ՀՀ կառավարությունը Հայաստանի ատոմային էլեկտրական կայանի շահագործման ժամկետը երկարաձգել է մինչև 2036 թվականը։ Սրան զուգահեռ նաև կայացվել է որոշում, համաձայն որի՝ ՀՀ հաջորդ ատոմային կայանը կունենա ոչ ավանդական (ջրաջրային), այլ մոդուլային տիպի ռեակտոր։
Փաստացի, ՀՀ-ն ունի ընդամենը տասը տարի նոր ատոմակայանի կառուցման համար։ «Իրազեկ քաղաքացիների միավորումն» ուսումնասիրել է, թե 2010 թվականից ի վեր քանի նոր ռեակտոր է կառուցվել աշխարհում, և որքան են տևել դրանց կառուցման աշխատանքները։
*Նշենք, որ ուսումնասիրվել են շահագործման հանձնված միայն ավանդական՝ ջրաջրային ռեակտորները։
2010-2026 թվականներին խաղաղ նպատակներով միջուկային էներգիայի համաշխարհային լանդշաֆտը զգալիորեն ընդլայնվել է. մասնավորապես, Հեռավոր Ասիայում և Մերձավոր Արևելքում միջուկային տասնյակ ռեակտորներ են հանձնվել շահագործման կամ սկսել են կառուցվել:
Կարդացեք նաև
2026 թվականի մայիսի դրությամբ ամբողջ աշխարհում կա ավելի քան 820 ռեակտոր, որոնցից 439-ը՝ գործող:
2010-2026 թվականներին շահագործման է հանձնվել ավելի քան 90 ռեակտոր: Այդ ռեակտորների կառուցման տևողությունը տատանվում է 4.5 տարուց մինչև ավելի քան 40 տարի, երբ շինարարությունը երկար ժամանակով դադարեցված է եղել։
«Իրազեկ քաղաքացիների միավորումն» ամփոփել է 2010-2026 թվականների ընթացքում շահագործման հանձնված ատոմային ռեակտորների ցանկը՝ ուսումնասիրելով դրանց նախագծման և շինարարության տևողությունը։
Նշենք, որ միջազգային աղբյուրները սովորաբար նշում են շինարարության մեկնարկի և կոմերցիոն շահագործման ամսաթվերը, սակայն նախագծման փուլերի տևողությունը առանձին չի նշվում։ Այդ պատճառով ստորև ներկայացված են հիմնականում շինարարության տևողությունները։
Այսպես, Արգենտինայում շահագործման է հանձնվել մեկ ռեակտոր՝ Atucha-2, որի շինարարությունը սկսվել է 1981 թ․ հուլիսի 14-ին, իսկ կոմերցիոն շահագործումը սկսվել է 2014 թ․ հունիսի 27-ին։ Շինարարությունը տևել է մոտ 33 տարի։
Բելառուսում կառուցվել և շահագործման են հանձնվել երկու ռեակտոր։
- Ostrovets-1 – 2013 թ․ նոյեմբերի 6-ից մինչև 2021 թ․ հունիսի 10՝ մոտ 7.5 տարի
- Ostrovets-2 – 2014 թ․ ապրիլի 24-ից մինչև 2023 թ․ նոյեմբերի 1՝ մոտ 9.5 տարի
Չինաստանը այս ժամանակահատվածում ամենաարագ և մեծ ծավալով միջուկային էներգետիկա զարգացրած երկիրն է, որը շահագործման է հանձնել մոտ 40 ռեակտոր։ Դրանցից մի քանիսը՝
- Changjiang 1 և 2 – մոտ 5.5 տարի (2015-2016)
- Fangchenggang 1 և 2 – 5-5.5 տարի (2015-2016)
- Fangchenggang 3 և 4 – մոտ 7-7.5 տարի (2023-2024)
- Fuqing 5 և 6 – մոտ 5.5-6 տարի (2021-2022)
- Sanmen 1 և 2 – մոտ 9 տարի (2018)
- Taishan 1 և 2 – մոտ 9-9.5 տարի (2018-2019)
