Արցախի անվտանգության խորհրդի նախկին քարտուղար Սամվել Բաբայանի ֆեյսբուքյան գրառումը
Արցախն այսօր հայաթափված է։ Մեր տասնամյակների պայքարը վերածվել է աղետի, ու բոլորը՝ թե՛ «նախկինները», թե՛ «ներկաները», մեղավորներ են փնտրում։ Քաղաքական դաշտում արդարանալու կամ մեղադրելու համար վկայակոչում են հազար ու մի թուղթ, բայց կա մի փաստաթուղթ, որը սահուն կերպով շրջանցում են բոլորը։ Եվ դա 1994թ. մայիսի 17-ի համաձայնագիրն է։
Այն ապացույց է, որ մենք հաղթել էինք և Ադրբեջանին կապիտուլյացիա էինք պարտադրում։ Մեզ պակասում էր ընդամենը 5000 արկ և 4 բնակավայրի՝ Չայլուի, Լենինավանի, Մարաղայի ու Միրբաշիրի ազատագրում, որպեսզի Ադրբեջանը ստորագրեր մեր թելադրած պայմանները և Լեռնային Ղարաբաղի հարցը լուծվեր մեկընդմիշտ (Վ․ Կազիմիրովն իր հուշերում պարզ նկարագրում է ողջ այս գործընթացը)։
«Նախկինները» շրջանցում են, որովհետև այն իրենց ամենամեծ ռազմաքաղաքական սխալի ու կիսատ թողած հաղթանակի ապացույցն է։
Կարդացեք նաև
Սա փաստում է, որ նրանք ունեին հնարավորություն ամրագրելու մեր հաղթանակը, բայց նախընտրեցին քաղաքական առևտուրն ու անորոշ «ստատուս-քվոն»։
«Ներկաները» շրջանցում են, որովհետև այս փաստաթուղթը քանդում է նրանց քարոզչական թեզը։ Նրանք փորձում են համոզել, թե Լեռնային Ղարաբաղը երբեք մերը չի եղել կամ մենք հաղթելու շանս չենք ունեցել։
Այս փաստաթուղթը բացահայտում է բոլոր ստերը, որոնցով այսօր կերակրում են հանրությանը․ մենք ոչ միայն հաղթել էինք, այլև թելադրող էինք։
Հրապարակում եմ 1994թ. մայիսի 17-ի համաձայնագիրը: Կարդացե՛ք և տեսե՛ք, թե ինչպես են մսխվել մեր հաղթանակները։
Սա՛ է իրականությունը։
Նախագիծ
ՀԱՄԱՁԱՅՆԱԳԻՐ
1994 թվականի փետրվարի 18-ի հայ-ադրբեջանական հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ Լեռնային Ղարաբաղի զինված կազմավորումների լիազոր ներկայացուցչի մասնակցությամբ և Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարի միջնորդությամբ Ադրբեջանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարի և Հայաստանի Հանրապետության պաշտպանության նախարարի հանդիպման արձանագրության իրականացման կարգի վերաբերյալ
Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարը, Հայաստանի պաշտպանության նախարարը և Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակի գերագույն հրամանատարը, այսուհետ՝ Կողմեր, ղեկավարվելով ռազմական հակամարտության մեջ ներգրավված ժողովուրդների շահերով, արձագանքելով 1994 թվականի մայիսի 5-ի Բիշքեկի արձանագրությունում ամրագրված հրադադարի կոչին և իրականացնելով 1994 թվականի մայիսի 11-ի Կողմերի համաձայնագիրը, հիմնված 1994 թվականի փետրվարի 18-ի Մոսկվայում կայացած հանդիպման արձանագրության վրա, Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարի միջնորդությամբ, համաձայնության են եկել հետևյալի մասին։
1.Ապահովել կրակի և ռազմական գործողությունների լիակատար դադարեցումը 1994 թվականի մայիսի 17-ի ժամը 00:01-ից, ավարտել դիտակետերի տեղակայումը մինչև 1994 թվականի մայիսի 24-ը և սկսել զորքերի դուրսբերումը շփման գծից 1994 թվականի մայիսի 25-ի ժամը 10:00-ից։
Կրակի և ռազմական գործողությունների դադարեցումը պետք է տեղի ունենա ըստ Հավելված 1-ի։
Կողմերը կհրապարակեն կրակի դադարեցման և զորքերի դուրսբերման վերաբերյալ համապատասխան հրամաններ և կհաղորդեն դրանց իրականացումը պատասխանատու ռազմական կազմավորումների հրամանատարներին (պետերին)։ Կողմերը գրավոր հաստատումը կտրամադրեն Միջնորդին։
