«ԱՐԻ» գրականության հիմնադրամը մարտի 19-22-ը մասնակցելու է Լայպցիգի գրքի ցուցահանդեսին: Այս տարին Լայպցիգում նշանավորվում է Լայպցիգ-Երևան քույր քաղաքների ծրագրի շրջանակներում կազմակերպված հայկական մշակութային միջոցառումների շարքով:
Aravot.am-ի զրուցակիցն է ԱՐԻ գրականության հիմնադրամի հիմնադիր տնօրեն Արևիկ Աշխարոյանը:
– ԱՐԻ գրականության հիմնադրամը Լայպցիգի գրքի տոնավաճառում առաջին անգամ ներկայանալու է տաղավարով «Հայաստան՝ գրերի երկիր» անվամբ: Ի՞նչ եք ամենաշատը ցանկանում, որ դրսի ընթերցողներն ու հրատարակիչները բացահայտեն հայ գրականության և մշակույթի մասին այս հարթակի միջոցով:
-Նախ տեղեկացնեմ՝ «Ռան Դիտրիխ ընկերության՝ կրթության և մշակույթի խմբի եվրոպական հիմնադրամի» (RDG Stiftung) աջակցությամբ, ինչպես նաև Կոնրադ Ադենաուեր հիմնադրամի հարավկովկասյան գրասենյակի և Հայաստանում Գյոթեի ինստիտուտի հետ համագործակցությամբ ԱՐԻ-ն կազմակերպելու է մի շարք միջոցառումներ Լայպցիգի գրքի միջազգային տոնավաճառի շրջանակներում։
Կարդացեք նաև
Իսկ ի՞նչ ենք ցանկանում ամենաշատը. Հայաստանն ավելի հայտնի է աշխարհին իր պատմությամբ, հարուստ մշակույթով, բայց մենք ուզում ենք, որ ընթերցողները բացահայտեն նրա գրական հարստությունն ու բազմազանությունը: Հայ գրականությունը կրում է դարավոր մշակութային հիշողություն, բայց այն նաև խոսում է ժամանակակից կյանքի, ինքնության և համամարդկային հարցերի մասին: «Հայաստան՝ գրերի երկիր» տաղավարի միջոցով մենք ցանկանում ենք ցույց տալ, որ հայ գրականությունը և՛ խորը արմատներ ունի, և՛ ժամանակակից է՝ լի ձայներով, որոնք արժանի են միջազգային գրական երկխոսության մաս կազմել:
– Լայպցիգի գրքի տոնավաճառը համընկնում է նաև Լայպցիգ-Երևան քույր քաղաքներ ծրագրի շրջանակներում կազմակերպվող մշակութային միջոցառումների հետ։ Որքանո՞վ կարևոր են նման մշակութային գործընկերությունները Եվրոպայում Հայաստանի գրական ներկայությունն ամրապնդելու համար։
-Դրանք չափազանց կարևոր են։ Մշակութային դիվանագիտությունը հաճախ սկսվում է գրականությունից, քանի որ պատմությունները ստեղծում են հուզական կապեր հասարակությունների միջև։ Լայպցիգ-Երևան քույր քաղաքների շրջանակը թույլ է տալիս մեզ ներկայացնել հայկական մշակույթը ոչ թե որպես հեռավոր կամ էկզոտիկ մի բան, այլ որպես եվրոպական ընդհանուր մշակույթի մաս։ Այն բացում է դռներ գրողների, թարգմանիչների և հրատարակիչների միջև երկխոսության համար և օգնում է կառուցել երկարատև համագործակցություններ։
Ցավով պիտի նշեմ, որ քույր քաղաքներ ծրագրի շրջանականերում մեր համագործակցությունը բացառապես Լայպցիգի քաղաքապետարանի հետ է, իսկ Երևանի քաղաքապետարանի, կամ ԿԳՄՍ նախարարության հետ կապեր հաստատել մեզ այդպես էլ չհաջողվեց։ Ցավալի է, որ մեր մշակույթը Լայպցիգում ներկայացնել մեզ օգնում են միայն գերմանացի գործընկերները։
– Հավանաբար տոնավաճառի շրջանակներում կկազմակերպեք նաև մի շարք պանելային քննարկումներ, հանրային դասախոսություններ…, որոնք կլուսաբանեն այնպիսի թեմաներ, ինչպիսիք են թարգմանությունը, միգրացիան, հետխորհրդային ինքնությունը և այլն: Եթե այո, կարծո՞ւմ եք, որ այս թեմաները արդիական են այսօրվա մեր գրականության համար։
-Հայ գրականությունը տարիներ ի վեր ձևավորվել է պատմության, ինչպես նաև մշակութային խաչմերուկներում գտնվելու ազդեցությամբ: Այսօր էլ բազմաթիվ հայ գրողներ ապրում և ստեղծագործում են տարբեր լեզուների և երկրների միջև, ինչը, բնականաբար, գրականության մեջ ի հայտ է բերում պատկանելության, հիշողության և ինքնության հարցեր: Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի պատմական փորձը ցեղասպանության, տեղահանության և մշակութային դիմադրողականության հետ կապված այս թեմաները դարձնում է խորապես անձնական: Հետևաբար, հայ գրականությունը կարող է շատ հետաքրքիր տեսակետ առաջարկել այսօր Եվրոպայում լայնորեն քննարկվող հարցերի վերաբերյալ:
– Թարգմանությունը ձեր միջոցառումների կրկնվող թեման է: Իսկ ի՞նչ դեր են խաղում թարգմանիչները հայկական ձայները համաշխարհային գրական երկխոսության մաս դարձնելու գործում:
-Թարգմանիչները գրականության իրական դեսպաններն են: Առանց թարգմանության, նույնիսկ ամենահզոր գրական ձայնը չի կարող ճանապարհորդել իր լեզվից այն կողմ: Թարգմանիչները ոչ միայն փոխանցում են բառեր, այլև փոխանցում են մշակութային համատեքստ, երանգներ և հույզեր: Հայերենի նման փոքրալեզու գրականության համար թարգմանիչների աշխատանքը կարևորագույն նշանակություն ունի մեր պատմությունները միջազգային ընթերցողներին հասցնելու և համաշխարհային մշակութային փոխանակման մաս կազմելու համար:
– Ձեր հիմնադրամի մասնակցությունից Լայպցիգի տոնավաճառին ի՞նչ երկարաժամկետ ազդեցություն եք ակնկալում հայ գրողների, հրատարակիչների և ընթերցողների վրա։
-Մեր նպատակն է աստիճանաբար ավելի տեսանելի դարձնել Հայաստանը համաշխարհային գրական քարտեզի վրա։ Միջազգային գրքի տոնավաճառներին մասնակցությունը նպաստում է հայ գրողների և միջազգային հրատարակիչների միջև կապերի ստեղծմանը, խրախուսում է թարգմանչական նախագծերը և հայ գրականությունը ներկայացնում նոր լսարանին։ Երկարաժամկետ հեռանկարում մենք հույս ունենք, որ սա կհանգեցնի արտասահմանում ավելի շատ հայկական գրքերի թարգմանության և հրատարակման, ինչպես նաև Հայաստանի՝ որպես համաշխարհային գրականության և գրահրատարակչական դաշտի արժանի մասնակցի ճանաչման։
Եվ առհասարակ՝ գրքի տոնավաճառները այն վայրն են, որտեղ ծնունդ են առնում բազմաթիվ նոր նախագծեր: Մենք հույս ունենք Լայպցիգից վերադառնալ նոր գործընկերություններով և հայ հեղինակներին տարբեր լեզուներով թարգմանելու նոր առաջարկներով: Ես շատ ուրախ կլինեմ կիսվել հստակ արդյունքներով, երբ վերադառնանք:
Սամվել ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
