ՊԵԿ նախկին նախագահ Դավիթ Անանյանը գրում է.
ԴԻՏԱՐԿՈՒՄ 5․ Ժողովրդագրություն․ բնական նվազումը խորանում է (երբ երկիրը կորցնում է իր ապագան թվերով)
Տնտեսական վիճակի մասին խոսելիս հաճախ ուշադրությունը կենտրոնանում է ՀՆԱ-ի, ներդրումների կամ բյուջեի վրա։ Սակայն կա մի ցուցանիշ, որն ավելի խորն է բնութագրում երկրի ապագան՝ ժողովրդագրությունը։
Եթե տնտեսությունը կարող է ժամանակավորապես աճել նույնիսկ թույլ կառավարման պայմաններում, ապա ժողովրդագրական միտումները երկարաժամկետ և գրեթե անշրջելի են։
Կարդացեք նաև
2026թ․ հունվարի սոցիալ-ժողովրդագրական տվյալները ցույց են տալիս մի վտանգավոր միտում։ Հայաստանում բնական նվազումը ոչ թե կանգ է առնում, այլ խորանում է։
1️⃣ Ծնելիությունը կտրուկ նվազում է
2026թ․ հունվարին Հայաստանում ծնվել է 2393 երեխա, մինչդեռ 2025թ․ նույն ժամանակահատվածում ծնունդների թիվը եղել է 2688։
Այսինքն՝ մեկ տարվա ընթացքում ծնունդների թիվը նվազել է մոտ 11%-ով։ Միաժամանակ, 1000 բնակչի հաշվով ծնելիությունը նույնպես նվազել է՝ 10,4 → 9,1 պրոմիլ։
Սա արդեն մեկ ամսվա տատանում չէ, սա ժողովրդագրական անկման շարունակվող միտում է։
2️⃣ Բնական նվազումը կրկնակի խորանում է
Ծնունդների նվազման ֆոնին բնական աճը ոչ միայն չի վերականգնվել, այլ նույնիսկ վատացել է։ Մասնավորապես, 2026թ․ հունվարին ծնվածների թիվը կազմում է 2393 մարդ, իսկ մահացածներինը՝ 2432։
Արդյունքում գրանցվել է –39 բնական նվազում։ Մինչդեռ 2025թ․ նույն ժամանակահատվածում այն կազմել էր –17։
Այսինքն՝ բնական նվազումը մեկ տարվա ընթացքում ավելի քան կրկնապատկվել է։
3️⃣ Ամուսնությունների թիվը չի աճում
Ժողովրդագրական ապագայի կարևոր ցուցիչներից մեկը նաև ամուսնությունների դինամիկան է։
2026թ․ հունվարին ամուսնությունների թիվը կազմել է 980, մինչդեռ 2025թ․ նույն ամսին եղել է 982։
Թվերով սա գրեթե նույն մակարդակն է, սակայն այն չի ապահովում այնպիսի դինամիկա, որը կարող էր փոխել ծնելիության նվազման միտումը։
Միաժամանակ, ամուսնալուծությունների թիվը 385 է, պահպանվել է նույն մակարդակով, ինչ նախորդ տարի։
Սա ցույց է տալիս, որ ընտանիքի ինստիտուտի ընդլայնման որևէ նոր դինամիկա չի ձևավորվում։
4️⃣ Սահմանային շարժը ցույց է տալիս արտահոսքի ռիսկ
2026թ․ հունվարին սահմանային անցակետերով գրանցվել է 349,938 մուտք և 348,773 ելք։ Տարբերությունը ընդամենը՝ +1,165 մարդ է։
Այսպիսի փոքր տարբերությունը նշանակում է, որ բնակչության շարժը շարունակում է մնալ գրեթե հավասարակշռված, իսկ փոքր տնտեսական կամ քաղաքական ցնցումների դեպքում այն հեշտությամբ կարող է վերածվել արտահոսքի։
🟥 Եզրակացություն
2026թ․ հունվարի տվյալները ցույց են տալիս մի պարզ, բայց վտանգավոր իրականություն։
Հայաստանում ծնելիությունը նվազում է, բնական նվազումը խորանում է, ընտանիքների ձևավորման դինամիկան չի աճում։
Սա նշանակում է, որ ժողովրդագրական ճգնաժամը արդեն ոչ թե տեսական վտանգ է, այլ ընթացիկ գործընթաց։
Եթե տնտեսությունը չի ստեղծում կայուն աշխատանք, վստահելի սոցիալական միջավայր, ապագայի վստահություն, ապա ծնելիության աճի մասին ցանկացած ծրագիր դառնում է պարզապես քաղաքական կարգախոս։
❓ Հիմնական հարցը, որը պետք է տալ պետությանը․ Կարո՞ղ է երկիրը զարգանալ, եթե նրա տնտեսությունը աճի մասին է խոսում, իսկ նրա բնակչությունը՝ նվազում է։