- Zhangzhou 1 և 2 – մոտ 5 տարի (նախատեսված՝ 2025)
- San’ao 1 – մոտ 6 տարի (նախատեսված՝ 2026)
Ֆինլանդիա․ Olkiluoto-3 ռեակտորի շինարարությունը սկսվել է 2005 թ․ օգոստոսի 12-ին, շահագործման է հանձնվել 2023 թ․ մայիսի 1-ին։ Շինարարության տևողությունը՝ մոտ 18 տարի։
Ֆրանսիա․ Flamanville-3 ռեակտորի շինարարությունը սկսվել է 2007 թ․, շահագործման հանձնումը նախատեսված է 2024 թ․ դեկտեմբերի 21-ին։ Ընդհանուր տևողությունը՝ մոտ 17 տարի։
Հնդկաստանում վերջին տարիներին շահագործման են հանձնվել կամ կառուցվում են մոտ 10 ռեակտորներ։
- Kakrapar 3 և 4 – մոտ 12.5-13.5 տարի (2023-2024)
- Kudankulam 1 և 2 – մոտ 12.5-14.5 տարի (2014-2017)
- Rajasthan-7 – մոտ 13.5 տարի (նախատեսված՝ 2025)
- Kudankulam-3, Rajasthan-8, Madras-3 – նախատեսված են շահագործման հանձնել 2026 թվականին
Պակիստանում այս շրջանում շահագործման են հանձնվել 5 ռեակտորներ։
- Chashma 2, 3, 4 – մոտ 5.5-6 տարի (2011-2017)
- Karachi 2 և 3 – մոտ 6-8 տարի (2021-2022)
Ռուսաստանում շահագործման են հանձնվել կամ կառուցվում են մոտ 12 ռեակտորներ։
- Akademik Lomonosov 1 և 2 – մոտ 12.5 տարի (2019)
- Leningrad II-1 և II-2 – մոտ 10-11 տարի (2018-2021)
- Novovoronezh II-1 և II-2 – մոտ 8.5-10 տարի (2017-2019)
- Rostov-2 – շինարարությունը սկսվել է 1983 թ․, շահագործման է հանձնվել 2010 թ․ (27.5 տարի)
- Rostov-3 և 4 – մոտ 5.5-8 տարի
- Kursk II-1 և Seversk (BREST-300) – նախատեսված են շահագործման հանձնել 2026 թվականին
Հարավային Կորեայում շահագործման են հանձնվել 8 ռեակտորներ։
- Shin-Hanul 1 և 2 – մոտ 10.5-11.5 տարի (2022-2024)
- Shin-Kori 1 և 2 – մոտ 4.5-5 տարի (2011-2012)
- Saeul 1 և 2 – մոտ 7-10 տարի (2016-2019)
- Shin-Wolsong 1 և 2 – մոտ 4.5-6.5 տարի (2012-2015)
Արաբական Միացյալ Էմիրություններում Barakah 1, 2, 3, 4 նախագծերը շահագործման են հանձնվել 2021-2024 թթ․։ Յուրաքանչյուր ռեակտորի շինարարությունը տևել է մոտ 8.5-9 տարի։
ԱՄՆ․
- Vogtle 3 և 4 – շահագործման են հանձնվել 2023-2024 թթ․, շինարարությունը տևել է մոտ 10.5 տարի
- Watts Bar 2 – շինարարությունը սկսվել է 1973 թ․, շահագործման է հանձնվել 2016 թ․ (42.5 տարի)
Ստորև բերված գրաֆիկայում ներկայացված են նշված ժամանակահատվածում շահագործման հանձնված ռեակտորները՝ ըստ երկրների, քանակի և շինարարության միջին տևողության։
Այսպիսով, ամենաարագ նախագծերը իրականացվել են 4.5-6 տարվա ընթացքում (հիմնականում՝ Չինաստանում և Հարավային Կորեայում), մինչդեռ որոշ ռեակտորներ, որոնց շինարարությունը երկար ժամանակով դադարեցվել է, ավարտվել են 30-40 և ավելի տարիների ընթացքում։
Գլխավոր լուսանկարի աղբյուրը՝ worldnuclearreport.org
Նանե ՄԱՆԱՍՅԱՆ
Իրազեկ քաղաքացիների միավորում
