«Ազգային կրթության խորհրդի» նախաձեռնած «Հայաստանի քանդվող ապագան՝ փակվող դպրոցներ» /231 դպրոցների փակման մասին հանրային քննարկումը և հրապարակած հետազոտությունը լուրջ իրարանցում են առաջացրել։ Խորհրդի անդամ, կրթության փորձագետ Ատոմ Մխիթարյանը Aravot.am-ի հետ զրույցում նշում է՝ որքան էլ ԿԳՄՍ նախարարությունը հերքի, գյուղական դպրոցներն իսկապես փակվում և լուծարվում են։ «2026 թ. սեպտեմբերի 1-ին 230 դպրոցի դուռ չի բացվելու աշակերտների առաջ, և այդ գյուղերը, որտեղ դպրոցները չեն բացվելու, հիմնականում բարձր լեռնային և սահմանամերձ բնակավայրերում են, որտեղ բնակչության թիվը մեծ չէ, բայց միևնույն ժամանակ դրանք ունեն ռազմավարական, անվտանգային նշանակություն Հայաստանի Հանրապետության համար»,– շեշտեց Ատոմ Մխիթարյանը։
«Այդ 230 դպրոցներից շուրջ 50-ը Սյունիքի մարզում է, 48-ը՝ Շիրակում և 47-ը՝ Լոռու մարզում։ Հիմնականում դրանք փոքր բնակավայրերում են, օրինակ՝ Ամասիայի տարածաշրջանում մոտ 30 բնակավայր կա, որտեղ ընդամենը 3-4 դպրոց է մնալու։
Բնակավայրերի միջև հեռավորությունը երբեմն հասնում է 10-12 կիլոմետրի։ Շատ դժվար է պատկերացնել, թե, օրինակ, առաջին դասարանցուն և 12-րդ դասարանցուն ինչպես են միաժամանակ տեղափոխելու հարևան գյուղ և վերադարձնելու իրենց գյուղ, որովհետև դասերի ժամաքանակի տարբերություն կա․ տարրական դասարաններում օրական 3-4 ժամ են պարապում, ավագ դպրոցում՝ 6-8 ժամ։ Անհասկանալի իրավիճակ է ստեղծվում։ Արդեն ահազանգեր ենք ստացել բազմաթիվ բնակավայրերից, որ ծնողները, որոնք ունեն դպրոցահասակ երեխաներ, պատրաստվում են բնակարան գնել կամ վարձակալել մարզկենտրոններում կամ Երևանում, որպեսզի կարողանան ապահովել իրենց երեխաների կրթությունը»,– նշեց Ատոմ Մխիթարյանը։
«Մեկ ուրիշ միտում էլ կա․ բազմաթիվ կիսված ընտանիքներ կան, դա հատկապես աղքատության բարձր մակարդակ ունեցող մարզային բնակավայրերում է։ Կիսված՝ նշանակում է, որ տան տղամարդը արտագնա աշխատանքի է մեկնել։ Եվ հիմա սա «լավ» հնարավորություն է, որպեսզի ընտանիքը վերամիավորվի, և վերամիավորվի՝ ոչ Հայաստանում, այլ, ասենք, Ռուսաստանում»,– հավելեց մեր զրուցակիցը։
Կարդացեք նաև
«Այս ծրագրի հիմնական շեշտը դրվում է բյուջետային ծախսերի օպտիմալացման վրա։ Եվ պարզվում է, որ բոլոր դպրոցների՝ պետական բյուջեից հատկացումները տարեկան կազմում են մոտ 7 մլրդ դրամ։ Համեմատության համար նշեմ, որ տարեվերջին քաղաքական պաշտոններ զբաղեցնողները ստացան 3,5 մլրդ դրամի պարգևավճար, և ևս 3,5 մլրդ կստանան երկրորդ կիսամյակի համար։ Սա ուղիղ նշանակում է, որ մեկ տարվա պարգևավճարների գնով փակվում է 230 դպրոց, դատարկվում՝ 230 գյուղ»։
Aravot.am-ի հարցին՝ այնուամենայնիվ, ինչու է ԿԳՄՍ նախարարությունը հերքում, որ շուրջ 230 դպրոց է փակվում, Ատոմ Մխիթարյանն այսպես արձագանքեց․ «Պարզվում է, որ նախարարի այն հրամանում, որով իսկապես լուծարվում կամ փակվում են 200-ից ավելի դպրոցները, ոչ «փակվել» բառը կա, ոչ էլ «լուծարվել» բառը։ Այնտեղ ձևակերպումը հետևյալն է՝ կրթության որակի ապահովման բարձրացման համար ենք այս բաներն անում, այսինքն՝ երեխաներին հավաքում ենք փոքր գյուղերից, տանում հարևան գյուղի դպրոց։
Ասում են՝ դա փակել չի, կրթության որակի մասին ենք մտածում։ Եկեք մանիպուլյացիաների հետևից չգնանք։ Այդ համայնքների բնակիչների կարծիքը ոչ ոք չի հարցրել նման որոշումը կայացնելիս, դրա համար նրանցից յուրաքանչյուրը փորձում է իր գլխի ճարը տեսնել։ Եվ այս ծրագիրն իրականացնելու են ընտրություններից հետո։ Ընտրություններում հաջողության հասնելու դեպքում ներկա վարչախումբը ասելու է, որ այս ծրագիրը նախատեսել էր նախապես, և այժմ ժողովրդի քվեով ես հիմա կփակեմ այսքան դպրոց»։ Նա հայտնեց, որ մտածում են հանրագիր կազմել և հանրագրով դիմել ՀՀ կառավարությանը՝ կասեցնելու իր ձևակերպմամբ այս աղետալի ծրագիրը։
Հավելենք, որ ԿԳՄՍ նախարարությունը հայտարարել է, որ տեղեկությունները, թե 2026 թ. սեպտեմբերից Հայաստանի Հանրապետությունում նախատեսվում է փակել 231 դպրոց, չեն համապատասխանում իրականությանը, և կրթության ոլորտում իրականացվող պետական քաղաքականությունը միտված է հանրակրթության արդյունավետ զարգացմանը, կրթության հասանելիության ընդլայնմանը և որակի բարձրացմանը, այլ ոչ թե կրթական հնարավորությունների սահմանափակմանը։
Նախարարության տարածած տեքստում նշվում է, որ ներկայում հանրապետությունում իրականացվում են դպրոցաշինության լայնածավալ աշխատանքներ, որոնց արդյունքում հանրապետության տարբեր բնակավայրերում նոր դպրոցներ և մանկապարտեզներ են բացվում, և կրթության ոլորտը շահարկվում ու թիրախավորվում է՝ հասարակության շրջանում անհիմն անհանգստություն ու թյուրըմբռնումներ առաջացնելու նպատակով։
Գոհար ՀԱԿՈԲՅԱՆ
