Այն, ինչից զգուշացնում էինք, արդեն իրողություն է։ Մեր հարեւանությամբ բռնկված պատերազմը ոչ թե պատահականություն է, այլ Արեւմուտքի եւ Իրանի միջեւ առկա տասնամյակների խորքային անվստահության անխուսափելի հետեւանքը։ Մենք գտնվում ենք մի պայթյունի էպիկենտրոնում, որի բեկորները ցանկացած պահի կարող են հասնել մեզ եւ փլուզել մեր տարածաշրջանը։
Հայկ Միրզոյան
Պատերազմի իրական պատճառը. Անվստահության աշխարհագրությունը
Այսօրվա բախման հիմքում Արեւմուտքի, մասնավորապես՝ ԱՄՆ-ի հստակ ու հիմնավորված մտավախությունն է, որ եթե Իրանը բացվի աշխարհին առանց հուսալի երաշխավորների, ապա նա անմիջապես կվերածվի Ռուսաստանի եւ Չինաստանի հակաքաղաքակրթական նկրտումների գլխավոր սպասարկողի։ Սա է վկայում նաեւ «Էպիկական ցասում» գործողության վերաբերյալ Ռուսաստանի եւ Չինաստանի դիրքորոշումը, այդ թվում՝ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում։
Մոսկվայի եւ Պեկինի այս հովանավորչությունն ավելի է խորացնում Վաշինգտոնի այն համոզմունքը, որ առանց արմատական լուծումների՝ Թեհրանը մնալու է որպես հակաարեւմտյան առանցքի աշխարհաքաղաքական գործիք։ Վաշինգտոնին պետք է, որ Իրանը լինի կանխատեսելի գործընկեր եւ դաշնակից, սակայն վստահության բացակայությունը տանում է դեպի ուժային լուծումների։
Կարդացեք նաև
Այս իրավիճակում Հայաստանի պահպանողական դիրքորոշումը պետք է լինի հստակ եւ սթափ։
Հայաստանը՝ որպես «Վերահսկելի համագործակցության» երաշխավոր
ՀՀ ինքնիշխանության բարձրացումը լոկ ներքին խնդիր չէ, այն գլոբալ անվտանգության բաղադրիչ է։ Այս առումով՝ ՀՀ-ն կարող է առաջարկել «Վերահսկելի համագործակցության» մոդելը։ Լինելով ժողովրդավարական արժեքների կրող եւ միաժամանակ Իրանի ժողովրդի կողմից վստահություն վայելող գործընկեր՝ Հայաստանը կարող է դառնալ այն ֆիլտրը, որը կերաշխավորի, որ իրանական էներգետիկ եւ լոգիստիկ կարողությունները կմիավորվեն հնդկական եւ արեւմտյան հետաքրքրությունների հետ («Հարավ-Հյուսիս» նախագիծ)՝ բացառապես ի շահ քաղաքակրթական աշխարհի։ Հայաստանը կարող է դառնալ այն հարթակը, որտեղ ստեղծված հավելյալ արժեքը չի ծառայելու Մոսկվայի կամ Պեկինի ռազմավարական շահերին։
Իրանի սուվերենությունն ու Արեւմուտքի վստահությունը
Հայաստանն ազնիվ ու հուսալի գործընկերությամբ կարող է Իրանին ապացուցել, որ արեւմտյան նախագծերում ընդգրկվելը նրան տալիս է իրական սուվերենություն, այլ ոչ թե կախվածություն Կրեմլի քմահաճույքներից։ Հայաստանը կարող է ձեւակերպել երաշխիքների այնպիսի փաթեթ, որն Արեւմուտքին ու Իրանին թույլ կտա միմյանց հետ առեւտուր անել մեր տարածքով՝ վստահ լինելով, որ այստեղ գործում են թափանցիկության եւ անվտանգության ամենաբարձր միջազգային չափանիշները։
Այս առաքելությունն իրագործելու միակ նախապայմանը Հայաստանի լիակատար ինքնիշխանությունն է եւ ռուսական զորքերի դուրսբերումը։ Քանի դեռ մեր տարածքում կա օտար ռազմական ներկայություն, մենք չենք կարող լինել վստահելի երաշխավոր Արեւմուտք-Իրան առանցքում, չենք կարող ազդել տարածաշրջանային խաղաղության երաշխավորման հարցում։ Իսկ իրապես անկախ Հայաստանը կարող է դառնալ տարածաշրջանային կայունության ճարտարապետը, պատերազմի ռեալ կանխարգելիչ գործոնը։
Հայկ Միրզոյան
Պահպանողական կուսակցության նախագահ
