Հյուսիսային Ամերիկայի Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների ասոցիացիա՝ MESA: Middle East Studies Association NA հեղինակավոր կազմակերպությունը հայտարարություն է ընդունել Էդիտա Գզոյանի ազատման հետ կապված՝ ուղղված Հայաստանի իշխանություններին։
Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյան
Ձերդ Գերազանցություն.
Մենք գրում ենք Ձեզ Հյուսիսային Ամերիկայի Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների ասոցիացիայի (MESA) ակադեմիական ազատության կոմիտեի անունից՝ արտահայտելու մեր մտահոգությունը «Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ» հիմնադրամի (ՀՑԹԻ) տնօրեն, դոկտոր Էդիտա Գզոյանի հարկադիր հրաժարականի մասին հաղորդագրությունների վերաբերյալ: Մենք կոչ ենք անում նրան անհապաղ վերականգնել իր պաշտոնում և Ձեր գրասենյակին երաշխավորել ինստիտուտի ակադեմիական ամբողջականությունը:
Կարդացեք նաև
MESA-ն հիմնադրվել է 1966 թվականին՝ Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի վերաբերյալ գիտական և ուսուցողական գործունեությունը խթանելու համար: Այս ոլորտում առաջատար կազմակերպություն MESA-ն հրատարակում է Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությունների միջազգային հանդեսը և ունի մոտ 2800 անդամ ամբողջ աշխարհում: MESA-ն հանձնառու է ապահովել ակադեմիական ազատությունը և խոսքի ազատությունը՝ ինչպես տարածաշրջանում, այնպես էլ Հյուսիսային Ամերիկայում և այլուր տարածաշրջանի ուսումնասիրության հետ կապված:
Դոկտոր Գզոյանը, որն իր պաշտոնում ընտրվել է 2024 թվականին ՀՑԹԻ հոգաբարձուների խորհրդի կողմից, կարևորագույն ղեկավար դեր է խաղացել Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ նոր գիտական աշխատանքների խթանման, թանգարանի արդիականացման և երիտասարդ հայ գիտնականներին ցեղասպանագետների համաշխարհային համայնքում ինտեգրելու գործում: Նրա սեփական գիտական աշխատանքը՝ նվիրված երեխաների տեղափոխմանը Հայոց ցեղասպանության ժամանակ, հրապարակվել է առաջատար եվրոպական և ամերիկյան ամսագրերում: Նա դրական միջազգային ուշադրություն է գրավել ՀՑԹԻ-ի նկատմամբ:
Հետևաբար, մեզ անհանգստացնում են մամուլի հաղորդագրությունները և հայ գործընկերների հետ շփումները, որոնց համաձայն՝ դոկտոր Գզոյանը ստիպված է եղել հրաժարական տալ 2026 թվականի փետրվարի 10-ին ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի կողմից ՀՑԹԻ պաշտոնական այցից հետո։ Այդ այցի ընթացքում նա կիսվել է ինստիտուտի մի քանի հրապարակումներով, այդ թվում՝ ամերիկյան մամուլում 20-րդ դարի սկզբի Անդրկովկասի հայերի դեմ կոտորածների և հարձակումների լուսաբանման վերաբերյալ, որտեղ հիշատակվում է Լեռնային Ղարաբաղը, և պարոն Վենսին ու նրա կնոջը՝ տիկին Ուշա Բալա Վենսին, ուղեկցել է թանգարանի և Հայոց ցեղասպանության հուշարձանի շրջագայության։
2026 թվականի մարտի 12-ին տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսում դուք նշել եք, որ պահանջել եք նրա հրաժարականը՝ ինստիտուտի գրքերի ներառման պատճառով Լեռնային Ղարաբաղի մասին՝ գրքերը որակելով որպես «սադրիչ» և հակասելով Հայաստանի արտաքին քաղաքականությանը։ Հետագայում դուք շրջանցել եք սահմանված ընթացակարգը և ձեր աշխատակազմի անդամին նշանակել տնօրենի պաշտոնում և անկախ հոգաբարձուների խորհրդի անդամներին փոխարինել քաղաքական դաշնակիցներով։
Մենք հասկանում ենք, որ Հայաստանը գտնվում է դժվարին և բարդ իրավիճակում, քանի որ ձգտում է վերջ դնել Ադրբեջանի հետ տարիներ շարունակվող հակամարտությանը և հասնել հարաբերությունների կարգավորմանը: Սակայն պատմական հիշողության ջնջումը չի կարող կախված լինել կարճաժամկետ քաղաքական կարիքներից: ՀՑԹԻ ստեղծման նպատակներից մեկը, առաջին հերթին, Հայոց ցեղասպանության ժխտման դեմ պայքարն էր: Կարևոր է պաշտպանել այն գիտնականների ակադեմիական ազատությունը, որոնք կապված են ՀՑԹԻ-ի նման կազմակերպությունների հետ, որը Օսմանյան կայսրության հայերի պատմության և հիշողության ուսումնասիրությանը նվիրված աշխարհի առաջատար հետազոտական հաստատություններից է և կարևոր գիտական ռեսուրս է: Մենք խնդրում ենք ձեզ անհապաղ վերականգնել դոկտոր Գզոյանին իր պաշտոնում:
Մենք կոչ ենք անում Հայաստանի կառավարությանը արագ գործել՝ վերացնելու գիտական անկախությանը անհիմն միջամտությունը, ինչպես թվում է, և վերականգնելու միջազգային ակադեմիական հանրության վստահությունը ՀՑԹԻ ինստիտուցիոնալ ամբողջականության և Հայաստանի՝ ակադեմիական ազատության ու մարդու հիմնարար իրավունքների նկատմամբ հանձնառության նկատմամբ։
Հարգանքներով,
Ուսամա Մակդիսի
MESA-ի նախագահ
պրոֆեսոր, Կալիֆոռնիայի համալսարան, Բերկլի
Ջուդիթ Է. Թաքեր
Ակադեմիական ազատության կոմիտեի նախագահ,
Ջորջթաունի համալսարանի պրոֆեսոր, Էմերիտաս
Պատճեն
Ժաննա Անդրեասյան, ՀՀ Կրթության, գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարար
Անահիտ Մանասյան, ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպան
Մայքլ Օ’Ֆլահերտի, Եվրոպայի խորհրդի մարդու իրավունքների հանձնակատար
Ցեղասպանության գիտնականների միջազգային ասոցիացիա (IAGS)
