Երևանը և Բաքուն Բեռնին կոչ են անում անտեսել միջկուսակցական համաձայնությունը հունիսի 7-ի ընտրություններից առաջ
2026 թ. մայիսի 19, Ցյուրիխ / Երևան — Հայաստանի գործող կառավարության և ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի աճող շրջանակի միջև նախընտրական տարաձայնություն է առաջացել Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ շվեյցարական խաղաղության նախաձեռնության շուրջ։ Խոսքը Շվեյցարիայի խորհրդարանի նախաձեռնության մասին է, որով նախատեսվում է խաղաղության ֆորում կազմակերպել Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված 150,000 հայ քրիստոնյաների ներկայացուցիչների միջև։
Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը միացել է Ադրբեջանին՝ Շվեյցարիայի արտաքին գործերի նախարարությանը տեղեկացնելով, որ խաղաղության նախաձեռնությունը «ցանկալի չէ»։
Փաշինյանի դիրքորոշումը նրա ղեկավարած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը հակադրում է Հայաստանի հունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրություններին մասնակցող և ներկայիս Ազգային ժողովում ներկայացված գրեթե բոլոր մյուս քաղաքական ուժերին։
Կարդացեք նաև
2025 թվականի մարտին Շվեյցարիայի խորհրդարանը ընդունեց 24.4259 որոշումը, որով Շվեյցարիայի կառավարությանը հանձնարարվում է միջազգային վերահսկողության ներքո կազմակերպել խաղաղության ֆորում Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի հայ ժողովրդի ներկայացուցիչների միջև։ Այդ մարդիկ 2023 թվականի սեպտեմբերին Ադրբեջանի ռազմական հարձակման հետևանքով տեղահանվել էին իրենց հայրենիքից։
Ֆորումի նպատակը հայերի անվտանգ և հավաքական վերադարձի շուրջ բանակցություններն են իրենց հայրենիք՝ մի տարածք, որը եղել է աշխարհի ամենահին քրիստոնեական համայնքներից մեկի բնակավայրը, սակայն այժմ դատարկվել է իր բնակիչներից, իսկ նրա կրոնական ժառանգությունը, ըստ հոդվածի, ոչնչացվում է ադրբեջանական ուժերի կողմից։
Մայիսի 5-ին Շվեյցարիայում գործող իրավապաշտպան կազմակերպությունը՝ «Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային»-ը (Christian Solidarity International, CSI), հայտարարեց, որ հինգ ընդդիմադիր կուսակցություններ, շարժումներ և դաշինքներ աջակցել են շվեյցարական խաղաղության նախաձեռնությանը։ Վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում նրանց միացել են ևս երեք քաղաքական ուժեր՝ «Հզոր Հայաստան»-ը, Հայաստանի Հանրապետական կուսակցությունը և Ազգային ժողովրդավարական դաշինքը։
«Մտահոգիչ է, որ այն պահին, երբ հայ ժողովուրդը պատրաստվում է քվեարկել, իշխանության կուսակցությունը որոշել է Շվեյցարիայի կառավարությանը կոչ անել անտեսել էթնիկ զտման հետևանքով տեղահանված զոհերին։ Սա մի դիրքորոշում է, որը մերժվում է ընտրություններին մասնակցող գրեթե բոլոր մյուս կուսակցությունների կողմից», — հայտարարել է «Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային»-ի հանրային պաշտպանության տնօրեն դոկտոր Ջոել Վելդքամպը։
«24.4259 որոշումը Շվեյցարիայի խորհրդարանի երկու պալատների կողմից ընդունվել է որպես բարոյական հստակության դրսևորում։ Որևէ օտարերկրյա կառավարության առարկություն, առավել ևս այնպիսի կառավարության, որը չի ներկայացնում հենց տեղահանվածներին, չի ազատում Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդին իր պարտավորությունից», — հավելել է Վելդքամպը։
Մինչ այժմ շվեյցարական խաղաղության նախաձեռնությանը աջակցող կուսակցություններն ու շարժումները հետևյալներն են․
• «Հայաստան» դաշինք (ներառյալ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը)
• «Ապրելու երկիր» կուսակցություն
• «Հայաքվե» ազգային քաղաքացիական միություն (ընտրություններին մասնակցում է «Հզոր Հայաստան» կուսակցության հետ)
• «Մայր Հայաստան» կուսակցություն («Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության հետ դաշինքով)
• Ազգային ժողովրդավարական դաշինք
• Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն
• «Հզոր Հայաստան» կուսակցություն
• «Միասնության թևեր» կուսակցություն
Նախաձեռնությանը աջակցում է նաև Լեռնային Ղարաբաղի աքսորյալ համայնքի ղեկավարությունը։ Փետրվարին Արցախի Հանրապետության նախագահի պաշտոնակատար և Ազգային ժողովի նախագահ Աշոտ Դանիելյանը բաց նամակ էր հղել Շվեյցարիայի արտաքին գործերի նախարար Իգնացիո Կասիսին՝ կոչ անելով «ձեռնարկել անհրաժեշտ քայլեր այս մանդատի իրականացումն ապահովելու համար»։
«Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված 150,000 մարդիկ չեն ձգտում փոխել աշխարհաքաղաքական կարգը կամ խաթարել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության գործընթացը», — գրել էր Դանիելյանը։ «Մենք շարունակում ենք հույս ունենալ, որ թիվ 24.4259 որոշումը կյանքի կկոչվի՝ Լեռնային Ղարաբաղից տեղահանված մարդկանց համար ապահովելով իրենց ամենահիմնական իրավունքի՝ անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի իրականացման վստահելի և սկզբունքային ուղի»։
Ապրիլի 30-ին Դանիելյանը և Լեռնային Ղարաբաղի համայնքի այլ ներկայացուցիչներ այցելել էին Շվեյցարիայի խորհրդարանի շենք, որտեղ շվեյցարացի պատգամավորների հետ քննարկել էին նախաձեռնությունը։
Այս խաղաղության ֆորումի անհրաժեշտությունն ավելի է մեծացել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարումից հետո, որը ավելի քան 30 տարի զբաղվում էր Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության խաղաղ կարգավորմամբ։ Խմբի փակումը, որը Բաքուն պահանջել էր որպես նախապայման 2025 թվականի օգոստոսի 8-ի Վաշինգտոնի հայտարարության համար, ստեղծել է վակուում մարդասիրական հիմնարար խնդիրների լուծման հարցում՝ ներառյալ գերեզմաններ այցելելու, կրոնական ժառանգությունը պաշտպանելու և հարազատների աճյունները Հայաստան տեղափոխելու հնարավորությունները։ Հոդվածի համաձայն՝ շվեյցարական խաղաղության նախաձեռնությունը կարող է լրացնել այդ բացը։
Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային կազմակերպությունը կոչ է անում Շվեյցարիայի Դաշնային խորհրդին առանց հապաղման առաջ շարժվել խաղաղության ֆորումի կազմակերպման ուղղությամբ։
«Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային կազմակերպությունը միջդավանական քրիստոնեական իրավապաշտպան կազմակերպություն է, որը պայքարում է կրոնական ազատության և մարդկային արժանապատվության պաշտպանության համար, ինչպես նաև աջակցում է կրոնական հետապնդումների զոհերին, տուժած երեխաներին և աղետներից տուժած մարդկանց։
Կազմակերպությունն ունի ՄԱԿ-ի Տնտեսական և սոցիալական խորհրդի խորհրդատվական կարգավիճակ։ Այն հիմնադրվել է Շվեյցարիայում 1977 թվականին՝ հոգևորական Հանս Շտյուկելբերգերի կողմից և գործունեություն է ծավալում ավելի քան 20 երկրներում՝ իրականացնելով հանրային պաշտպանության նախաձեռնություններ և մարդասիրական ծրագրեր։
