Շուրջ ութ տարի Հայաստանի Հանրապետությունը վստահված է «Քաղաքացիական պայմանագիր» անվամբ երիտասարդ մի կուսակցության, որի կառավարումից դժվար է գլուխ հանել: Համենայնդեպս՝ միջին վիճակագրական քաղաքացու համար: Ինքը՝ իշխող քաղաքական ուժի առաջնորդը, անկեղծորեն խոստովանում է, որ իրենք, ըստ էության, «տգետների» կառավարություն են՝ «7 տարի նույն դասարանում մնացած»: Սակայն սույն ինքնագնահատականը վերծանելու կարիք ունի, թե ինչպես եղավ, որ «անուսների» այդ խմբակը՝ դեղին մամուլի մի խմբագրի, ընդդիմադիր գործչի գլխավորությամբ, որ Նիկոլ Փաշինյանն է, 2018-ի գարնանը ուղղակի փողոցից եկավ իշխանության:
Հետագա տարիները ցույց տվեցին, որ Նիկոլ Փաշինյանը պատահական երեւույթ չէ. նա հետեւանք է մի հանրության, որը տարրականորեն հոգնել է պատասխանատվությունից։ Նիկոլը պարտության հոգեբանության նյութականացումն է։ Նրա կերպարը ծնվել է այն ներքին բարդույթից, որով ժողովուրդը չի համարձակվում սիրել ուժեղին, չի վստահում խելացուն եւ վատաբանում է գեղեցիկը։ Նման հանրությունը հոգեբանորեն ընտրում է իր նմանին, ոչ իր կատարելատիպին: Եվ այդ ընտրությունը ինքնապաշտպանական բնազդի հակազդեցությունն է։ Ավելի հեշտ է հավատալ մեկին, ով արդարացնում է թուլությունը, քան մեկին, ում դեպքում պահանջվում է վերընթաց։
Նիկոլ երեւույթը հնարավոր դարձավ ոչ թե իր քաղաքական հմայքի, այլ հանրության ինքնաճանաչման ճգնաժամի պատճառով։ Այս երեւույթը՝ իբրեւ զանգվածային ինքնության փլուզում, հստակ նկարագրված է սոցիոլոգիական ձեւանմուշներում։ Ամբոխը չունի հիշողություն, նա ապրում է սոսկ այդ պահին։ Նրա վարքը կառավարում են հույզերը, ոչ արժեքները։ Ըստ այդմ՝ նրա առաջնորդը դառնում է ոչ թե լավագույնը կամ արժանավորը, այլ՝ ամենահասկանալի արժեզուրկը։ Ահա թե ինչու Նիկոլը դառնում է հոգեբանական «հարմարություն»՝ իրականում լինելով վախկոտի, միջակության եւ տկարության խորհրդանիշ։
Ամբոխը ատում է ուժեղին, քանի որ ուժեղը նրան հիշեցնում է իր թուլությունը։ Ատում է խելացուն, քանի որ խելացին նրան ստիպում է մտածել։ Ատում է գեղեցիկը, քանի որ գեղեցկությունը պահանջում է ներդաշնակություն, իսկ ինքը ապրում է ներքին քաոսում։ Ահա թե ինչու Նիկոլը սիրելի է. նա չի խանգարում այդ քաոսին, այլ հարմարվում է դրան՝ ինչպես խավարին ընտելացած աչքը։ Նիկոլը դարձավ հոգեբանական արդարացում միջակության համար եւ, այս տեսանկյունից, նաեւ հոգեւոր հետընթացի նախանշան: Նիկոլ Փաշինյան երեւույթը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես անհատական պատմություն, այլ՝ հավաքական ենթագիտակցության ամբողջություն։ Նա հիվանդության ախտանիշն է, դրա պատճառը չէ։
Կարդացեք նաև
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Հայացք Երեւանից» թերթի այս համարում
Այս ճշմարիտ վերլուծությունը կարելի է համարել մեր ցավալի իրականության հայելային արտացոլումը։
Լևոնա-Ռոբերտա-Սերժական իշխանությունների ցածրակարգ կառավարումների շուրջ 28 տարիները հասարակությանն այն աստիճանի դեգրադացրեցին և զրկեցին արժեհամակարգից, որ փողոց դուրս եկած դժգոհ ամբոխն առաջնորդ ընտրեց կատարյալ լեզվանիկին, անդեմ նյութապաշտին, վայելչասեր անկիրթին, արցախցուն ատողին, Հայրենիքը չսիրողին։