Հայաստանյայց Առաքելական Եկեղեցին և Հայաստանը` որպես ինքնիշխան պետություն, հայ կյանքի երկու ամենակարևոր հենասյուներն են։ Երկուսն էլ պատմականորեն պահպանել են ազգը՝ մեկը հավատքի, մշակույթի և բարոյական առաջնորդության միջոցով, մյուսը՝ կառավարման, անվտանգության և օրենքի միջոցով։
Եկեղեցու և պետական ղեկավարության միջև վերջերս առաջացած լարվածությունը մտահոգություն է առաջացրել Հայաստանում և սփյուռքում։ Կարևոր է հստակ լինել. սա չպետք է դիտարկել որպես անհատների միջև հակամարտություն։ Հարցը վերաբերում է ինստիտուցիոնալ պարզությանը, փոխադարձ հարգանքին և ազգի երկարաժամկետ գոյատևմանը։
Պետության պարտականությունն է` պահպանել ինքնիշխանությունը, կիրառել օրենքը և ապահովել իր քաղաքացիների անվտանգությունն ու բարեկեցությունը։ Եկեղեցու դերը բարոյական և մշակութային առաջնորդություն ապահովելն է՝ պահպանելով հայկական ինքնությունը հայրենիքում և արտերկրում։ Յուրաքանչյուր հաստատություն ունի կենսական առաքելություն, բայց շփոթմունքը կամ չափազանցությունը կարող են թուլացնել երկուսն էլ։ Բարոյական իշխանությունը չի կարող փոխարինել քաղաքացիական իշխանությանը, իսկ պետական իշխանությունը չի կարող փոխարինել բարոյական առաջնորդությանը։
Շատ սփյուռքահայեր խորապես ներգրավված են Հայաստանի մշակութային և բարոյական կյանքում, և նրանց աջակցությունը անգնահատելի է։ Այնուամենայնիվ, հրապարակային հայտարարությունը, որը ստորագրել են պարոնայք Նուբար Աֆեյանը, Էնթոնի Բարսամյանը, լորդ Արա Դարզին, Էրիկ Իսրայելյանը, Վահե Գարբաշը, Վաչե Մանուկյանը, Ջոզեֆ Ուղուրլյանը և Պերճ Սեդրակյանը, «Հայերի ակնառու առաջնորդները դեմ են կառավարության միջամտությանը հայկական եկեղեցու գործերին» փորձ է ճնշում գործադրել Հայաստանի կառավարության վրա այս հակամարտության մեջ։
Կարդացեք նաև
Հայերի մեծ մասը ապրում է Հայաստանից դուրս՝ հասարակություններում, որտեղ եկեղեցի-պետություն բաժանումը լավ հասկացված է։ Սփյուռքահայերը կարևոր ներդրում ունեն կրթության, մշակույթի և մարդասիրական աշխատանքների մեջ, սակայն ներքին որոշումները պետք է արտացոլեն Հայաստանում ապրող քաղաքացիների համաձայնությունն ու առաջնահերթությունները։
Դիմակայունությունը ամրապնդելու համար մի քանի սկզբունքներ պետք է առաջնորդեն ներգրավվածությունը.
- Սահմանների հստակեցում. Սահմանել եկեղեցու և պետության դերերը կառավարման, բարոյական առաջնորդության և ազգային առաջնահերթությունների մեջ։
- Կառուցվածքային երկխոսություն. Խրախուսել քաղաքացիական և կրոնական առաջնորդների միջև կանոնավոր հաղորդակցությունը՝ կուսակցական մտահոգություններից դուրս։
- Փոխադարձ հարգանք. Ճանաչել, որ Եկեղեցին ամրապնդում է հասարակությունը խղճի միջոցով, իսկ պետությունը պահպանում է կարգուկանոնը՝ հաշվետու իշխանության միջոցով։
- Սփյուռքի աջակցությունը. Արտերկրում ապրող հայերի ներդրումները կենսական նշանակություն ունեն, սակայն ներքին որոշումները պետք է արտացոլեն Հայաստանում ապրող քաղաքացիների համաձայնությունն ու շահերը։
Հայաստանի ապագան կախված չէ ձայները լռեցնելուց, այլ համագործակցության խթանումից և ինստիտուցիոնալ պարտականությունները հարգելուց։ Եկեղեցի-պետություն հարաբերությունները պարզաբանելով՝ հայրենիքում և արտերկրում ապրող հայերը կարող են պաշտպանել իրենց ժառանգությունը, պաշտպանել ինքնիշխանությունը և ապահովել դիմացկուն և միասնական ազգ։
Հեղինակ՝ Կ.Մ.Գրեգ Սարգսյան
Սույն հոդվածում արտահայտված մտքերն ու տեսակետները պատկանում են միայն հեղինակին և չեն ներկայացնում Զորյան ինստիտուտի պաշտոնական դիրքորոշումը