2․Զորքերի դուրսբերումը շփման գծից պետք է իրականացվի երեք օրվա ընթացքում՝ մինչև համաձայնեցված գծերը (Հավելված 2):
Այս դեպքում զորքերի շփման գիծը համարվում է հետևյալ գծի երկայնքով ձգվող՝ Աղչինգլդաղ քաղաք, 3200-րդ նշագիծ, 3462-րդ նշագիծ, Գյուլուստան, Թեփե հարավային շրջան, 457-րդ նշագիծ (Բորսունլուից 3 կմ հարավ-արևմուտք), Վերին Չայինի արևմտյան շրջան, 1 կմ հարավ Կարմիրավան, Սեյսուլի արևելյան շրջան, Շիխլարի արևելյան շրջան, Չամանլիից 2 կմ արևմուտք, 286-րդ նշագիծ, Յուսիֆջանլիից 1 կմ արևելք, 1 կմ արևելք Մարզիլիից, Կուրոպատկինոյի արևելյան շրջան, 472-րդ նշագիծ, Աշագիի Վեյսալիի արևելյան շրջան, Գարախանբեյլիի արևելյան շրջան, Աշագիի Սեյդահմադլիի արևելյան շրջան, Աշարի-Աբդուրահմանլիի արևմտյան շրջան, 1 կմ արևելք Խորադիզից,
Չոջուգ – Մարջանլիի շրջանից արևմուտք (Հավելված 3):
Զորքերի դուրսբերումը շփման գծից կիրականացվի համաչափության սկզբունքով, իսկ որոշակի տարածքներում, կողմերի համաձայնությամբ, հնարավոր է նաև ասիմետրիկ դուրսբերում։
- Ստեղծել 10-20 կմ լայնությամբ բաժանման գոտի (մինչդեռ ծանր տեխնիկայի և զենքի կենտրոնացումը պետք է իրականացվի կողմերի զորքերի շփման գծից ոչ պակաս, քան 20 կմ հեռավորության վրա, իսկ թեթև զենք ունեցող անձնակազմը՝ 5-10 կմ հեռավորության վրա), որտեղ արգելվում է կողմերի զորքերի ցանկացած ռազմական գործունեություն:
- Ձեռք բերված պայմանավորվածությունների կատարման վերահսկողությունն իրականացնելու նպատակով Հյուսիսային, Կենտրոնական և Հարավային ուղղություններում ձևավորել անվտանգության (վերահսկողության) գոտիներ, որոնցում արգելել զորամասերի փոխադրումը, զինվորական ստորաբաժանումների և ռազմական տեխնիկայի, ինչպես նաև զինվորական ստորաբաժանումներին զինամթերքով և ռազմական հանդերձանքով մատակարարումն ապահովող տրանսպորտային միջոցների տեղաշարժը, մարտական ինքնաթիռների և մարտական ուղղաթիռների, ինչպես նաև այլ թռչող սարքերի թռիչքները, որոնք կարող են օգտագործվել ռազմական նպատակներով, ներառյալ՝ հետախուզական թռիչքները, ռազմական օբյեկտների բնակավայրերի շրջափակումը, Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության, Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության, Հայաստանի պաշտպանության նախարարության, Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակի ներկայացուցիչների և, համաձայնության դեպքում, Անկախ Պետությունների Համագործակցության մասնակից պետությունների բանակների ներկայացուցիչների, ինչպես նաև ԵԱՀԽ այլ անդամ պետությունների ներկայացուցիչների վրա:
Անվտանգության գոտիների սահմանները կորոշվեն համատեղ շտաբի կողմից՝ Կողմերի հետ համաձայնեցնելով։
- Ձեռք բերված պայմանավորվածությունների իրականացման վերահսկման նպատակով ստեղծվող Միացյալ Շտաբի աշխատանքները սկսել 1994 թվականի մայիսի 23-ից:
Զորքերի դուրսբերման ժամանակահատվածում հրամանատարական կետերի տեղակայումը. հրամանատարական կետ Աղդամ քաղաքում, պահեստային հրամանատարական կետ Ստեփանակերտ քաղաքում։
Զոնալ կառավարման կետերը պետք է լինեն Միր-Բաշիր (Տեր-Տեր), Ստեփանակերտ և Ֆիզուլի քաղաքներում։
- Համատեղ շտաբի, զոնալ հրամանատարական կետերի և խառը դիտորդական կետերի անվտանգությունն ապահովում են այն չեզոք պետությունների զինված ուժերի ստորաբաժանումները, որոնք տրամադրում են դիտորդներ։
Դիտարկման կետերի և վերահսկողական մարմինների անվտանգությունն ապահովող ստորաբաժանումների դուրսբերումը ենթակա է բոլոր կողմերի համաձայնության:
Դիտարկման կետերում և հրամանատարական-վերահսկողական մարմիններում անձնակազմի պաշտպանությունն ապահովելու համար Միացյալ շտաբի պետը պետք է ունենա մոտոհրաձգային ստորաբաժանումների անհրաժեշտ պահեստազոր։
Այդպիսի պահուստի չափը որոշվում է սույն Համաձայնագրի կողմերի միջև համաձայնությամբ։
- Համատեղ շտաբի, զոնալ հրամանատարական կետերի, դիտակետերի անձնակազմի գործունեության ֆինանսավորումը և դրանց պահպանման ու աջակցության ծախսերը Կողմերը կատարում են հավասար բաշխման հիմունքներով:
Ֆինանսավորման ընթացակարգը կսահմանվի առանձին համաձայնագրով, որը Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության և Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանության բանակի զորքերի դուրսբերման Ծրագրի անբաժանելի մասն է կազմում։
- Հակամարտող կողմերի զորքերի դուրսբերման Ծրագիրը ստորագրվում է նրանց ռազմական գերատեսչությունների ղեկավարների կողմից 1994 թվականի մայիսի 20-ից ոչ ուշ:
- Չեզոքացնել ցանկացած անվերահսկելի խմբավորման գործունեությունը Կողմերի կողմից վերահսկվող տարածքում և անվտանգության գոտիներում և կանխել հրադադարի ռեժիմի խախտումները։
- Հավելվածներ 1-ը, 2-ը, 3-ը սույն Պայմանագրի անբաժանելի մասն են կազմում։
Հանդիպման մասնակիցները վստահություն հայտնեցին, որ այս համաձայնագրի դրույթների իրականացումը հնարավորություն կտա արագ անցնել կարգավորման հաջորդ փուլերին՝ համաձայն «Զինված հակամարտության դադարեցման և դրա հետևանքների վերացման մասին» համաձայնագրի, որը նախատեսվում է ստորագրել ամենաբարձր մակարդակով շատ մոտ ապագայում և նախատեսում է, առաջին հերթին, զորքերի դուրսբերում մարտերի ընթացքում գրավված տարածքներից, հաղորդակցությունների վերականգնում, փախստականների վերադարձ և քաղաքական բանակցություններ՝ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակը որոշելու համար։
Այս Համաձայնագրի իրականացումը կստեղծի բարենպաստ պայմաններ խաղաղության գործընթացի հետևողական զարգացման համար՝ ի շահ այս զինված հակամարտության մեջ ներգրավված բոլոր ժողովուրդների, որոնք ձգտում են խաղաղություն հաստատել։
Սույն Համաձայնագիրն ուժի մեջ է մտնում ստորագրման պահից և ուժի մեջ է մինչև վեճի լիակատար կարգավորումը։
Կատարված է Մոսկվայում 1994 թվականի մայիսի 17-ին, չորս բնօրինակով, յուրաքանչյուրը՝ ռուսերեն լեզվով։
Ադրբեջանի Պաշտպանության Նախարար
Հայաստանի Պաշտպանության Նախարար
Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության Բանակի Հրամանատար
Ռուսաստանի Դաշնության Պաշտպանության Նախարար
Հավելված 1
1994 թ․ մայիսի 17-ի համաձայնագրին
ԿՐԱԿԻ և ՌԱԶՄԱԿԱՆ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԴԱԴԱՐԵՑՈՒՄ
Հրադադարը և ռազմական գործողությունները լիովին բացառում են հետևյալները:
– ցանկացած տեսակի սպառազինության օգտագործումը մարտական նպատակներով, ներառյալ հրթիռային, հրետանային և այլ հրետակոծությունները, օդային ռմբակոծությունները (ամբողջական ՝ հրադադար);
– ցանկացած հարձակողական գործողություն և հարձակում;
– ցանկացած ռազմական զորաշարժ;
– համալրման ցանկացած տեղափոխում, զորամասերի, ռազմական տեխնիկայի, ինչպես նաև զորամասերին զինամթերք կամ սարքավորումներ մատակարարող տրանսպորտային միջոցների տեղաշարժ (միայն ուժերի հետ քաշումը թիկունք թույլատրվում է դիտորդներին տեղեկացնելուց հետո).
– մարտական ինքնաթիռների և մարտական ուղղաթիռների, ինչպես նաև այլ թռչող սարքերի ցանկացած թռիչք, որոնք կարող են օգտագործվել ռազմական նպատակներով, ներառյալ հետախուզական թռիչքները;
– հետախուզական կամ մարտական նպատակներով ցանկացած պարեկություն;
– բնակավայրերի, ռազմական օբյեկտների և ճանապարհների գրավում և շրջափակում;
– հարձակումներ, հաղորդակցությունների, տրանսպորտային միջոցների, շարասյուների, ռազմական կամ քաղաքացիական շարասյուների ականապատում;
– խաղաղ բնակչության և զինծառայողների առևանգումներ, պատանդներ, կողոպուտներ և սպանություններ:
Ադրբեջանի պաշտպանության Նախարար
Հայաստանի պաշտպանության Նախարար
Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակի հրամանատար
Ռուսաստանի Դաշնության Պաշտպանության Նախարար
Հավելված 2
1994 թ․ մայիսի 17-ի համաձայնագրին
ԶՈՐՔԵՐԻ ԴՈՒՐՍԲԵՐՄԱՆ ՍԱՀՄԱՆԱԳԾԵՐԸ
Բնակավայրերը, բարձունքները, ճանապարհների խաչմերուկները, գետերի թեքությունները և այլ հստակ տեսանելի ուղենիշներ, որոնցով անցնում է անվտանգության բուֆերային գոտին հակամարտող կողմերի տարածքով:
Ադրբեջանական Զինված Ուժերը՝
2 կմ հյուսիս Կոշկար լեռից, 2 կմ հարավ՝ Գոյգյոլ հանգստավայր, Շահումյանովսկ, Նաֆթալան, Ջամիլի, Միր-Բաշիր, Հուսեյնլի, Քարադաղլի, Մինախորլու, Աղդաշ լեռ, Քյուրդ Մահմուդլու, Քերիմբեյլի:
Ծանր տեխնիկայի կենտրոնացման տարածքներ:
- Դաշքեսանից 1 կմ հարավ-արևմուտք
- Նազիրլի
- Հաջի Բեդելլի
- Էմինլիից 2 կմ արևմուտք
Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակի Ստորաբաժանումները՝
Դեմիրչիդամ, Աղդաբանից 1,5 կմ հյուսիս, Մատաղիս, Մարտակերտ, Աղդամ, Քարաքենդ, Մարտունի: Ֆիզուլի, Քարաքոլլուն, Շուքուրբեյլիից 3 կմ արևմուտք:
Ծանր տեխնիկայի կենտրոնացման տարածքներ:
- Կասապետից հարավ-արևմուտք
- Աշագի Գուշչուլարից 2 կմ հյուսիս
- Հադրութից 1 կմ արևմուտք
Միաժամանակ, զորքերի շփման գծի առանձին հատվածներում, կողմերի համաձայնությամբ, հնարավոր է զորքերի ասիմետրիկ դուրսբերում՝ հաշվի առնելով կողմերի փոխադարձ շահերը։
Ադրբեջանի պաշտպանության Նախարար
Հայաստանի պաշտպանության Նախարար
Լեռնային Ղարաբաղի Պաշտպանության բանակի հրամանատար
Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարար
