Երևանի օպերային թատրոնում քառորդ դար անց, կրկին հնչեց 19-րդ դարի վերջերին, իտալական արվեստում վերիզմի (իտալերենից թարգմանաբար՝ ճշմարիտ), ռեալիստական ուղղության օպերային արվեստի նշանավոր ստեղծագործություններից մեկը՝ Լեոնկավալոյի «Պայացները»: Վերջինս վերադարձավ բեմ՝ հանդիսատեսին ցնցելու մարդկային պարզ զգացմունքների՝ սիրո, խանդի և կրքի ուժով: Սա պարզապես պրեմիերա չէր, այլ սիրված բեմադրության երկար սպասված վերադարձ իր նյարդային երաժշտական գծի և պատկերավոր բեմական լեզվի բարձրարվեստ համադրությամբ:
Ներկայացումը վարող դիրիժորը, լարվածությունը կառուցել է բառացիորեն նախաբանի առաջին հնչյուններից, իսկ երգչախումբն ու նվագախումբը կինեմատիկական խտություն և շունչ են հաղորդում գործողությանը: Ժամանակակից ռեժիսուրայով այս բեմադրությունը պահպանում է դասական սյուժեն թափառող կատակերգուների թատերախմբի հետ, բայց շեշտը դնում է թատրոնի վրա. դիմակները, կուլիսները և լույսը դառնում են լիիրավ կերպարներ, որոնք արտացոլում են հերոսների գերլարված հոգեբանական գծերը: Տեսողական գնահատականը՝ կտրուկ հակադրություններ, սերտ պլաններ, խիտ անսամբլներ, ուժեղացնում է անխուսափելիության զգացումը, երբ տեսարանն ու իրականությունը միաձուլվում են մահացու եզրափակչում: Մեներգիչները ցույց են տալիս հազվագյուտ հուզական անկեղծություն. հայտնի Vesti la giubba-ն հնչում է ոչ թե որպես պարտիա, այլ որպես հուսահատության ճիչ մի մարդու, որը դատապարտված է վերքերը թաքցնել դիմահարդարմամբ: Նվագախմբի առաձգական պուլսացիան ընդգծում է մեղեդիների նյարդը, իսկ տեմբրերի հետ նուրբ աշխատանքը ի հայտ է բերում քնարական տեսարանների փխրուն վիճակը: Այս ամենով հանդերձ «Պայացների» վերադարձը հաստատում է Երևանի օպերայի հեղինակությունը՝ որպես թատրոնի, որը կարողանում է խոսել այսօրվա լեզվով՝ հավատարիմ մնալով նոր ոճին ու աղբյուրին միաժամանակ:
Կարդացեք նաև
Սամվել ԴԱՆԻԵԼՅԱՆ
Հ.Գ. Լեոնկավալոյի «Պայացները» կայացավ Երևանի և Միլանի «Լա Սկալա» օպերային թատրոնների միջև ստորագրված համագործակցության հուշագրի շրջանակներում. Երաժշտական ղեկավար և դիրիժոր, մաեստրո Կարեն Դուրգարյան, դիրիժոր Հարություն Արզումանյան, բեմադրող ռեժիսոր և լուսային նկարիչ Մարիո Ակամպա, ռեժիսորի օգնական և պարերի բեմադրող Արա Ասատուրյան, բեմի նկարիչ Էլեոնորա Պերոնետի, բեմի նկարչի օգնական Պիերֆիլիպո Տորտորա, երգչախմբի ղեկավար Նարինե Ոսկանյան, մանկական երգչախմբի ղեկավար Էմմա Առաքելյան, Զգեստների նկարիչ Զիարա Ամալտեա Չիարելի, իտալերենի մասնագետ Զոյա Տուխմանովա, ներկայացումը վարող ռեժիսոր Անժետա Պոտոսյան, և, իհարկե, մեներգիչների՝ օպերային աստղերի երեք կազմ:
Իսկ 93-ամյա Երևանի օպերային թատրոնում «Պայացները» առաջին անգամ բեմադրվել է հատվածաբար՝ 1935թ. ռեժիսոր Ալեքսանդր Կարատով, դիրիժոր Միքայել Թավրիզյան: Առաջին ամբողջական բեմադրությունը՝ 1937թ.,ռեժիսոր Արշակ Բուրջալյան, դիրիժոր Յուրի Յաղուբյան, հետագա տարիներին այս օպերային անդրադարձել են ևս 4 անգամ, վերջինը՝ 2021թ. ռեժիսոր Ռուբեն Քոչար, դիրիժոր Մկրտիչ Բաբաջանյան:
