծիքն ազատ արտահայտելու, խոսքի ազատության, տեղեկություններ եւ գաղափարներ փնտրելու, ստանալու, տարածելու ազատության իրավունքի ապօրինի սահմանափակման երրորդ դեպքը տեղի ունեցավ մայիսի 28-ին, երբ իրավապահները մի քանի շարքով օղակի մեջ առան Ազատության հրապարակը՝ արգելելով հատկապես Հյուսիսային պողոտայում զբոսնող քաղաքացիների ելումուտը հրապարակի տարածք: Թե այդ ո՞ր օրենքի շրջանակներում էին տեղավորվում ոստիկանության ներկայացուցիչների՝ արդեն երեք ամիս տեւող գործողությունները, հանելուկ է: Ուստի՝ մենք երեկ դիմեցինք ՀՀ ոստիկանապետի մամուլի քարտուղար Սայաթ Շիրինյանին՝ փորձելով պարզաբանումներ ստանալ իրավապահների գործողությունների օրինաչափության վերաբերյալ: Պարոն Շիրինյանը, որ մինչ այդ «Առավոտի» հարցադրումներին պատրաստակամ էր եղել պատասխանել առանց ձեւականությունների եւ թղթաբանության, երեկ խորհուրդ տվեց մեզ հետաքրքրող հարցերի պաշտոնական պատասխանը ստանալու համար իրեն գրավոր դիմել: Դե, մենք էլ դիմեցինք, թեեւ վստահ ենք, որ այդ հարցադրումների պատասխանը ստանալու համար ստիպված ենք լինելու դեռ մի քանի օր սպասել:

Իսկ մեր հարցերը պարոն Շիրինյանին հետեւյալն էին. ո՞վ էր հրաման տվել ոստիկաններին օղակի մեջ առնել Ազատության հրապարակը՝ արգելելով մարդկանց ելումուտը հրապարակի տարածք, ո՞րն էր այդ հրամանի իրավական հիմքը, ոստիկանության ո՞ր ստորաբաժանումն է իրականացրել այդ գործողությունն ու ո՞վ է ՀՀ քաղաքացիների՝ ՀՀ Սահմանադրությամբ վերապահված ազատ տեղաշարժի եւ մյուս հիմնարար ազատությունների սահմանափակման պատասխանատուն:

Հույս ունենք, որ ոստիկանության ներկայացուցիչը կաշխատի մեր հարցադրումներին սպառիչ պատասխան տալ:

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ Վահան Հովհաննիսյանը երեկ վստահեցրեց, որ Բյուրոյի այն անդամները, ովքեր ՀՀ քաղաքացիություն չունեն, շատ արագ կդիմեն քաղաքացիություն ստանալու համար:

ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը երեկ մամուլի ասուլիսում հայտարարեց, որ Բյուրոյի այն անդամները, որոնք ՀՀ քաղաքացիներ չեն, առաջիկայում կդառնան ՀՀ քաղաքացի, նաեւ, որ բոլոր դաշնակցականները ամբողջ աշխարհում կանեն ամեն ինչ, որ հնարավորինս արագ ստանան ՀՀ քաղաքացիություն: Հիշեցնենք, որ 30-րդ Ընդհանուր ժողովում եւս արտերկրի դաշնակցականներից դա էր ակնկալվում: «Առավոտը» հետաքրքրվեց՝ ի՞նչ պատճառով է Բյուրոն դառնում հայաստանակենտրոն, ինչո՞ւ են Բյուրոյի անդամները դառնում ՀՀ քաղաքացիներ, արդյոք ո՞չ այն պատճառով, որ արտերկրում դաշնակցական կառույցները սկսում են թուլանալ, եւ Դաշնակցությունը ամբողջությամբ ուզում է տեղափոխվել Հայաստան: Վահան Հովհաննիսյանը, ժխտելով մեր կասկածները, ասաց, որ դա ֆիզիկապես հնարավոր չէ, որովհետեւ Դաշնակցության կառույցները դրսում չեն թուլանում. «Դաշնակցության կառույցները որպես կառույց թուլանալ չեն կարող, քանի այն խնդիրները, որ մեր առջեւ կանգնած են՝ դեռ կան: Թուլանում է հայությունը արտերկրում, եւ սա լուրջ պրոբլեմ է: Եվ նման հարց դնել՝ տեղափոխվենք այստեղ բոլորս... Սփյո՞ւռքն ում թողնենք, մատնենք անտերությա՞ն: Ցավոք սրտի, Սփյուռքում գործող համահայկական կառույցներից իր նախկին ուժը, ներուժը, հնարավորությունները, ծավալվածությունը, տարածվածությունը միայն Դաշնակցությունն է պահպանել: Մենք շատ ողջունում ենք եւ իսկապես անկեղծորեն ուրախանում ենք, երբ տեսնում ենք ռամկավարների ուժեղացումը Սփյուռքում, երբ տեսնում ենք հնչակյանների ուժեղացումը Սփյուռքում: Նրանք գուցե մեր գաղափարական հակառակորդն են, բայց կազմակերպված հայությունը միշտ ավելի լավ է անկազմակերպվածից: Անկազմակերպ հայությունը արագորեն ձուլվելու հատկություն ունի»:

Ասաց, որ բարոյապես եւ իրավաբանորեն օգնելու են Սփյուռքում բոլորին, որ ստանան ՀՀ քաղաքացիություն. «Սա ոչ թե կուսակցական խնդիր է, սա համազգային խնդիր է, իսկ դրսի մեր կառույցները... տեսնեիք մեր Ընդհանուր ժողովի ընթացքը, չէիք ենթադրի, որ թուլացել է»:

Կենդանաբանական այգու որոշ կենդանիների վանդակները կիսավեր են ու նեղ, իսկ կենդանիներն էլ անխնամ են ու հյուծված:

Առյուծը հազիվ է տեղավորվել իր նեղ խցում, նույնիսկ չէր արձագանքում այցելուների ձայներին:

Բորենու վանդակը կրկնապատնեշ չունի, եւ գիշատչի հետ «ծանոթությունը» երեխաների համար կարող է վատ հետեւանքներ ունենալ:

Ուղտերն այնքան գզգզված ու անխնամ էին, որ այցելուների մեջ միայն խղճահարություն էին առաջացնում:

Երեւանի կենդանաբանական այգին 30 տարուց ավելի չի վերանորոգվել: Վերջին անգամ մասնակի վերանորոգման աշխատանքներ են կատարվել 80-ականներին: Այսօր այգու վիճակը բավականին անմխիթար է: Կենդանիների վանդակների մի մասը վթարային վիճակում է, մյուս մասն էլ այնքան նեղ ու փոքր է, որ կենդանիներն անգամ շարժվելու տեղ չունեն: Շատ դեպքերում պահպանված չեն անվտանգության նույնիսկ ամենատարրական կանոնները: Օրինակ, գիշատիչ գազանների՝ գայլի, շների կամ բորենու վանդակների ճաղերը միմյանցից բավականին հեռու են, իսկ կրկնակի պատնեշ տեղադրված չէ: Թերեւս այգու տնօրինությունը հույսը դրել է կամ ծնողների աչալրջության, կամ էլ երեխաների հասկացողության վրա եւ բավարարվել է միայն վանդակների վրա «Արգելապատնեշին մոտենալը վտանգավոր է» մակագրությամբ ցուցանակ փակցնելով: Ըստ էության, վանդակներին մոտենալը գրեթե բացառվում է, քանի որ, մանավանդ շոգ եղանակներին, ողջ այգին «բուրում» է գարշահոտությամբ: Այգում բավականին անմխիթար է նաեւ կենդանիների վիճակը: Երեկ այցելելով Կենդանաբանական այգի՝ նկատեցինք, թե ինչպիսի խղճահարությամբ են այցելուները նայում գզգզված ու հազիվ ոտքի վրա կանգնող ուղտին կամ հոգնած ու անտարբեր առյուծին: Ծնողներից մեկը փորձում էր երեխային համոզել, որ այդ կենդանին հենց ֆիլմերի մեջ տեսած առյուծն է, սակայն երեխան ոչ մի կերպ չէր կարողանում գոնե մոտավոր նմանություն գտնել ֆիլմում տեսած հպարտ ու շքեղ բաշով առյուծի եւ նեղ ու փոքր վանդակում կծկված առյուծանման կենդանու միջեւ: Տավուշի մարզից երեխաների հետ Կենդանաբանական այգի այցելած մի քանի ծնողներ «Առավոտի» հետ զրույցում դժգոհություն հայտնեցին, որ գազանանոցն ավելի շատ վաճառատեղի է հիշեցնում, քան կենդանաբանական այգի, քանի որ ամեն քայլի վաճառվում են տարատեսակ խաղալիքներ, կոնֆետներ ու հյութեր: Ծնողներից մեկի հավաստմամբ, երեխայի հետ գազանանոց մտնելը ավելի թանկ է նստում, քան մայրաքաղաքի ցանկացած մանկական սրճարան այցելելը: Նրա խոսքերով. «Իրենք էլ գիտեն՝ ինչ են անում: Պարզ է, երեխա է, աչքը մի բան է տեսնում՝ անմիջապես ուզում է»:

Կենդանաբանական այգու ներկայիս վիճակի մասին զրուցեցինք այգու տնօրեն Սահակ Աբովյանի հետ: Նա ասաց, որ նախորդ տարվա համեմատ՝ այգու այցելուները բավականին պակասել են, ինչի պատճառը, ըստ Ս. Աբովյանի, անձրեւային եղանակներն են: Ինչ վերաբերում է կենդանիներին, ապա, այգու տնօրենի կարծիքով, անմխիթար վիճակում է միայն ուղտերից մեկը, քանի որ այն ձեռք է բերվել մասնավոր անձից՝ հիվանդ վիճակում, եւ այգու տնօրինությունը պահում է նրան՝ միայն խղճահարությունից ելնելով: Մեզ հետ զրույցում Ս. Աբովյանը հավաստիացրեց, որ այգում ոչ մի կենդանի անխնամ չի մնում, բոլորն էլ ստանում են իրենց հասանելիք կերաբաժինը:

Նշենք, որ 2008-2011 թվականների ն գազանանոցի վերանորոգման համար պետբյուջեից տրամադրվել է 600 միլիոն դրամ, որից 70 միլիոնը կօգտագործվի այս տարի՝ այգու ամենաանհրաժեշտ հատվածների վերանորոգման համար: Ս. Աբովյանի խոսքերով. «Ջրամատակարարման համակարգը կբարելավվի, կապահովենք այգու արտաքին լուսավորվածությունը, եւ առաջնահերթ կվերանորոգվի վթարային վիճակում գտնվող կապիկանոցը»:

Հաշմանդամ Հրաչյա Հակոբյանը օրեր շարունակ առողջապահության նախարարությունից մուրացել է իրեն հասանելիք պետպատվերը:

«Ամեն օր հեռուստացույցով մեր պաշտոնյաներն ասում են, որ աղքատության հաղթահարման համար մի քանի միլիոն դոլար են բերել, կամ էլ այսինչ բանկը էսքան վարկ տվեց: Բայց երբ հերթը մեզ է հասնում՝ էդ փողերը չկան: Բա ո՞ւր կորան էդ գումարները: Էդ ո՞նց են հաղթահարում աղքատությունը, որ օր օրի աղքատներն ավելի են շատանում: Պետությունն անգամ հաշմանդամ ու սոցիալապես անապահովին հասանելիք անվճար բուժօգնություն չի տալիս, էլ ինչի՞ մասին է խոսքը»,- իր բողոքն այսպես ձեւակերպեց երեկ «Առավոտի» խմբագրություն այցելած Հրաչյա Հակոբյանը: Նա մի կերպ էր հասել խմբագրություն, քանի որ վատառողջ էր: Առողջապահության նախարարություն նրա մի քանի այցերն անպտուղ էին եղել: Հ. Հակոբյանը 3-րդ կարգի հաշմանդամ է եւ սոցիալապես խիստ անապահով: Նա, վերջերս դիմել է առողջապահության նախարարություն՝ պետպատվերի շրջանակներում ճողվածքի (գրիժա) անհապաղ վիրահատության ենթարկվելու համար, քանի որ առողջական վիճակը գնալով վատթարանում է: Նախարարություն է ներկայացրել բոլոր փաստաթղթերը, որով հաստատվում է, որ հաշմանդամության կարգ ունի եւ սոցիալական ծանր պայմաններում է ապրում, սակայն այդ ամենը նախարարության համար հիմք չի հանդիսացել, պատասխանել են. «Դուք չեք կարող օգտվել պետության կողմից սահմանված արտոնություններից, ուստի կարող եք ստանալ վճարովի բուժօգնություն»:

Նկատենք, որ վճարովի բուժօգնության մասին բոլոր ՀՀ քաղաքացիներն էլ տեղյակ են եւ առանց նախարարության ասելու էլ կարող են ընտրել, թե որ պոլիկլինիկայում սպասարկվեն, այլ հարց է, որ պետությունը մերժում է հենց Հակոբյանի նման քաղաքացիներին: Հ. Հակոբյանի պատմելով. «Ողջ կյանքս աշխատել եմ ավտոդողերի թունավոր ցեխում, ինչ հիվանդություն ասես՝ ձեռք եմ բերել, ու էսօր պետությունն ինձ մարդու տեղ չի դնում: 43 տարեկան եմ, բայց մի թոքս չկա, բա էլ ի՞նչ վիճակում լինի մարդը, որ պետպատվեր ստանա: Եթե ես հնարավորություն ունենայի, չէի գնա իրենց դուռը ու խնդրեի, չե՞ն հասկանում, որ մարդ ծայրահեղ վիճակում է»:

Այս առնչությամբ առողջապահության նախարարությունից «Առավոտին» պարզաբանեցին, որ պետպատվերի շրջանակներում ընդգրկում են այն մարդկանց, ովքեր, բացի հաշմանդամության կարգ ունենալուց, նաեւ սոցիալապես անապահով են. «Չնայած 3-րդ կարգի հաշմանդամին էլ է հասնում անվճար բուժօգնություն, սակայն նախարարությունն առաջնահերթությունը տալիս է 1-ին եւ 2-րդ կարգի հաշմանդամներին»: Նախարարությունից նաեւ հայտնեցին, որ Հ. Հակոբյանի փաստաթղթերը կվերանայեն եւ պետպատվեր կհատկացնեն: Երբ Հ. Հակոբյանն իմացավ, որ իր բողոքելուց հետո է որոշել նախարարությունը ընդառաջել, խիստ վիրավորված ասաց, որ ինքն արդեն տոկոսով գումար է պարտք վերցրել. «Հետո կաշխատեմ՝ քիչ-քիչ կտամ, բա հո չե՞մ մեռնի: Եթե նախարարությունը կարող էր պետպատվեր տալ, ինչո՞ւ չտվեց: Թե՞ իրենց թվում է՝ մարդկանց հաճելի է գնալ իրենց դուռը ու վիզ ծռել»:

Երեկ արդարադատության նախարարության «Աբովյան» քրեակատարողական հիմնարկի թիվ 2 հատուկ արհեստագործական ուսումնարանի 5 շրջանավարտների «վերջին զանգն» էր:

ՔԿՀ անչափահասների տեղամասի պետ Գագիկ Ներսիսյանը որոշել էր անակնկալ մատուցել ուսումնարանի սաներին եւ ուսուցիչներին: Սպիտակ վերնաշապիկով դատապարտյալ-շրջանավարտները (նրանք սովորաբար սեւ, համարակալած արտահագուստով են-Ռ.Մ.) պատրաստել էին գրական-երաժշտական միջոցառում: Ըստ հայոց լեզվի եւ գրականության ուսուցչուհի Մելանյա Ղուկասյանի, իր սաները «սովորական շրջանավարտների նման չեն, նրանց երազանքներն ու ցանկություններն այլ են»: Ուսուցչուհին տեղեկացրեց, որ միջոցառման սցենարը պատրաստել են իրենք՝ սաները, Գ. Ներսիսյանի օգնությամբ: Անչափ հուզիչ խոսքեր լսվեցին շրջանավարտների կողմից, դրանք էլ ազատության մեջ դպրոցն ավարտողների խոսքերի նման չէին. «Մեր հիշողությունը չարություն չունի», «Շնորհակալ ենք նրանցից, ում հետ մաշվում են մեր օրերը», «Մենք սիրում ենք ձեր ներողամտությունն ու ծով համբերությունը», «Մեր դպրոցը, կարելի է ասել, տղամարդու դպրոց է»: Ուսումնարանի փոխտնօրեն Գայանե Հովակիմյանի ցանկությունն էր, որ շրջանավարտները տարանջատում չզգան, «լսեն իրենց զանգը»: Ի դեպ, ամենափոքր «դատապարտյալն» էլ, որը սպասում էր իր հերթին, վազելով հնչեցրեց զանգը: Վառվեցին 5 մոմեր՝ տորթի վրա, գունավոր հրավառություն եղավ: Շրջանավարտները ուսուցչուհիներին վարդեր նվիրեցին, բարեմաղթանք-բացիկներ էլ ստացան ուսուցիչները: Ուսումնական հաստատությունում շրջելիս նկատեցինք մի անակնկալ եւս, որը գալիք ուստարվա աշակերտների համար է նախատեսված՝ գեղեցիկ մարզադահլիճը: Ուսումնարանն ուներ ֆուտբոլի բացօթյա դաշտ, փայտամշակման արհեստանոց, ուր երեխաները ստեղծագործում են, իսկ դասասենյակները չէին զիջում սովորական դպրոցների դասասենյակներին:

ԵԽ փորձագետները հայերին փորձեցին ցույց տալ կարծրատիպերը կառավարելու հմտություններ ու խուսափեցին սուր հարցադրումներից:

Երեկ Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանում մեկնարկեց «Ինչպես խուսափել կարծրատիպացումից» խորագրով երկօրյա բանաժողովը: Քննարկմանը մասնակցում էին ԵԽ փորձագետներ, ՀՀ բուհերի դասախոսներ եւ հանրակրթական դպրոցների ուսուցիչներ: ԵԽ փորձագետ Գուդրուն Ռագնառսդոտտիրը «Կարծրատիպ եւ կանխակալություն» թեմայով զեկուցում կարդաց եւ հարցուպատասխանի միջոցով փորձեց ցույց տալ, թե ինչ է կարծրատիպը եւ ինչպես կարելի է այն կառավարել ու կանխել: «Առավոտի» հետ զրույցում նա նկատեց. «Կարծրատիպերը կարելի է հաղթահարել կրթության, հանդուրժողականության, արդյունավետ գործունեության միջոցով: Պիտի յուրաքանչյուրին թույլ տալ արտահայտել սեփական կարծիքը, դիտարկումները, որպեսզի ձեւավորված նախատրամադրվածությունն ու նախապաշարմունքը հնարավոր լինի հարթել»: Դանիայից ժամանած մեր զրուցակցից հետաքրքրվեցինք, թե ի՞նչ կարծրատիպեր կառանձնացնի, որոնք բնորոշ են Հայաստանին եւ իր երկրին: «Հայաստանի մասին շատ բան ասել չեմ կարող, քանի որ առաջին անգամ եմ այստեղ, այն էլ կարճ ժամանակով: Իսկ Դանիայում ձեւավորված կարծրատիպերի պատճառով լուրջ խնդիրներ են առաջանում ներգաղթածների առնչությամբ: Նրանց նկատմամբ հանդուրժողականությունն է քիչ, շատ են նախապաշարմունքները»,- հնչեց պատասխանը:

Երեկվա քննարկման ժամանակ, երբ խոսում էին կարծրատիպերից, մասնակիցներից մեկը տիկին Ռագնառսդոտտիրից հետաքրքրվեց, թե հայկական դպրոցներում ուսուցիչները աշակերտներին ինչպե՞ս բացատրեն ու մեկնաբանեն այն փաստը, որ տառացիորեն վերջերս Բաքվում ստեղծվել է հատուկ հանձնաժողով, որի նպատակն է աշխարհին ապացուցել, որ Երեւանը իբր ադրբեջանական քաղաք է: Հարցը բարձրացնողը սա որակեց՝ որպես նախապաշարմունք ձեւավորելու լուրջ քայլ, եւ նմանատիպ քայլերի արդյունքում Ադրբեջանում մեծանում է մի սերունդ, որի ընկալման մեջ հայերը գոյություն չունեն: ԵԽ փորձագետը ինչ-ինչ նկատառումներից ելնելով՝ հրաժարվեց պատասխանել հարցին եւ ուղղություն տալ հայ ուսուցիչներին՝ խոստանալով ավելի ուշ անդրադառնալ խնդրին: Իսկ մասնակիցների մեջ սա տարակուսանք առաջացրեց, հնչեց այսպիսի կարծիք. «Խոսում են նախապաշարմունքները կանխելու մասին, այնինչ իրենց այսպիսի դրսեւորումը հենց նախապաշարմունք է»:

Բանաժողովի ընթացքում մասնակիցները կատարեցին նաեւ խմբային աշխատանք՝ պաստառների վրա ներկայացնելով մի խումբ կարծրատիպեր: Նրանք առանձնացրին սփյուռքահայերի հանդեպ ձեւավորված այն կարծրատիպը, թե նրանք բավականին փող ունեն եւ կարելի է հնարավորինս շատ օգտվել դրանից, կամ հայերի այն բարդույթը, երբ ամեն առիթով շեշտում են, որ իրենք ամենալավն են, խելացին, իրենց խորովածը ամենահամեղն է: Այս շարքում տեղ գտավ նաեւ այն, որ հաճախ ծնողները, ինչ-ինչ նախապաշարմունքներով «զինված», իրենք են որոշում, թե երեխան ինչ կրթություն պիտի ստանա, կարծրատիպ որակվեց նաեւ հայերի օտարամոլությունը: ԵԽ փորձագետ Ուլրիկե Վոլֆ-Յոնտոֆսոնը նշեց. «Կարծրատիպերից խուսափելը ավելի դժվար է տարրական եւ միջնակարգ դպրոցում»: «Առավոտը» մանկավարժներից հետաքրքրվեց, թե այս առումով ի՞նչ խնդիրներ ունեն: Թիվ 195 դպրոցի ուսուցչուհի Գայանե Մանասյանը նշեց. «Կարծրատիպեր կան ոչ միայն դպրոցում, այլեւ ընտանիքում, բակում: Օրինակ՝ ուսուցչի դրական կամ բացասական տրամադրվածությունից երեխայի մեջ կարող է ձեւավորվել վերաբերմունք: Եթե անընդհատ նրան փնովում են, դա չի կարող դրական արդյունք ունենալ»: Հետաքրքրվեցինք, թե ինչպե՞ս պայքարել այն երեւույթի դեմ, երբ ուսուցիչը բազում անշնորհք բառերով պիտակավորում է երեխային: «Այդպիսի մարդկանց պիտի հրապարակավ զրկել աշխատանքից, որ դաս լինի մյուսներին»,- հնչեց պատասխանը:

Ուսուցիչները, անդրադառնալով կրթական բարեփոխումներին, նկատեցին, որ նորի ընկալման դժվարությունները պայմանավորված են կարծրատիպերով: Այս առիթով Գ. Մանասյանը անդրադարձավ ավագ դպրոցների ստեղծմանը. «Ուսուցիչների մի մեծ բանակ մնալու է առանց աշխատանքի: Օրինակ՝ իմ հարցը օդից է կախված: Մեր դպրոցը դառնում է ավագ, եւ չգիտեմ՝ աշնանը կաշխատե՞մ այդտեղ, թե՞ ոչ: Իսկ խեղճ դասվարները ստիպված են աշակերտ հավաքել, որ մյուս դպրոցում աշխատանք ունենան»: Մանկավարժներից հետաքրքրվեցինք, թե ուսուցչի, դասախոսի, կրթօջախի տնօրենի նկատմամբ տարածված այն կարծիքը, թե կաշառակեր են, մեզանում կարծրատի՞պ է, թե՞ ոչ: Վ. Բրյուսովի անվան համալսարանի դասախոս Աիդա Թոփուզյանը պատասխանեց. «Դպրոցը հասարակության հայելին է, եւ հասարակության մեջ եղած թերությունները արտահայտվում են կրթօջախում: Ինչ-որ առումով ձեր նշածը կարծրատիպ է, սակայն դա էլ է հասարակության ծնունդ»:

ՀՀ վարչական դատարանը երեկ մերժեց ԱԳՆ նախկին չորս աշխատակիցների հայցը

Հիշեցնենք, որ ԱԳ նախկին նախարար Վարդան Օսկանյանը բարձրաստիճան պաշտոնյաներ Մարթա Այվազյանին, Կարինե Աֆրիկյանին, Առաքել Սեմիրջյանին եւ Վլադիմիր Կարապետյանին աշխատանքից ազատել էր այն բանի համար, որ նրանք փետրվարի 19-ի նախագահական ընտրություններից հետո երկրում ծավալված իրադարձությունների կապակցությամբ զսպվածության կոչ էին արել: Հայցվորները պահանջում էին վերականգնել իրենց աշխատանքում եւ փոխհատուցել այս ընթացքում կրած նյութական վնասները:

Դատավոր Հովսեփ Բեդեւյանի կայացրած վճռում մասնավորապես նշվեց, որ պաշտոնյաները քաղաքական գործունեություն են ծավալել եւ քաղաքական գնահատականներ են տվել, օգտագործել են իրենց աշխատանքային լծակները՝ խախտելով «Դիվանագիտության մասին» ՀՀ օրենքը եւ էթիկան: ԱԳՆ չորս նախկին աշխատակիցներն էլ վճռի հրապարակումից հետո լրագրողներին հայտնեցին, որ այն բողոքարկելու են: ԱԳՆ նախկին խոսնակ Վ. Կարապետյանը վճիռը գնահատեց այսկերպ. «Դատարանը տեղի տվեց այն ճնշումներին, որ նրա վրա վստահաբար գործադրեց գործադիր իշխանական մարմինը՝ մասնավորապես ԱԳՆ-ն: Նրանք համոզված էին, որ դատարանն այդպիսի վճիռ է կայացնելու»: Վճիռը բողոքարկելու կապակցությամբ «Առավոտի» հարցին Վ. Կարապետյանը պատասխանեց. «Կայացված վճիռն արդար չէ: Նշվեց, որ մենք օգտագործել ենք մեր ծառայողական միջոցները, այն դեպքում, երբ ես փետրվարի 23-ին դեռեւս պաշտոնում էի եւ հանձնարարական ունեի ղեկավարից ստանալու այն հայտարարությունը, որ տարածել էին դեսպանները: Ես դրանք ստանալու համար, բացի պետական միջոցներից, այլ միջոցներ չունեի»: Վ. Կարապետյանը նշեց նաեւ, թե դատարանում չապացուցվեց, որ իրենց հայտարարությունը քաղաքական ենթատեքստ չունի:

Իրականում ինչ է կատարվել Գյումրիի թիվ 34/06 ընտրական հանձնաժողովում

Երեկ Շիրակի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում շարունակվեց «Ժողովրդավարական հայրենիք» կուսակցության նախագահ Պետրոս Մակեյանի, Գյումրիի զինվորական ոստիկանության նախկին պետ Աշոտ Զաքարյանի եւ ազատամարտիկ Շոթա Սաղաթելյանի դատավարությունը: Դատավոր Վահե Խալաթյանը հարկադրված եղավ որպես իրեղեն ապացույց քրգործին կցել հանրապետությունով մեկ պտտվող տեսաերիզը, ուր, մասնավորապես, նկարահանված են, դատախազության բառերով ասած, «սպառնալիքներով ու հայհոյանքներով թիվ 34/06 ընտրական հանձնաժողովի աշխատանքները մոտ երեսուն րոպե խոչընդոտած» Պետրոս Մակեյանի գործողությունները: Տեսաերիզում Մակեյանը, մտնելով վերոհիշյալ հանձնաժողով, նախագահ Սիլվա Հովհաննիսյանին քաղաքավարի հարցնում է, թե ինչո՞ւ է վերջինս հրաժարվում արձանագրել Լեւոն Տեր- Պետրոսյանի վստահված անձի՝ լցոնումներին վերաբերող բողոքը: Ու դեռ խոսքը չավարտած, նրա հետ «ռազբոռկայի» մեջ է փորձում մտնել հանձնաժողովի հետ ընդհանրապես կապ չունեցող Արա Արտուշի Մովսիսյանը՝ Շիրակի մարզի բնապահպանական տեսչության պետի որդին: Մակեյանը հանգստացնում է նրան, զգուշացնելով, որ նրա հետ խոսելու ոչինչ չունի ու հանգիստ դուրս է գալիս հանձնաժողովից:

Տեսաերիզը դիտելուց հետո փաստաբան Գրիշա Մանուկյանը միջնորդեց հարցաքննել նաեւ Արա Մովսիսյանին: Միջնորդությունը բավարարվեց: Մակեյանը նկատեց, որ, բացի վերջինից, տեսաերիզում կա նաեւ մի սպիտակահեր անձնավորություն, որը նույնպես հանձնաժողովի հետ կապ չունի, սակայն այնտեղ է գտնվել: «Ինչքան ես հասկանում եմ, այս անձինք ոչ վստահված անձ են եղել, ոչ հանձնաժողովի անդամ: Եթե լինեին՝ որպես վկա դատարանում կհարցաքննվեին: Ապշելու բան է, պարզվում է, որ այդ հանձնաժողովում երկու հանձնաժողով է գործել, մեկը՝ իրավական, մյուսը՝ Մըստոյենց տղոնց խումբը (խոսքը ԱԺ երիտասարդ պատգամավոր Մարտուն Գրիգորյանի գերդաստանի մասին է- Ն.Ա.)»,- ասաց «Ժողովրդավարական հայրենիք» կուսակցության առաջնորդը: Իմիջիայլոց, գյումրեցիներից շատերը պնդում են, որ Արա Մովսիսյանը հանձնաժողովի նախագահ է եղել հարեւան ընտրատեղամասում՝ 34/08-ում:

Այս ամենից հետո փաստաբան Հովիկ Արսենյանը, ներկայացնելով ամբաստանյալների կենսագրությունը, մեծ հեղինակությունն ու հարգանքը եւ հիշեցնելով Մարդու իրավունքների պաշտպանության Եվրոպական կոնվենցիայի 5-րդ կետը՝ միջնորդեց փոխել ամբաստանյալների խափանման միջոցը՝ նրանց ազատ արձակել: Դատավոր Վահե Խալաթյանը մեկ ժամ ընդմիջում հայտարարեց, սակայն երկու ժամ ուշանալով, մերժեց միջնորդությունը՝ պատճառ բռնելով դեռեւս չհարցաքննված վկային: Դահլիճում սկսվեց անեծքների տարափ: Պետրոս Մակեյանը հանդես եկավ միջնորդությամբ եւ հայտարարությամբ: Նա ասաց, որ վերոհիշյալ ընտրատեղամասում լցոնումներ են կատարվել «ոչ միայն Սերժիկ Սարգսյանի, այլեւ՝ Արթուրիկ Բաղդասարյանի օգտին» եւ առաջարկեց վերահաշվարկ կատարել: «Թող պարզվի, թե ես ինչո՞ւ եմ կասկածի տակ դնում վսեմաշուք Սերժիկ Սարգսյանի լեգիտիմությունը»,- հավելեց Մակեյանը: Սակայն դատավորը զգուշացրեց, որ դատարանը քաղաքական հայտարարությունների վայր չէ: «Բա դուք ինչո՞վ եք զբաղված, դուք այս պահին քաղաքական պատվեր չե՞ք կատարում, սա քաղաքական շոու չէ՞»,- դատավորին հարցրեց Աշոտ Զաքարյանը: Դատավորն այնքան շփոթված էր, որ հաջորդ դատական նիստը նշանակեց 2006թ.-ին:

«Առավոտի» հարցախույզը՝ մտավորականների շրջանում

Ավելի քան 2000 տարվա պատմություն ունեցող հայ թատրոնը հայտնվել է բազմաթիվ չլուծված խնդիրների եւ օրենսդրական ձգձգվող կարգավորումների առջեւ: 5 տարուց ավելի է՝ կառավարություն-ԱԺ «չվերթով» է անցնում «Թատրոնի մասին» օրենքի նախագիծը, այդպես էլ վերջնական տեսքի չգալով եւ «չհանգրվանելով» ԱԺ օրակարգում: «Առավոտի» հետ զրուցած թատերական գործիչների կարծիքով, «Թատրոնի մասին» նախագծում բավական մակերեսային է ներկայացված թատրոնը, որը ընդամենը դիտարկվում է որպես ՊՈԱԿ:

Հիշեցնենք, որ տարիներ շարունակ՝ սկսնակներից մինչեւ կոչումավոր դերասանները, բողոքում են ՊՈԱԿ-ի դեմ, պնդելով, որ այն սահմանափակում է ստեղծագործողների իրավունքները եւ ամեն ինչը կենտրոնացնում տնօրենի ձեռքում: Հստակեցված չէ ոչ միայն տնօրենի, այլեւ գեղարվեստական ղեկավարի դիրքը: ՊՈԱԿ-ի օրենքով, պետության կողմից լիազորված մարմինը՝ նախարարությունը, ճանաչում եւ նշանակում է միայն գործադիր տնօրենին:

«Առավոտի» հետ զրուցած անվանի ոչ բոլոր դերասաններն էին ծանոթ օրենքի նախագծին: Օրինակ, սիրված դերասանուհիներից մեկը, որի վաստակը հայ թատերարվեստում անգնահատելի է, կարծիք հայտնեց, որ եթե ուզում ենք դարձյալ թատրոն ունենալ, պետք է փոխենք ներկա հասարակարգը:

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վլադիմիր Աբաջյանի խոսքերով՝ «իմ օրենքը ժամանակին իմ տեսած թատրոնն էր: Երբ Գուլակյանը ժամը 11-ին մտնում էր թատրոն, վայն եկել-տարել էր նրան, ով իրենից հետո կհամարձակվեր ներս մտնել, թեկուզ դա կլիներ Հրաչյան, Փափազը, Վաղարշյանը... Թատրոնի մասին օրենքը պետք է սկսվի այստեղից: Հենց սրա համար ես ֆիզիկապես թողեցի թատրոնը: Եթե կարող եմ երկուսուկես ժամ 2000 հանդիսատեսի ներկայացնել Նարեկացուց մինչեւ Սեւակ ու մերօրյա լավագույն հեղինակներին, էլ ինչո՞ւ տառապեմ Մայր թատրոնում, այն դեպքում, երբ այս հրաշալի բեմը ամիսը 15 օր չգիտես ում եւ ինչի համար է տրամադրվում...»:

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Վլադիմիր Մսրյանը եզակիներից էր, որ ներկա է եղել «Թատրոնի մասին» օրենքի վերջին քննարկումներին: Ըստ նրա, երբ ռեժիսորը, դրամատուրգը օգտվում են հեղինակային իրավունքից, ինչո՞ւ դերասանը չպետք է օգտվի. «Ես առաջարկել եմ այս կետը, ինչ վերաբերում է հանրահայտ ՊՈԱԿ-ին, իմ խորին համոզմամբ, թատրոնի ժողովուրդը պետք է ընտրի եւ իր տնօրենին, եւ գեղարվեստական ղեկավարին»:

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Արթուր Ութմազյանը հայտնեց. «Պետք է հասկանալ, որ թատրոնը տնօրենը միանձնյա չի կարող ղեկավարել: Թատրոնի գլխին պետք է կանգնած լինի բառիս իսկական իմաստով՝ մեծ արվեստագետ, իսկ տնօրենը պետք է ենթարկվի եւ գեղարվեստական ղեկավարին, եւ գեղարվեստական խորհրդին: Գտնում եմ, որ թատրոնի մասին օրենք մեր օրերում անհրաժեշտ է»:

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Կարեն Ջանիբեկյանը թեեւ ծանոթ չէ օրենքի նախագծին, բայց, իր խոսքերով՝ «եթե օրենք լինի՝ ճիշտ կլինի: Էս անօրեն երկրին թատրոնի մասին օրենք պետք է, գոնե մենք կիմանանք մեր իրավունքները...»:

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Լորենց Առուշանյանը փաստեց, որ անցել են այն ժամանակները, երբ հանդիսատեսը ցուրտ եղանակներին խարույկ էր վառում, որ առավոտյան թատրոնի տոմսարկղից հաջողացնի տոմս ձեռք բերել. «Օրենքը լավ բան է, իսկ դրա ընդունումից առաջ եւ հետո էլ պետք է պարզապես թատրոնը իր ողջ կոլեկտիվով լավ աշխատի, ինչը բարձրակարգ ներկայացման գրավականներից է»:

Գեղանկարիչ Նիկոլ Աղաբաբյանի տպավորությունները

Գեղանկարիչ Նիկոլ Աղաբաբյանը մայիսի 20-23-ը արտագնա ցուցահանդես է ունեցել Գորիսի պատկերասրահում: Ըստ նկարչի, այդ միջոցառումը Գորիսի ու Ֆրանսիայի Վիեն քաղաքների քույրանալու շրջանակներում էր կազմակերպված: Ցուցահանդեսի մտահղացումն էլ Գորիսի պատկերասրահի տնօրեն, ՀՀ նկարիչների միության Սյունիքի մասնաճյուղի նախագահ Ժիրայր Մարտիրոսյանինն էր:

«Ցանկացած նկարչի համար հաճելի անհրաժեշտություն են արտագնա ցուցահանդեսները: Նման ակցիաներն ի վերջո առիթ են մշակույթը Երեւանից մարզեր «արտահանելու», որովհետեւ Երեւանը հոգնել է կուտակումներից, մինչդեռ մարզերը մշակութային քաղց ունեն»,- «Առավոտի» հետ զրույցում նշեց Ն. Աղաբաբյանը եւ հավելեց, որ հաջորդ այցելությունը Գորիս՝ նկարիչ Անատոլի Ավետյանինն է լինելու: Մեր զրուցակիցը շատ տպավորված էր ցուցահանդեսային եռօրյայից: «Ամեն ինչ շատ լավ էր կազմակերպված՝ հրավիրատոմս, ազդագրեր... Ցուցահանդեսի բացման օրը պրեմիերա կար Գորիսի թատրոնում՝ «Քեֆ անողին քեֆ չի պակսի» ներկայացումը, որը ջերմորեն ընդունվեց հանդիսատեսի կողմից: Ամեն ինչ շատ հուզիչ էր: Մարդիկ ցուցահանդեսի մասին կարծիքներ էին գրում տպավորությունների գրքում, 3 օրն էլ պատկերասրահը բազմամարդ էր: Գորիսյան ցուցահանդեսը նաեւ առիթ էր, որ լավ շրջագայեմ, նկարեմ զանգեզուրյան ու արցախյան տեսարաններ: Եղա Խնձորեսկում, Շուշիում, Տաթեւում, Որոտնավանքում, Հալիձորում, Լաչինի լքված գյուղերում, Մելիքաշենում... Երեւանում կորցրել ենք այն կարեւորագույն արժեքը, որը մարդ է կոչվում, մայրաքաղաքում բոլորս մի տեսակ չարացել՝ բոբո ենք դարձել: Այլ է պատկերը մարզերում. չնայած բազում սոցիալական խնդիրներին, մարդիկ բարի են, ազնիվ, վեհ»,- կարծում է գեղանկարիչը:

Նա պատմեց նաեւ, որ մասնավորապես Գորիսի պատկերասրահի տնօրենն ու քաղաքապետ Նելսոն Ոսկանյանը փորձում են հնարավորինս աշխուժացնել տեղի մշակութային կյանքը, իր խոսքով՝ ապրեցնել ժողովրդին: Յուրօրինակ նախաձեռնությամբ են հանդես գալիս Արցախի եւ Գորիսի նկարիչները. փոխադարձ այցելություն-ցուցահանդեսներ, համատեղ ցուցահանդեսներ ու մշակութային ձեռնարկներ Զանգեզուրում եւ Արցախում:

Դառնալով Գորիսի արտագնա ցուցահանդեսներին, Ն. Աղաբաբյանը նաեւ հայտնեց, որ մինչեւ սեպտեմբերի 6-ը եռօրյա ցուցահանդես է նախատեսված: Ի դեպ, յուրաքանչյուր ցուցահանդեսից հետո ամեն հեղինակ որեւէ նկար կնվիրի Գորիսի ազգային պատկերասրահին. «Գորիսյան մի տեսարան էլ ես եմ նվիրել»:

Երեկ «Մարիոթ-Արմենիա» հյուրանոցում կայացավ «Եվրատեսիլ-2008»-ին 4-րդ հորիզոնականը զբաղեցրած Սիրուշոյի ասուլիսը: Նա ասաց, որ սիրով է համաձայնել այն առաջարկին, որ Բելգրադում իր երգի ժամանակ բեք-վոկալում ելույթ ունենան Ռազմիկ Ամյանն ու Տիգրան Պետրոսյանը. «Համաձայնեցի ոչ միայն նրա համար, որ երկուսն էլ շատ լավ ձայն ունեն, այլ նաեւ նրա համար, որ «Քելե-քելեն» ամուր ու խրոխտ հնչի: Դա մտածված ու, իմ կարծիքով, ճիշտ ընտրություն էր»: «Երգչի համար կարեւոր մրցանակներից է նաեւ այն, որ համատեղ աշխատանքի համար բազմաթիվ առաջարկներ են ստացվել: Օրինակ, համագործակցելու ենք Հունաստանի խոշոր ձայնագրման ընկերություններից մեկի՝ «EMI» ստուդիայի հետ»,- ասաց Հանրային հեռուստատեսության գործադիր տնօրեն Արմեն Արզումանյանը եւ ավելացրեց, որ, ըստ հավանականության, առաջին համատեղ աշխատանքը կլինի «Քելե-քելե» երգի հունարեն տարբերակի ձայնագրումը:

Երեկ Հ. Թումանյանի տուն-թանգարանում հրավիրված ասուլիսի հյուրը Երիտասարդ կանանց ասոցիացիայի նախագահ Լիլիթ Ասատրյանն էր, որն անդրադարձավ «Երիտասարդության դերը սոցիալական աշխատանքներում» ծրագրի շրջանակներում ՀՀ մարզերից Թուրքիա մեկնած 20 հայ երիտասարդների այցին: Նրա ձեւակերպմամբ, ծրագիրը նպաստեց հայ եւ թուրք երիտասարդների միջեւ երկխոսության ծավալմանն ու կամավորականության գաղափարի տարածմանը: Նա հիշեցրեց, որ ծրագիրը երկուստեք շարունակական է լինելու: Լ. Ասատրյանն, անդրադառնալով հայ եւ թուրք երիտասարդների շփմանը, ասաց. «Երբ խոսում էինք իրենց հետ, պարզվեց, որ իրենք էլ ունեին նույն կարծրատիպերը՝ ինչ-որ մեզ մոտ կա իրենց հանդեպ... Կարեւորն այն է, որ հայ եւ թուրք երիտասարդներն այժմ ոչ միայն գործընկերային, այլեւ ընկերական հարաբերություններ են հաստատել եւ մինչ այսօր փոխադարձ կապը էլեկտրոնային տարբերակով պահպանվում է, որը եւս փաստում է ծրագրի հաջող արդյունքի մասին»: Ըստ Լ. Ասատրյանի, երբ հայ երիտասարդները Թուրքիայում ներկայացրել են հայոց պատմությունն ու մշակույթը, դա ողջունվել է թուրք երիտասարդների կողմից. «Նրանք համակ ուշադրությամբ հետեւում էին այն ամենին, ինչ ներկայացվում էր: Թուրք երիտասարդները հնարավորություն ունեցան ճանաչելու Թուրքիայի հարեւան Հայաստանի Հանրապետությանը: Հատկանշական էր մեր մեկօրյա այցելությունը Անի, ուր հայ երիտասարդները անմիջական շփում ունեցան մեր բազմադարյա մշակույթի հետ: Կամավորական աշխատանքների շրջանակներում հայ եւ թուրք երիտասարդները համատեղ ջանքերով վերանորոգեցին Արփաչայ գյուղի տարրական դպրոցը»: Ասուլիսին հաջորդեց հայ երիտասարդների հեղինակած 23 րոպե տեւողությամբ տեսաֆիլմի ցուցադրությունն ու բացվեց վերջիններիս կողմից արված 50 լուսանկարչական աշխատանքների ցուցահանդեսը, որը Հ. Թումանյանի տուն-թանգարանում կգործի մինչեւ մայիսի 31-ը:

Մայիսի 31-ին Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տանը տեղի կունենա Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի (ՀՊԿՆ) համերգը: Մենակատար՝ Պ. Չայկովսկու անվան միջազգային մրցույթի արծաթե շքանշանակիր Սուրեն Բագրատունի, թավջութակ (ԱՄՆ): Ծրագրում՝ Ա. Քորելլի, Վ. Շարաֆյան, Մ. Թիփեթ, Ա. Շնիտկե:Նշենք, որ Սուրեն Բագրատունին դեռեւս միջազգային ճանաչում է ստացել Մոսկվայի կոնսերվատորիայում ուսանելիս: ԱՄՆ-ում կատարողական վարպետության համար արժանացել է Նյու-Ինգլենդի երաժշտական կոնսերվատորիայի դիպլոմի: Ս. Բագրատունին ելույթներ է ունեցել Մոսկվայի ֆիլհարմոնիկ, Հայաստանի ֆիլհարմոնիկ, Շտուտգարդի ֆիլհարմոնիկ, Boston Pops, Փարիզի L’ Orchestre Jeune ֆիլհարմոնիկ, Weimar Staatskapelle, Ռոստոկի, Էրֆուրտի, Շուհլի ֆիլհարմոնիկ եւ Բեռլինի Halle նվագախմբերի մասնակցությամբ: Նա ելույթներ է ունեցել Լինքոլնի կենտրոնի կամերային երաժշտության միության հետ, Նյուփորթի, Մոսկվայի «Ռուսական ձմեռ», El Paso Pro երաժշտական, Իտալիայի, Շվեյցարիայի, Թայվանի, Մեքսիկայի եւ Բրազիլիայի միջազգային փառատոներում: Մենահամերգներ է ունեցել Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Փարիզում, Ժնեւում, Հռոմում, Միլանում, Ֆլորենցիայում, Դրեզդենում, Վաշինգտոնում եւ այլուր: Ս. Բագրատունին Մոսկվայի կոնսերվատորիայի Տրիոյի անդամ է, Իլինոյսի համալսարանի պրոֆեսոր, Շվեյցարիայի Սուրբ Գալենի միջազգային կամերային երաժշտության, Կանադայի միջազգային երաժշտական փառատոների խորհրդական:

Եվ քանի որ հալածվածը, ճնշվածը առավել մեծ է եւ ավելի ուշադիր, քան հալածողը, ուրեմն Զաքիյան փողոցի մայթեզրի իմ հրաշալի ծառը պիտի որ ապրեր անպայման, չնայած որ մի օր, չասեմ միտումնավոր, թերեւս պատահաբար, աշնանամուտի չորացած խոտերին նետված մի ծխախոտով կրակի բաժին դառցավ: Եվ տղայիս հետ պատշգամբում կանգնած՝ ես տեսա, թե ինչպես է վառվում իմ ծառը, բայց ափսոս չհասցրեցինք փրկել: Դա անշուշտ Մովսեսի ծառը չէր, որովհետեւ հետո ձմեռ եկավ: Իսկ բացվող գարնան մեջ, երբ մյուս ծառերը կանաչ սաղարթներով շարունակում էին իրենց արմատների կենսագրությունը, իմ ծառից հետք անգամ չէր մնացել: Բայց երեւի ես համառ մարդ եմ. մոտավորապես հիշելով ծառի տեղը՝ դանակով փորեցի կարծրացած հողը եւ, զարմանալի բան՝ տեսա իմ ծառի արմատը, որ կարծես թե մի այլ կյանքում արդեն տեսել էի: Ու սկսեցի կանոնավոր անհուսահատությամբ ամեն օր ջրել թվացյալ չորացած արմատը: Եվ երբ արդեն մայիսի սկիզբն էր, տեսա կանաչ, դողդոջուն, անօգնական առաջին շիվը: Ու դա մոռացությունից հայտնված իմ ծառն էր, քանի որ ոչ մի մարդ հասու չէ ոչնչացնելու ծառի անցյալը, ինչպես որ հնարավոր չի մոռացության տալ ազգերի անցյալը, եթե դա մի օր չանի Աստված ինքը... Հաստատ տարօրինակ ամիս է մայիսը, երբ շարունակական կայծակների ու անձրեւների մեջ հստակ տեսնում ես եւ եզրակացնում, որ ներքեւները վերեւների արտացոլանքն են ընդամենը, եւ հասկանում, որ անցյալը անպայման ապագա ունի, եթե քո հիշողությունը անցնող ու անվերադարձ օրերի մեջ մաշվող կավի հետ ջրերը չեն տարել: Եվ քեզ համար պարզվում, հստակվում է, որ դու մի մեծ երազի անտեսանելի ծվենն ես ընդամենը, իսկ Երազողը անվախճան է, որի դեմքը երբեք չես տեսնի դու: Ժողովուրդների կյանքը, ինչպես եւ մերը, անվերջ կրկնում են Զիզիֆի օրինակը, որ իրենց բախտի քարի հետ շարունակ ձգտեն ու չհասնեն գագաթին, բայց չհուսահատվեն բարձրանալ, քանի որ կանգառը մահ է, միայն թե չասենք, թե դա Աստծո անտարբերությունն է... Երբ Կյուրոս Մեծը գրավեց Արեւելքը եւ ստեղծեց պարսկական պետությունը, նրա զինվորները, ապավինելով իրենց ուժին, խնդրեցին թագավորին, որ գրավեն, գաղթեն մի այլ երկիր, որտեղ լեռներն ու քարերը քիչ են, իսկ հողը՝ բերրի: Կյուրոսը նրանց պատասխանեց՝ Ուզում եք ապրել մեր հայրերի երկրո՞ւմ եւ լինեք տեր, ղեկավարեք, թե՞ օտար փափկության մեջ լինեք ենթակա եւ ձեզ ղեկավարեն: Եվ պարսից զինվորները ընտրեցին իրենց աղքատ լեռները՝ հասկանալով, որ իր արմատը չկորցրած եւ բարոյական կերպը չխաթարած ցեղը անկանգ կշարունակի իր երթը՝ միշտ հիշելով, որ բարոյազրկված հեծյալի ձին անգամ չի կարող երկար արշավել: