Արամ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ-ի նյութեր
Գլխավոր խմբագիր

• Կազատվե՞նք ռուսական բարդակից

  ԽմբագրականՄայիս 23, 2012 13:00 մեկնաբանություններ չկան

  Վասիլի Ակսյոնովի լավագույն՝ «Ղրիմ կղզին» վեպի սյուժեն հիմնված է ֆանտաստիկ ենթադրության վրա՝ ինչ կլիներ, եթե… Այդ թերակղզին իբր 1920 թվականին այդպես էլ չի միանում Խորհրդային Ռուսաստանին եւ զարգանում է կապիտալիստական ճանապարհով: Սակայն 80-ական թվականներին Ղրիմի բնակիչները հասկանում են, որ պետք է, այնուամենայնիվ, միանալ «մայրցամաքի» հետ, եւ այդ միացումը տեղի է ունենում սովետին բնորոշ հախուռն ու անտաղանդ ձեւով: Միանգամից սկսվում են իրարանցում, կարգուկանոնի խզում, հերթեր եւ այլն: Եվ ահա բենզալցակայանում խելոք հերթ կանգնած գլխավոր հերոսի ամերիկուհի կինը ցանկանում է լիցքավորել իր ավտոմեքենան, բայց տեղացիները խցկվում են առանց հերթի՝ ագրեսիվորեն բացատրելով կնոջը, թե իր երկրի հոռի բարքերի ժամանակն անցել է, որ հիմա ոչ մի հերթ էլ չի լինելու՝ ով ուժեղ է, նա՛ է առաջինը լիցքավորելու: Ընդ որում, այդ տեղացիները մի քանի տասնամյակ ապրել են քաղաքակիրթ երկրում, ենթարկվել են օրենքների: Բայց վերադարձավ այն դրվածքը, որին սովոր է նրանց գենետիկ հիշողությունը, եւ մարդիկ կրկին իրենց զգացին հարազատ տարերքում:

  Մեր, ինչպես նաեւ նախկին կայսրության այլ ժողովուրդների հարազատ տարերքը ռուսական, ներեցեք կոպիտ բառի համար, բարդակն է, որտեղ կարելի է ապրել «տայգայի» օրենքներով՝ գողանալ իրարից եւ պետությունից, խաբել, «քցել», խցկվել առանց հերթի, անցնել կարմիր լույսի տակ, հպարտանալ սեփական օրինախախտ «շուստրիությամբ», նախանձել ուրիշների՝ ավելի մեծ «շուստրիությանը» եւ գումարած այդ ամենին՝ անընդհատ դժգոհել համընդհանուր բարդակից:

   

• Քաղաքական «անտուռաժ»

  ԽմբագրականՄայիս 22, 2012 13:14 4 մեկնաբանություններ

  Ինչպես կոալիցիա կազմել-չկազմելու, այնպես էլ ՀԱԿ-ից կուսակցությունների դուրս գալու-չգալու խնդրին մեր քաղաքականացված շրջանակները եւ, համապատասխանաբար, ԶԼՄ-ները չափից դուրս մեծ ուշադրություն են դարձնում: Այս՝ վերջին գործընթացում լուրջ խնդիրը միայն «Հանրապետության» դուրս գալն էր. ազնիվ, ոչ նոմենկլատուրային երկրապահները, ազատամարտիկները մեր հասարակության մեջ որոշակի հեղինակություն են վայելում, իսկ այդ կուսակցությունն, այսպես թե այնպես, կապված է հենց այդ շրջանակների հետ: Ընդ որում, չնայած այդ «ֆիդայական» ծագումնաբանությանը, «Հանրապետության» անդամներն ավելի լայնախոհ եւ պակաս պարանոյիկ են, քան ՀԱԿ-ի որոշ անդամներ: «Հանրապետությունն» ունի նաեւ որոշակի «կազմակերպչական» ռեսուրս՝ այնքանով, որքանով «կռված տղաները» երբեմն կարող են դիմադրել ընտրակեղծարարներին:

  Մնացած կուսակցությունները՝ ԼԴԿ-ն, Պահպանողականը, «Ժողովրդավարական հայրենիքը», «Հայրենիք եւ պատիվը» դուրս գան Կոնգրեսից, թե կմնան այնտեղ՝ որեւէ նշանակություն չունի: Այդ կառույցների ղեկավարներն, անշուշտ, հարգարժան մարդիկ են, բայց խնդիրն այն է, որ կառույցները, որպես այդպիսիք, այնտեղ գոյություն չունեն՝ կան համախոհների խմբեր, որոնք քաղաքական դաշտի վրա որեւէ ազդեցություն չունեն: Դրանով ես չեմ ուզում ասել, որ, ասենք, Հանրապետականի ազդեցությունը պայմանավորված է քաղաքական գործոններով. եթե Սերժ Սարգսյանը նախագահ չլինի, եւ հաջորդ նախագահը չորոշի, որ հենց ՀՀԿ-ից պետք է քաղաքական հենարան սարքել, այդ «հզոր» եւ «ազդեցիկ» կուսակցությունից գրեթե ոչինչ չի մնա՝ մեծ մասը կփախչի ճիշտ նույն արագությամբ, ինչպես 97-ին փախել է ՀՀՇ-ից եւ «Հանրապետություն» բլոկից: Եթե որոշվի, որ, օրինակ, «Միավորված հայերն» է լինելու իշխանության հենարանը, ապա ա՛յդ կուսակցությունն է դառնալու «գերհզոր», եւ ամբողջ նոմենկլատուրան կդառնա Պլուտոնի երկրպագու: Խնդիրը հենց այն է, որ «քաղաքական ուժեր», «կուսակցություններ» եւ նույնիսկ «իշխանություն», «ընդդիմություն» եզրերը Հայաստանում պետք է կիրառել խիստ վերապահությամբ:

   

• Ոչ թե ով, այլ՝ ինչպես

  ԽմբագրականՄայիս 19, 2012 12:41 1 մեկնաբանություն

  Հայաստանում իսկապես ամեն ինչ անձնավորված է: Եթե նայես կայքերում մամուլի տեսությունը, ապա մեր հասարակությանն ամենահուզող հարցերն են՝ Հովիկ Աբրահամյա՞նն է վարչապետ լինելու, թե՞ Տիգրան Սարգսյանը: Կամ՝ մշակույթի նախարարը ՀՀԿ-ի՞ց է լինելու, ԲՀԿ-ի՞ց, թե՞ անկուսակցական: Իհարկե, հիշյալ երկու կուսակցությունների, հնարավոր նախարարի, նրա բարեկամների, ինչպես նաեւ՝ նախարարության աշխատակիցների համար դա շատ կարեւոր է. ում է նշանակելու, ում է հանելու, չափավոր է «ուտելու», թե գռփելու է՝ ինչ որ ձեռքի տակ ընկնի: Բայց եթե այդ հարցին նայեք, ասենք, երաժշտական դպրոցի ջութակի դասատուի տեսանկյունից, ապա նախարարի անձը եւ նրա կուսակցական պատկանելությունը կորցնում են իրենց դարակազմիկ նշանակությունը, ու շատ ավելի առաջնահերթ խնդիր է դառնում, թե որքան է այդ ուսուցչի աշխատավարձը եւ ինչու չէ՝ որքանով է պետությունը գոնե բարոյապես կարեւորում նրա աշխատանքը: Համարվում է, որ հանրակրթական դպրոցների ուսուցիչները կարեւոր պետական գործ են անում, եւ նրանք պետք է ստանան բժշկական ապահովագրական պետական փաթեթները, իսկ ահա երաժշտական դպրոցների աշխատակիցները պարզապես «ծառայություն են մատուցում»՝ վարսավիրների կամ մերսողների նման, եւ նրանց ոչ մի փաթեթ էլ չի հասնում:

   

• Օրենքից բա՞րձր

  ԽմբագրականՄայիս 18, 2012 13:26 2 մեկնաբանություններ

  Շաբաթվա սկզբին հայ ժողովուրդը կրկին կենտրոնացավ միասեռականների վրա՝ հավանաբար գիտակցելով, որ ընտրությունների թեման վերջնականապես սպառվել է: Պատճառը հայտնի է՝ DIY ակումբում տեղի ունեցած հրկիզումները, որոնք, ըստ երեւույթին, իրականացրել են ազգային ոգով տոգորված պատանիները: Այդ ձեւով նրանք իբր պայքարում են միասեռականության դեմ: Դա, իհարկե, հրաշալի առիթ է, որ տիկին (կամ պարոն) Ծոմակը զբաղվի ինքնագովազդով եւ լուսավոր Եվրոպայի առաջ ներկայանա որպես անհանդուրժողականության զոհ, ինչպես նաեւ լավ առիթ է՝ հիշեցնելու քաղաքապետարանին, որ այդ պետական կառույցը չթույլատրի նման ակումբների գործունեությունը բնակելի շենքերի նկուղներում: Սոդիմիտները, իհարկե, իրավունք ունեն հավաքվելու եւ միասին ժամանակ անցկացնելու, բայց ես եւ իմ երեխան իրավունք ունենք նրանց այդ «շփումներին» որեւէ ձեւով հաղորդակից չլինելու:

  Բայց հետաքրքիրը միասեռականները եւ «հերոսացող» պատանիները չեն: Շատ ավելի հետաքրքիր է եւ ինձ համար ապշեցուցիչ հասարակության վերաբերմունքը այդ միջադեպին: Ճնշող մեծամասնությունը, այդ թվում՝ չափազանց բարձր կրթություն ու մտավոր զարգացում ունեցող մարդիկ մասնավոր զրույցներում ինձ ասում են՝ «այո, նրանց բոլորին պետք է վառել»: Այսինքն՝ անհանդուրժելի, բացասական երեւույթների դեմ պայքարում մեր քաղաքացիների երեւակայությունը բռնություններից այն կողմ չի գնում: Ի՞նչ են անում քաղաքակիրթ երկրում այն մարդիկ, որոնց, ենթադրենք, այս կամ այն ակումբը դուր չի գալիս: Նրանք խաղաղ պիկետ են անում այդ ակումբի մոտ՝ պահանջելով այդ ակումբը տվյալ համայնքից հեռացնել: Կամ դիմում են իրենց կողմից ընտրված տեղական վարչակազմին՝ պահանջով: Վերջապես, պահանջում են բարձրագույն օրենսդիր մարմնից՝ համապատասխան օրենք ընդունել: Ի՞նչ ենք առաջարկում մենք՝ վառել, սպանել, ջարդել-փշրել:

   

