aravot.am


16/	03/2010
aravot.am	Օրաթերթ

ԽՄԲԱԳՐԻ ՍՅՈՒՆԱԿ

Մտքի արատ

Հունվարին նշվում էր ռուս մեծ գրող Անտոն Չեխովի ծննդյան 150-ամյակը: Բնականաբար, Հայաստանում այդ իրադարձությունն առանձնապես չկարեւորվեց. մենք հազիվ մեր մեծերի մասին ենք հիշում, էլ ուր մնաց՝ օտարազգիների: Չգիտես ինչու՝ մեզանում այդ գրողի անունը ասոցացվում է մեր անկախության այն ժամանակաշրջանի հետ, երբ որոշ՝ ոչ այնքան խելամիտ մարդկանց «ազգային ինքնագիտակցությունը» անսպասելիորեն դրսեւորվեց Չեխովի արձանի նկատմամբ չպատճառաբանված ագրեսիայի տեսքով: Այնինչ մենք բազմաթիվ այլ առիթներ ունենք խոսքի այդ մեծ վարպետին հիշելու, եւ անձամբ ինձ համար նա հեղինակություն է նախեւառաջ իր հետեւյալ արտահայտության պատճառով. «գրելու արվեստը ջնջելու արվեստի մեջ է»: Այսինքն՝ դուք լավ եք գրում այնքանով, որքանով շատ եք կարողանում ջնջել, կրճատել ավելորդ բառերն ու զեղումները եւ սեղմ շարադրել ձեզ անհանգստացնող գաղափարները: Եթե Չեխովի այդ բանաձեւը փորձենք կիրառել արդի հայ իրականության նկատմամբ, ապա վստահաբար կարելի է ասել, որ մեր լրագրողները, առավել եւս՝ հրապարակախոսները, մեկնաբանները, մտավորականները, հասարակական, քաղաքական գործիչները մեծ մասամբ գրել եւ, ավելացնեմ նաեւ՝ խոսել չգիտեն: Դա, իհարկե, առաջին հերթին, ինքնասիրահարվածության նշան է. նրանք այնքան վստահ են իրենց ամեն մի բառի արժեքի մեջ, որ կարծում են՝ իրենց բստրած ցանկացած գրավոր կամ բանավոր «լավաշ» արժանի է հրապարակման: Երբ նրանք գրում են, ասենք, հայ-թուրքական հարաբերությունների մասին, ապա անպայման պետք է սկսեն 11-րդ դարից, իսկ ղարաբաղյան հիմնահարցը քննարկելուց պարտադիր պիտի «գան հեռվից»՝ առնվազն Կավբյուրոյի որոշումից: Ինքնասիրահարվածության անբաժանելի մաս է նաեւ, բնականաբար, դիմացինի նկատմամբ հարգանքի պակասը: Նրանք, ովքեր ինձ բերում կամ ուղարկում են հոդված՝ 2 կոմպյուտերային էջից ավելի մեծ, չեն հարգում ոչ միայն ինձ, այլեւ ընթերցողներին՝ ենթադրելով, որ վերջիններս պարտավոր են խորանալ իրենց զեղումների մեջ: Եվ վերջապես. երկար գրելը կամ խոսելը նաեւ ծուլության նշան է. մարդիկ զլանում են աշխատել իրենց տեքստերի վրա:
Դուք կհարցնեք հավանաբար՝ մի՞թե այդ խնդիրն այդքան հրատապ է: Այս օրհասական պահին, երբ կտրուկ սրվել է հայ-թուրքական հաշտեցման գործընթացը, եւ երբ ժողովուրդը վայելում է ճգնաժամից պատվով դուրս գալու կառավարության ջանքերը, ի՞նչ իմաստ ունի քննարկել գրելու եւ խոսելու մշակույթի խնդիրները: Նման մոտեցման հետ ես համաձայն չեմ: Վերոհիշյալ մշակույթի բացակայությունը, ի վերջո, մտքի արատի հետեւանք է: Չէ՞ որ ակնհայտ է, որ մարդը չի կարողանում հստակ խոսել կամ գրել հենց այն պատճառով, որ ունակ չէ հստակ մտածել, որ նրա գրիչը կամ լեզուն ընկնում է մտքից առաջ: Իսկ երբ մարդիկ չեն մտածում, նրանք չեն կարողանում մտքեր փոխանակել, քննարկել ու բանավիճել: Իսկ դա, իր հերթին, բերում է ամենավատ հետեւանքի՝ նրանք, մեծ հաշվով, չգիտեն, թե ինչ են ուզում:
Ուստի՝ ընդօրինակելով մեր դասականին, կարելի է բացականչել. «Ով հայ ժողովուրդ, քո փրկությունը մտքերդ հակիրճ ձեւակերպելու մեջ է»:

ԱՐԱՄ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ

ՄԻՏՔ

Աստղագուշակ

2010-03-13

Մարտի 13

ԽՈՅ (21.03-20.04)- Շատ արդյունավետ օր է, երեկոն կանցնի շատ բուռն, գիշերը՝ թեժ:
ՑՈՒԼ (21.04-21.05)- Օրը լի է արկածներով, բայց մի կորցրեք չափի զգացումը:
ԵՐԿՎՈՐՅԱԿ (22.05-21.06)- Բարեհաջող օր է նոր գործ սկսելու, պայմանագրեր կնքելու համար:
ԽԵՑԳԵՏԻՆ (22.06-22.07)- Անհեթեթ պատճառներից առաջացած խոսակցությունները կփչացնեն ձեր տրամադրությունը:
ԱՌՅՈՒԾ (23.07-23.08)- Դուք հանգստի կարիք ունեք, երեկոն անցկացրեք տանը: ԿՈՒՅՍ (24.08-23.09)- Այսօր զբաղվեք խոհանոցային գործերով, ձեր պատրաստած համեղ կերակուրները կգոհացնեն ընտանիքի անդամներին:
ԿՇԵՌՔ (24.09-23.10)- Դուք լիցքաթափվելու կարիք ունեք: Ընկերների հետ գնացեք զբոսանքի:
ԿԱՐԻՃ (24.10-22.11)- Մոռացեք բոլոր խնդիրների մասին ու գնացեք քաղաքից դուրս հանգստանալու: ԱՂԵՂՆԱՎՈՐ (23.11-21.12)- Այսօր շրջապատված կլինեք տխուր մարդկանցով, բայց թույլ չտաք, որ նրանց ...