• Մի հավատացեք բառերին

  ԽմբագրականՄայիս 17, 2012 13:03 մեկնաբանություններ չկան

  Չեմ սիրում ինքս ինձնից մեջբերումներ անել՝ կուրծք ծեծելով, թե, ա՜խ, որքան ճիշտ կանխատեսում էի արել: Բայց այս անգամ չեմ դիմանում գայթակղությանը՝ ապրիլի 25-ի իմ նշումներում ես գրել էի. «Իսկ որ ընտրություններից հետո ՀՀԿ-ն ու ԲՀԿ-ն դաշինք կկազմեն՝ չեմ կասկածում: Նույնիսկ գրազ չեմ գալիս զուտ մարդասիրական նկատառումներով՝ ինչո՞ւ օգտվեմ մարդկանց միամտությունից»: Հիմա, երբ արդեն գրեթե 99 տոկոսով հստակ է, որ նախորդ գումարման կոալիցիան կպահպանվի հին ձեւով, պիտի նկատեմ, որ շատ մեծ մարգարե պետք չէր լինել՝ դա կանխագուշակելու համար: Պարզապես ուզում եմ խնդրել դյուրահավատ մարդկանց՝ հալած յուղի տեղ մի դրեք քաղաքական գործիչների խոսքերը՝ մանավանդ, եթե դրանք ասվում են ընտրություններից առաջ: Օրինակ՝ 2008 թվականին նախագահական ընտրություններից առաջ առաջին նախագահ եւ նախագահի թեկնածու Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ասում էր՝ եթե Սերժ Սարգսյանը զբաղեցնի նախագահի պաշտոնը, բոլոր օլիգարխները «բոմժ» կդառնան: 4 տարի հետո կարող ենք արձանագրել, որ ոչ Գագիկ Ծառուկյանը, ոչ Ռուբեն Հայրապետյանը, ոչ էլ Սամվել Ալեքսանյանը «բոմժ» չդարձան, հակառակը՝ բազմապատկեցին իրենց հարստությունը: Չգիտե՞ր առաջին նախագահը, որ ոչ մի բոմժացում էլ չի լինելու: Իհարկե, գիտեր: Բայց նրա ասածը, ինչպես այսօր ընդունված է ասել, «մեսիջ» էր՝ ես ձեզ ավելի լավ տիրություն կանեմ, քան իմ հակառակորդը: Օլիգարխներն այդ մեսիջին չհավատացին:

  Կամ՝ նույն թվականի աշնանից կառավարությունն ասում էր՝ տեխնոպարկ, ֆինանսական կենտրոն, հարավ-հյուսիս ճանապարհ, նավթատար: 4 տարի անց պարզվեց, որ այդ ամենի «ցրցամը» նոր-նոր են տվել, եւ տեխնոպարկը ընդամենը մի քանի լաբորատորիա է, իսկ ֆինանսական կենտրոնը՝ ԿԲ-ի շենքի տեղափոխումը Դիլիջան: Իսկ ընդհանրապես այդ ամենին խանգարում է համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը: Դե, վատ պարողին էլ են որոշ բաներ խանգարում: Բայց երբ կառավարության պաշտոնյաները նման բաներ էին ասում, նրանք, իհարկե, շատ լավ գիտեին, որ ոչ մի «տնտեսական հրաշք» չի լինելու: Պարզապես նրանց պետք էր որոշ ժամանակ զբաղեցնել մեր՝ քաղաքացիներիս ականջները կամ գուցե երեւակայությունը:

   

• «Վաբշե» թող գան

  ԽմբագրականՄայիս 16, 2012 12:47 2 մեկնաբանություններ

  Դիտորդների հարցում ընդդիմության դիրքորոշումը ինձ համար մինչեւ վերջ պարզ չէ: Ընտրություններից առաջ նրանք եւ մենք բոլորս, կարծես թե, ուզում էինք, որ ընտրությունների ժամանակ որքան հնարավոր է շատ արտասահմանցի դիտորդ գա՝ հնարավոր ընտրախախտմները կանխելու համար: Ընտրություններից հետո ընդդիմության ներկայացուցիչը հանրահավաքի ժամանակ խոսելով տարբեր երկրներից ժամանած դիտորդների մասին՝ բացականչում է՝ «թող վաբշե չգան»: Եկեք կողմնորոշվենք, թե ինչն է մեզ համար առավել կարեւոր՝ որ դիտորդները վերահսկե՞ն ընտրությունների օրինականությունը, թե՞ որ նրանք հետո գրեն ընդդիմությանը ձեռնտու եզրակացություն: Իմ տպավորությամբ՝ առաջինն ավելի իրատեսական է, քան երկրորդը, եւ հենց ընդդիմության վստահված անձինք են փաստում, որ արտասահմանցիների ներկայությունը տեղամասերում զսպող դեր է խաղում իշխանությունը ներկայացնող կեղծարարների համար: Իսկ շատ խիստ, դատապարտող, ընտրությունները անվավեր ճանաչող զեկույց ակնկալելն անիմաստ էր. մենք ունեցել ենք շատ ավելի վատ ընտրություններ, որոնց մասին դիտորդները գրել են շատ ավելի լավ տեքստեր: Նախորդ բոլոր ընտրություններում բռնությունների, կրակոցների, մի անգամ նույնիսկ՝ քվեարկության ժամկետը հընթացս երկարացնելու ֆոնի վրա այս վերջին՝ «խաղաղ կեղծարարության» արդյունքները չճանաչելը միջազգային հանրության կողմից կլիներ պարզապես անարդար:

   

• Կեղծ «համախմբումներ»

  ԽմբագրականՄայիս 12, 2012 12:12 7 մեկնաբանություններ

  Կուսակցությունների դաշինքով ընտրությունների գնալը բազմաթիվ անհարմարություններ ունի: 95-ի «Հանրապետություն» նոմենկլատուրային միավորումն ապրեց մինչեւ 97-ի վերջը, երբ առաջին նախագահի դիրքերը թուլացան, եւ ՀՀԿ-ն 1998-ին անցավ ուժեղի կողմը՝ ցույց տալով առնետավազքի դասական օրինակ: 99-ի «Միասնություն» նոմենկլատուրային դաշինքը գլխատվեց հոկտեմբերի 27-ին, որից հետո այդ դաշինքի շատ անդամներ կրկին անցան ուժեղի կողմը: 2003-ի «Արդարություն» ընդդիմադիր դաշինքը կազմաքանդվեց՝ որեւէ լուրջ դերակատարություն չունենալով ընդդիմադիր դաշտում. այսօր այդ դաշինքի տարբեր անդամներ՝ Ստեփան Դեմիրճյանը, Վազգեն Մանուկյանը, Վիկտոր Դալլաքյանը, Արամ Գասպարիչը, մեղմ ասած, տարբեր քաղաքական դիրքորոշումներ ունեն: Խնդիրը հենց այն է, որ դիրքորոշումներն ի սկզբանե տարբեր են, իսկ այդ միավորումները ստեղծվում են չափից դուրս պրագմատիկ նպատակներով՝ իշխանություն վերցնելու կամ իշխանություն պահպանելու, ու մի փոքրիկ քամին, որը կասկած է ներշնչում, թե դա իշխանությունը պահպանելու կամ նվաճելու արդյունավետ գործիք չէ, մահացու հիվանդություն է առաջացնում: Հենց այդ է պատճառը, որ ՀՀԿ-ԲՀԿ-ՕԵԿ կոալիցիան, ըստ ամենայնի, կպահպանվի, իսկ Հայ ազգային կոնգրես կուսակցությունների դաշինքը առնվազն կնոսրանա: Առաջինը շարունակում է մնալ իշխանության եւ, հետեւաբար, փողի աղբյուր, իսկ ՀԱԿ-ը հաստատ դադարել է լինել իշխանափոխության գործիք:

   

• Աղանդների արմատը

  ԽմբագրականՄայիս 11, 2012 12:42 3 մեկնաբանություններ

  Դեռեւս մինչեւ վերջ չպարզված օրինաչափությամբ՝ կան մարդիկ, որոնք հեշտությամբ են դառնում կուռք կամ անեծքների թիրախ, ձեւավորում են իրենց շուրջը հոսանքներ, ինչպես նաեւ այդ հոսանքների թունդ հակառակորդներ: Իսկ որոշները հերոս կամ հակահերոս չեն դառնում: Չեմ էլ կարող պնդել, թե որ տարբերակն է ավելի լավը: Իմ ճաշակով՝ երկրորդը, որովհետեւ ծայրահեղացված գնահատականները, ադեպտների եւ ոխերիմ թշնամիների բանակների առկայությունը անառողջ դրսեւորում է թե անհատական եւ թե հասարակության մակարդակներով:

  Լեւոնականությունն, անշուշտ, աղանդ է, որով տառապում են հիմնականում հետբալզակյան տարիքի էքզալտացված տիկնայք եւ հեղափոխական պատանիները կամ պատանի ձեւացողները: Նման ռոմանտիզմը հատկապես անտեղի է այսօր, երբ ՀԱԿ-ը դարձավ օրենսդիր իշխանության թեեւ չնչին, բայց մասը: Ի դեպ, մանդատներ վերցնելը միանգամայն ճիշտ քայլ էր՝ պառլամենտական կուսակցություն դառնալը կարող է լավ հակաթույն լինել աղանդավորական մտածողության դեմ: Բայց ճիշտ նույնպիսի, ինձ համար նույնիսկ՝ ավելի տհաճ աղանդ է հակալեւոնականությունը, երբ առաջին նախագահի հետ կապված ամեն բան փորձում են սեւացնել, երբ նրան վերագրում են իր եւ իր զինակիցների հետ առնչություն չունեցող արարքներ եւ հատկանիշներ:

   

• Անկարգության հիմքը

  ԽմբագրականՄայիս 10, 2012 12:37 12 մեկնաբանություններ

  Հայաստանում սահմանադրական կարգ եւ ժողովրդավարություն հաստատելը մեր ազգի իսկապես կարեւորագույն խնդիրն է: Սակայն վերջին 20 տարում ընդդիմությունը, կարծում եմ, մեթոդոլոգիական սխալ է թույլ տալիս՝ պնդելով, որ կարգը եւ ժողովրդավարությունը կարող են առաջանալ «այս հանցավոր իշխանությունից ազատվելու» արդյունքում: «Այս իշխանությունը»՝ ՀՀՇ-ական, քոչարյանական կամ հանրապետական, միայն օգտվում են կարգի բացակայությունից (ոմանք, ասում են, միլիարդներ են դիզել), բայց անկարգությունը ստեղծողը ամենեւին էլ նրանք չեն:

  Առաջին հանրապետության վերնախավը բաղկացած էր կրթված, զարգացած մարդկանցից, որոնք գուցե անձամբ չէին «լափում», բայց հետագայում իրենց հուշերում տրտնջում էին՝ ում նշանակում էինք, սկսում էին իրենց դիրքը չարաշահել: Կամ՝ 19-րդ դարի 40-ական թվականների Հայաստանի մասին պատմող «Հացի խնդիրը», կարելի է ասել, փաստագրական վեպի հերոսների՝ յասավուլի, մովրովի կամ գյուղապետի մտքով անգամ չի անցնում, որ կարելի է ապրել որեւէ կարգի համաձայն եւ ոչ թե «ավազակապետական» օրենքներով: Եթե Պետերբուրգում մի կայսրը իր պալատականներով գնար, մյուսը գար, արդյոք դրանով իրավիճակը կփոխվե՞ր: Ցարեր էլ են փոխվել, հետո ցարերին բոլշեւիկներն են փոխարինել, հետո էլ ՀՀՇ-ականներն են եկել, բայց դրվածքը մնացել է նույնը: Խնդիրը, հետեւաբար, հարափոփոխ «այս իշխանությունների» մեջ չէ, այլ մեր իրավագիտակցության մեջ: Հնարավո՞ր կլիներ արդյոք Պռոշյանի նկարագրած Աշտարակի գյուղերում արդար եւ թափանցիկ ընտրություններ անցկացնել:

   

• Լավատեսական սցենար

  ԽմբագրականՄայիս 9, 2012 12:54 մեկնաբանություններ չկան

  Ժամանակին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը մի շատ դիպուկ միտք էր արտահայտել. եթե դու կարող ես օրինական դաշտում (ոչ սամիզդատի մակարդակով) գործող լրատվամիջոցով տվյալ վարչակարգն անվանել «ռեժիմ», ապա իրականում ոչ մի ռեժիմ էլ գոյություն չունի: Իհարկե, խոսքը բռնապետության մասին է, որը անկախ Հայաստանի 20 տարվա պատմության մեջ չկար եւ, հուսով եմ, չի էլ լինելու: Առավել եւս՝ հիմա, երբ հայաստանյան եթերում կան երկու կուսակցությունների դիրքորոշումն արտահայտող հեռուստաընկերություններ, իսկ այդ կուսակցությունները՝ ԲՀԿ-ն եւ ՀՅԴ-ն, ընտրարշավի ժամանակ եւ ընտրությունների օրը դրսեւորում էին միանգամայն ընդդիմադիր կեցվածք: Եթե նույնիսկ հաշվի չառնենք կայքերն ու սոցցանցերը, որոնք համեմատաբար նոր երեւույթ են, եւ թերթերը (ընդդիմադիր թերթեր միշտ էլ եղել են), ապա կարելի է արձանագրել, որ իրավիճակը լրատվական դաշտի առումով միանգամայն նոր է: Ընդդիմադիր հեռուստաընկերություններ Հայաստանի եթերում չեն եղել. կար «Ա1+»-ը, որը անկախ էր, եւ որը եթերազրկվեց 2002 թվականին, մնացածը, մինչեւ 2012-ի ապրիլը, «ազատ էին, բայց պատասխանատու»:

  Մնում է, որ՝ 1/ այն երկու հեռուստաընկերությունների «սեփականատեր» քաղաքական ուժերը պահպանեն իրենց հարաբերական ինքնուրույնությունը, 2/ այդ լրատվամիջոցները չլինեն չափից դուրս կուսակցականացված եւ հնարավորություն տան արտահայտվելու թե այլ ընդդիմադիրներին՝ ՀԱԿ-ին եւ «Ժառանգությանը», թե իշխանության ներկայացուցիչներին եւ թե ստեղծված համակարգից դուրս գտնվող մարդկանց, 3/ առաջին երկու պայմանների դեպքում իշխանությունն այնքան խոհեմություն դրսեւորի, որ չհետապնդի այս երկու հեռուստաընկերություններին: (Ի դեպ, հետաքրքիր է, թե ինչու մեզ գրեթե ցույց չեն տալիս ընտրակեղծիքների մասին հավաստող տեսանյութեր):

   

• Ով ում կմիանա

  ԽմբագրականՄայիս 8, 2012 13:12 մեկնաբանություններ չկան

  Պարզ է, որ այսօրվանից քաղաքական ուժերը սկսել են նախապատրաստվել հաջորդ տարվա նախագահական ընտրություններին, եւ այն դասավորությունը, որը ստեղծվել է խորհրդարանում, պետք է դիտել հենց այդ տեսանկյունից: Նախ՝ հնարավոր կոալիցիաների մասին: Ամենավատ տարբերակը կլինի, եթե ԲՀԿ-ն միանա ՀՀԿ-ին եւ ՕԵԿ-ին: Դա վատ կլինի նրանով, որ խորհրդարանն այդ դեպքում կշարունակի խաղալ դակիչի դերը, եւ կառավարության բերած օրենքները ոչ մի «օրենսդրական փորձագիտություն» չեն անցնի: Ծայրահեղ լճացումը մեր երկրին օգուտ չի բերի: Վատ տարբերակ չէ, որ ԲՀԿ-ն միանա ՀԱԿ-ին եւ առաջիկա ընտրություններում պաշտպանի Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի թեկնածությունը: Բայց նման սցենարը քիչ հավանական է՝ ոչ այնքան այն պատճառով, որ գուցե Գագիկ Ծառուկյանի եւ ԲՀԿ-ական մնացած գործարարների բիզնեսները կհայտնվեն հարվածի տակ: Պարզապես այդ դեպքում Կոնգրեսը պետք է պարտավորվի ոչ մի վատ բան չասել Ռոբերտ Քոչարյանի մասին, իսկ վերջինս էլ, այդ պայմանավորվածության շրջանակներում, չպիտի քննադատի առաջին նախագահին եւ նրա իշխանության տարիները: Դիրքորոշումների այդպիսի 180 տոկոսանոց շրջադարձ թեեւ հնարավոր է, բայց այս պահին՝ դժվար պատկերացնելի:

  Ամենաօպտիմալ տարբերակը հետեւյալն է. ԲՀԿ-ն ոչ մեկին չի միանում եւ հանդես է գալիս ինքնուրույն՝ կառուցողական ընդդիմության դիրքերից: Մյուս երեք ընդդիմադիր խմբակցությունների հետ, ըստ անհրաժեշտության, փորձում է շտկել, բարելավել, իսկ երբեմն նաեւ՝ տապալել կառավարության բերած օրենքները: Որքան դժվար լինի կառավարությանն աշխատել ԱԺ-ի հետ, այնքան բարձր կլինի օրենքների որակը: Իսկ մեկ տարվա ընթացքում «Բարգավաճը» կկողմնորոշվի՝ երեք նախագահներից որ մեկին պաշտպանել կամ գուցե առաջ քաշել պարոն Օսկանյանին:

   

• Խնդիրը խախտումները կանխելն է

  ԽմբագրականՄայիս 5, 2012 12:19 մեկնաբանություններ չկան

  Հաշվի առնելով մեր իրականության առանձնահատկությունները՝ ընտրություններից առաջ լռության օր հայտարարելն այնքան էլ իմաստալից չէ: Նախ՝ չեմ պատկերացնում, թե ինչպես է հնարավոր լռել սոցիալական ցանցերում, եւ արդյոք որեւէ մեկը կարո՞ղ է վերահսկել եւ արգելակել կարգավիճակներ եւ մեկնաբանություններ գրելը, ասենք, «ֆեյսբուքում»: Երկրորդ՝ քարոզչության եւ «չքարոզչության» սահմանագիծը բավականին պայմանական է: Ոմանք, օրինակ, հարցազրույց են տալիս եւ հայտարարում են, որ նախընտրական քարոզչությամբ չեն զբաղվելու, բայց իրականում շատ լավ էլ զբաղվում են՝ ունենալով միանգամայն կոնկրետ թիրախ: Քարոզելու համար անպայման չէ կոչ անել քվեարկել սրան կամ նրան՝ բավական է ասել, օրինակ, որ քեզ դուր չի գալիս սրա կամ նրա դեմքի արտահայտությունը: Այստեղ էլ ամեն մի բառի կամ նախադասության վերաբերյալ ոչ ոք փորձագիտական վերլուծություններ չի անելու:

  Մյուս կողմից՝ ուրախ եմ, որ գոնե բաց, անթաքույց քարոզչություն հրապարակում, թերթերում եւ «պաշտոնապես թույլատրված» եթերում չի լինի, որովհետեւ բառերի առատությունից մարդիկ հոգնել են. նրանք, ովքեր կիրակի օրը ցանկանում են կատարել իրենց քաղաքացիական պարտքը, պետք է միայնակ մնան իրենց մտքերի հետ, եւ եթե համացանցում չհայտնվեն, ապա ազատված կլինեն բառերի այդ տարափից: Դրանում է միջազգայնորեն ընդունված «լռության օրվա» իմաստը:

   

• Նոր տարրեր

  ԽմբագրականՄայիս 4, 2012 13:07 մեկնաբանություններ չկան

  Մայիսի 6-ի երեկոյան ՀՀԿ-ն կասի, որ ընտրություններն անցել են աննախադեպ թափանցիկ եւ ժողովրդավար պայմաններում, իսկ ՀԱԿ-ը կասի, որ սրանք առավել խայտառակ ընտրություններն էին Երրորդ հանրապետության պատմության ընթացքում, եւ եթե ժողովուրդը չբռունցքվի եւ ոտքի չկանգնի, ապա Հայաստանը վերանալու է աշխարհի քարտեզից: Այդ երկու ծայրահեղացված գնահատականները կապ չունեն իրականության հետ՝ մենք նույնքան հեռու ենք ժողովրդավարությունից, որքան՝ աշխարհի քարտեզից ջնջվելուց: Այս սպառնալիքի մասին չեմ էլ ուզում խոսել. առանց այդ էլ «պատմականորեն» եւ «գենետիկորեն» վախեցած ժողովրդին հերթական անգամ սարսափեցնել կործանումով՝ ես չեմ պատկերացնում, թե ինչպիսի քաղաքական դիվիդենտներ է հնարավոր դրանից շահել:

  Լավատեսական «ժողովրդավարական պատկերների» համար էլ որեւէ հիմք չկա. ընտրակաշառքներն արդեն բաժանված են, վարչական բոլոր լծակները կիրառված են, ուռճացված ցուցակները «դզած են», անգրագետ օլիգարխներն էլ իրենց տեղերն արդեն ապահովել են: Այդ պայմաններում դժվար է ակնկալել, որ որեւէ քաղաքական ուժ, բացի ՀՀԿ-ից ու ԲՀԿ-ից, կարող է ստանալ ավելի մեծ, քան 10-15 հոգանոց խմբակցություն:

   

• Մարիի ձայնը

  ԽմբագրականՄայիս 3, 2012 13:16 մեկնաբանություններ չկան

  Երեկ ես ստացա իմ՝ «հարգելի ընտրողիս» ծանուցումը, որտեղ գրված է իմ հասցեն՝ «Կոտայք, Զովունի 5 փ. 110», ինչպես նաեւ իմ քվեարկելու վայրը: Բայց բացի իմ ծանուցումից (թիվ 739206)՝ եկել է մեկ այլ ծանուցում (739207)՝ Մարի Գեւորգյան Վրեժի անունով, որին ես պատիվ չունեմ ճանաչելու: Շուրջ 5 տարի իմ տան միակ սեփականատերը լինելով՝ հավատացնում եմ ձեզ, որ իմ տանը ոչ մի Մարի չի բնակվում եւ գրանցված չի: Հետաքրքիր է, ինչպե՞ս է նա հայտնվել ընտրողների ցուցակում:

  Երեք շաբաթ քաղաքական ուժերը եւ ոստիկանությունը հավատացնում են մեզ, որ գնում են տնետուն, ստուգում են եւ մաքրում ցուցակները: Իրականում գնալով համոզվում եմ, որ նրանք բոլորը ծույլիկ են եւ ուժեղ են միայն խոսակցական ժանրում: Գուցե նրանք հույսները դրել են քաղաքացիների՞ վրա, որոնք ոչ միայն կփնտրեն իրենց անունը համապատասխան ցուցակում՝ համոզվելու համար, որ իրենք կան ընտրացուցակում, այլեւ կուսումնասիրեն, թե ովքեր են գրանցված իրենց հասցեում: Բայց չէ՞ որ դա ոչ թե քաղաքացիների շահախնդրությունն է, այլ քաղաքական ուժերի կամ «արդար ընտրություններ» խոստացող իշխանությունների, մասնավորապես՝ ոստիկանության:

  Իսկ կուսակցությունները պիտի ոչ թե խոսեն, թե ինչպես է իշխանությունը կեղծելու ընտրությունները, եւ ինչպես են իրենք կռվից հետո բռունցքներ թափահարելու (հետընտրական գործընթացներ, հանրահավաքներ եւ այլն), այլ պիտի գործեին՝ հնարավոր կեղծիքները կանխելու համար: Իշխանությունն էլ՝ ՀՀԿ-ն (որովհետեւ մնացած կոալիցիոն կուսակցությունները «վիզ չեն առնում», որ իրենք իշխանություն են) պիտի ոչ թե երդվեր, թե ընտրությունները կլինեն արդար ու թափանցիկ, այլ բարձրացներ ընտրողների հավատը այդ թափանցիկության նկատմամբ: Ենթադրում եմ, որ նման ծանուցագրեր միայն ես չէ, որ ստանում եմ:

   

• Մինկուս, մաս 2

  ՊարականոնՄայիս 2, 2012 17:34 մեկնաբանություններ չկան
   

• Սահմանափակ առաջընթաց

  ԽմբագրականՄայիս 2, 2012 13:41 1 մեկնաբանություն

  «Ֆրիդոմ հաուս» հեղինակավոր իրավապաշտպան կազմակերպությունը դարձյալ եկել է եզրակացության, որ Հայաստանը դասվում է ոչ ազատ մամուլ ունեցողների շարքին: Չգիտեմ, թե ինչ չափանիշներով է նման գնահատականը տրվում: Բայց որքան կարող եմ հետեւել Թուրքիայի եւ Վրաստանի լրատվամիջոցներին (որտեղ մամուլը մասնակիորեն ազատ է), ես, ճիշտն ասած, չեմ նկատում, որ մենք այս պահին շեշտակիորեն զիջում ենք հարեւաններին: Իհարկե, իմ դիտարկումները գուցեեւ սիրողական են, բայց այս պահին ես, օրինակ, չեմ տեսնում, որ որեւէ հեռուստաընկերությունում սահմանափակում կա որեւէ ընդդիմադիր կարծիք հնչեցնելու: Դուք կասեք, որ դա եվրոպացիների նախընտրական մոնիտորինգի պատճառով է: Իհարկե, այդպես է, բայց 2008 թվականի նախագահական ընտրությունների ժամանակ անց էր կացվում նույն մշտադիտարկումը, եւ «պատասխանատու» եթերով, այսպես կոչված, «խմբագրական լուսաբանումներում» ընդդիմության հասցեին հնչում էին պիտակավորումներ, որակումներ, այդ թվում՝ Իսրայելի դրոշի եւ հուդամասոնական դավադրության թեմաներով: Այո, «Ա1+»-ը հիմա էլ եթերում չէ, եւ դա ներկայիս իշխանության խոշոր բացթողումներից մեկն է: Բայց չնկատել որոշակի «սահմանափակ առաջընթաց» (Արեւմուտքում ընդունված եզրաբանությամբ), ինձ թվում է, արդար չէ: Ի դեպ, այդ առաջընթացը կամրագրվեր նաեւ նրանով, որ ընտրություններից հետո նույնպես, անկախ դրանց ելքից, որոշում ընդունողները հասկանան, որ ընդդիմադիրների՝ եթերում հայտնվելուց աշխարհը փուլ չի գալու:

   

• Ո՞վ է դեմ փոփոխություններին

  ԽմբագրականՄայիս 1, 2012 13:06 1 մեկնաբանություն

  Շաբաթ օրը ես գրեցի իմ կարծիքը Բրյուսովի անվան լեզվաբանական համալսարանում ստեղծված իրավիճակի մասին: Արձագանքը երկակի էր: Մի կողմից՝ «ինչո՞ւ Դուք չեք քաջալերում ուսանողներին, որոնք ընդվզել են իրենց ռեկտորին անարդարացիորեն աշխատանքից ազատելու դեմ»: Մյուս կողմից՝ «ինչո՞ւ Դուք չեք դատապարտում մի քանի զոլյանական դասախոսների կողմից «սրսկված» ուսանողների ցույցերը, որոնց նպատակն է վերականգնել նախկին ռեկտորի ժամանակ տիրող բռնապետությունը»: Պարզ է, որ շահագրգիռ կողմերը պետք է դրդեն ինձ, որ ես իրենց ներկայացնեմ սպիտակ, իսկ հակառակորդին՝ սեւ: Բայց իմ նպատակը դա չէ: Ինչպես այդ, այնպես էլ մնացած բոլոր դեպքերում իմ նպատակն է փորձել հասկանալ, թե ինչու է նման վիճակ ստեղծվել: Ինչո՞ւ է մեր կրթության որակը ցածր, ինչո՞ւ, օրինակ, ես, մի կիսամյակ շաբաթը երկու ժամ դասավանդելով այդ բուհի մագիստրատուրայում, ստանում էի ամիսը 20 հազար դրամ: Զոլյա՞նն է մեղավոր, Աշոտյա՞նը, ՀՀ նախագա՞հը, Բոլոնյան գործընթա՞ցը: Մեղավորների փնտրտուքի վրա սեւեռվելով՝ մենք երբեք ոչինչ չենք հասկանա եւ ոչ մի փոփոխության էլ չենք նպաստի: Ցանկացած խնդրի պատճառներն ավելի լուրջ են, ավելի խորը եւ բազմազան, քան որեւէ անհատի առաքինությունները կամ թերությունները: Բրյուսովի պարագայում ինձ, մասնավորապես, թվում է, որ պետական բուհը չի կարող խորհրդային իներցիայի ուժով լինել նախարարության «կանտորաներից» մեկը: Այն պետք է օրենքով օժտված լինի որոշակի ինքնուրույնությամբ, նաեւ՝ ֆինանսական:

   
• 

  Վերցնե՞լ, թե՞ չվերցնել

  ԲլոգԱպրիլ 29, 2012 19:46 5 մեկնաբանություններ

  Ուրբաթ օրը «Ա1+»-ի եթերում ՀԱԿ ներկայացուցիչ, ԿԸՀ նախկին անդամ Ֆելիքս Խաչատրյանն ասաց, որ հորդորել ժողովրդին` ստացեք ընտրակաշառքը եւ դեմ քվեարկեք իշխանությանը, խիստ անբարոյական եւ անարդյունավետ ճանապարհ է: Դրանից մի քանի ժամ առաջ ՀԱԿ առաջնորդ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը Գորիսում կոչ արեց` վերցնել ընտրակաշառքը եւ, այնուամենայնիվ, կողմ քվեարկել Հայ ազգային կոնգրեսին : Այդ [...]

   

• Անկարեւոր եւ կարեւոր հարցեր

  ԽմբագրականԱպրիլ 28, 2012 12:41 7 մեկնաբանություններ

  Պարզ ասեմ, Սուրեն Զոլյանն ամենեւին աչքիս լույսը չի. ոչ նրա կառավարման մեթոդները, ոչ էլ քաղաքական հայացքներն ինձ դուր չեն գալիս, ինչի մասին «Առավոտը» բազմիցս գրել է այն ժամանակ, երբ նա զբաղեցնում էր ռեկտորի պաշտոնը: ԿԳ նախարարի հետ էլ նրա կոնֆլիկտի մեջ չեմ ուզում խորանալ՝ չնայած կարծում եմ, որ եթե դու պետական պաշտոնյա ես, պիտի ենթարկվես որոշակի կարգապահության: (Հենց այդ պատճառով էլ միշտ փորձել եմ խուսափել պետական ծառայությունից):

  Բայց ռեկտորին աշխատանքից հանելուց հետո նրա վարքը եւ պաշտոնավարության առանձնահատկությունները քննարկելը, ինձ թվում է, անիմաստ է: Ի դեպ, ինձ արժանահավատ չեն թվում այն լուրերը՝ իբր նա հակադրվել է ԿԳ նախարար Աշոտյանին Ռոբերտ Քոչարյանի կամ Վիկտոր Սողոմոնյանի դրդմամբ: Ճիշտ, թե սխալ՝ պարոն Զոլյանը, վստահ եմ, խոսում է իր անունից եւ արտահայտում է իր սեփական մտքերը: Պարզ է, որ որպես ղեկավար՝ նա ինչ-որ մարդկանց՝ իր աշխատակիցներին նեղացրել է, կատարել է քայլեր, որոնք չեն համապատասխանել այդ մարդկանց շահերին: Այժմ դարձյալ կարեւոր չէ՝ ճի՞շտ է դա արել, թե՞ սխալ: Այսօր այդ բոլոր նեղացածությունները վեր հանելը եւ պատմելը, թե ինչպիսի մղձավանջ էր տիրում լեզվաբանական համալսարանում վերջին 15 տարվա ընթացքում, ինձ խիստ հիշեցնում է քաղաքական անցուդարձը՝ «նախորդ հանցավոր ռեժիմ», «ցրտի-մթի տարիներ», «մղձավանջ», «բռնապետություն» ու, ինչո՞ւ չէ, ԽՄԿԿ 20-րդ համագումար՝ Ստալինի «անձի պաշտամունքի» քողազերծմամբ:

   

• «Մի կորցրեք չափի զգացողությունը»

  Ընտրություններ 2012, ԼուրերԱպրիլ 27, 2012 13:22 մեկնաբանություններ չկան

  «Քաղաքական ուժերը՝ լինեն այս պահին կոալիցիոն գործընկեր, թե այլ ուժեր, պետք է հասկանան մեկ շատ կարեւոր բան՝ ընտրությունները մայիսի 6-ին ավարտվում են, սակայն կյանքը շարունակվում է, եւ մայիսի 6-ից հետո մենք պետք է ապրենք, իրար երեսի նայենք, ուստի չի կարելի այրել կամուրջները, ընտրություններից հետո կյանքը չի ավարտվում, մեր որոշ գործընկերների [...]