ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը հունիսի 6-ին կարգադրություն է ստորագրել 2008-ի հոկտեմբերի 23-ի «Փորձագետների փաստահավաք խմբի ստեղծման եւ նրա գործունեության կազմակերպման կարգը հաստատելու մասին» իր կարգադրությունն ուժը կորցրած ճանաչելու մասին: «Առավոտի» խնդրանքով անդրադառնալով այս քայլին՝ Փաստահավաք խմբում Հայ ազգային կոնգրեսի ներկայացուցիչ Անդրանիկ Քոչարյանն ասաց. «Ես մայիսի 4-ից սկսված այս գործընթացն արդեն իսկ գնահատել եմ որպես անհաջող բեմադրված թատերական մի ներկայացում, որի վերջը պետք է լիներ հենց այս կարգադրությունը: Բայց ավելի շուտ սպասում էի Գեւորգ Թովմասյանի հրաժարականին՝ այս շղթայի մեջ այն ավելի տրամաբանական կլիներ, քան այս կարգադրությունը: Իմ գնահատականով՝ փաստորեն մարտի 1-ի դեպքերի անաչառ ուսումնասիրության հետ կապված իշխանությունները լուրջ պրոբլեմ ունեն»: Փաստահավաք խմբի նախկին ղեկավար Վահե Ստեփանյանը «Ազատություն» ռ/կ-ին հայտնել է, որ խմբի հավաքած փաստերը կտրամադրվեն մարտի
1-2-ի դեպքերն ուսումնասիրող ԱԺ ժամանակավոր հանձնաժողովին:
Լուսանկարները՝ Գագիկ Շամշյանի

Պատգամավորները երեկ փորձում էին պարզել՝ ո՞ւր են այն հրեշտակները, որ աշխատում են հարկային մարմիններում, եւ գործարարները նրանց այդպես էլ չեն նկատում:

Երեկ խորհրդարանում կառավարության ներկայացրած հարկային փաթեթի քննարկումների ժամանակ ՀՀԿ-ական Ալեքսան Պետրոսյանը՝ ՄԱՊ-ի Ալիկը, հայտարարեց, որ կառավարությունը այս կամ այն օրենքը ներկայացնելիս լավ կանի նախագծի տակ գրի դրա հեղինակի անունը. «Որ իմանանք, թե ում ինչ ենք անելու»: Նաեւ հիշեցրեց, որ սա բյուջեն լցնելու լավագույն ձեւը չէ ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի այս անկանխատեսելի իրավիճակում. «Եթե մենք մեր հույսը դնում ենք օրենքների խստության պայմաններում բյուջեն լցնելու վրա, մենք ինչքա՞ն կարող ենք շարունակել: Ամբողջ աշխարհում ոչ թե հարկային վարչարարության ձեւով են բյուջեն կատարում, ամբողջ աշխարհում տնտեսության աճի հաշվին են բյուջեն կատարում»: ՀՀԿ-ական Վարդան Այվազյանը եւ Հերմինե Նաղդալյանը այն եզակիներից էին, ովքեր կողմ էին խոսում օրինագծի մասին: Հիշեցնենք, որ ըստ այս օրինագծի, հարկային ծառայության աշխատակիցները ցանկացած պահի իրավունք են ստանալու անարգել գնալ ու նստել խոշոր գործարարների ձեռնարկություններում եւ հսկել յուրաքանչյուր անցուդարձ:

ՀՅԴ խմբակցության ղեկավար Վահան Հովհաննիսյանը օրինագիծը որակեց որպես «քաղաքական շատ լուրջ ենթատեքստ պարունակող օրինագիծ»: Ըստ նրա՝ երբ նման օրինագծեր են բերվում խորհրդարան, «որպես կանոն, բերողը պիտի ասի՝ գիտե՞ք, ես մինչեւ հիմա սխալվում էի, բոլոր մեխանիզմները, որոնք ես ներկայացրել էի կառավարության ծրագրի մեջ, որը ձեզ բերել էի հաստատելու, եւ դուք հաստատել եք, դրանք չեն աշխատում: Նշանակում է՝ ես իմ հարկային քաղաքականության մեջ ձախողել եմ: Սա պիտի մենք առաջին հերթին լսենք, որպեսզի մտածենք՝ այսպիսի հզոր, վտանգավոր ինստրումենտ նորից տա՞լ կառավարության ձեռքը, թե՞ չտալ»: Հիշեցնելով ԱԺ-ում քննարկումների ժամանակ հնչեցրած գնահատականը, որ այս փոփոխություններն արվում են որոշներին սնանկացնելու, նրանց ունեցվածքը եւ գործարանները էժան գնով խլելու նպատակով, պարոն Հովհաննիսյանն ասաց, որ ինքը եւս այս սցենարը չի բացառում: Ըստ Վահան Հովհաննիսյանի, այս փոփոխություններից ներկրողը չի տուժի, տեղական արտադրողը կտուժի, իսկ առանց այդ էլ ստվերում գտնվողներն այնտեղ ավելի կամրապնդվեն. «Չհամոզեք ինձ, որ գործարաններում ներդրվող ոստիկանության ֆունկցիաներով հարկայինի ներկայացուցիչները բացարձակապես անկաշառ հրեշտակներ են լինելու»: Նա վստահ է, որ խոշոր գործարարները սրանով դառնալու են «քաղաքական պատանդ, որովհետեւ ցանկացած ընտրությունների ժամանակ նրանք՝ կողմնորոշվելու իրենց արդեն իսկ սահմանափակված ազատությունը կորցնում են»: Դաշնակցության առաջարկը՝ կիրառել պահակակետի տարբերակը, չընդունվեց: ՀՀԿ-ական Հերմինե Նաղդալյանը, ում ամուսինը, ըստ որոշ տեղեկությունների, հարկային աշխատող է, երեկ ուղղակի գովերգեց այս օրինագիծը եւ ասաց, որ պահակակետային ստուգումը նպատակահարմար չէ, իսկ հարկայինների աշխատավարձը ուղղակի չափազանց քիչ է:

ԲՀԿ-ական Նաիրա Զոհրաբյանն արեց հետեւյալ վերապահումը. «Որպես ԲՀԿ խմբակցության պատգամավոր, կաշկանդված եմ այս փաթեթի վերաբերյալ, որովհետեւ ԲՀԿ նախագահը խոշոր բիզնեսում խոշոր բաժնեմասի սեփականատեր է, եւ սա կարող է դիտարկվել որպես այդ շահերի պաշտպանություն: Խմբակցությունը այս փաթեթը չի քննարկել՝ հենց միայն այս նկատառումը հաշվի առնելով, եւ կուսակցության նախագահը որեւէ միջամտություն մեր տեսակետներին չի արել, եւ քվեարկության հարցում ԲՀԿ-ականները ազատ են լինելու»:

Անկախ պատգամավոր Վիկտոր Դալլաքյանը հայտարարեց, որ խոշոր գործարարները դուրս են վերահսկողությունից. «Սահմանադրության մեջ նշված է, որ պատգամավորը չի կարող զբաղվել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ: Ես հարգանքով եմ վերաբերվում դահլիճում նստած եւ դահլիճից դուրս գտնվող բոլոր ձեռնարկատերերին: Բայց հիմնականում ՀՀ խորհրդարան գործարարները գալիս են մեկ նպատակով՝ ապահովված լինելու համար: Նրանք օրենքով իրենց ապահով չեն զգում: Չնայած, եթե լինի քաղաքական որոշում, ապա ցանկացած գործարար պատգամավորի նկատմամբ կարող են իրականացնել ցանկացած տեռոր, այդ թվում՝ հարկային»: Նաեւ նկատեց, որ հաճախ այս կամ այն օրինագծի դեմ խոսողները քվեարկության օրը կամ դահլիճում չեն լինում, կամ կողմ են քվեարկում: Այս օրինագծի քվեարկությունը կլինի առաջիկա օրերին:

ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակությունում «Ժառանգության» ներկայացուցիչը հնարավոր է՝ առաջարկի հատուկ զեկուցող նշանակել Հայաստանում, Ադրբեջանում եւ Վրաստանում քաղբանտարկյալների հարցով:

ԵԽԽՎ-ում Իսպանիայի պատվիրակության անդամ Պեդրո Ագրամունթ Ֆոնթ դե Մորան մայիսի 19-ին շրջանառության մեջ է դրել բանաձեւի նախագիծ, որով առաջարկում է հստակեցնել այն չափանիշները, որոնցով կորոշվեն քաղբանտարկյալները: Շրջանառության մեջ դրված այս փաստաթղթի ներքո ստորագրել են ԵԽԽՎ 25 պատվիրակներ, որոնց մեջ են Անդրեաս Գրոսսը, Մայքլ Հանքոքը, Անդրես Հերկելը, Կոնստանտին Կոսաչյովը, Գյորան Լինդբլադը եւ այլք: Ըստ նրանց առաջարկի՝ ԵԽԽՎ-ն պիտի նշանակի զեկուցող, որը փաստաթուղթ կկազմի՝ հստակ սահմանումներով, թե ում կարելի է համարել քաղբանտարկյալ. «Սա պետք է արվի որքան հնարավոր է շուտ»: Փաստաթղթի հեղինակները խնդրել են, որ Վեհաժողովը սա անի ավելի վաղ, քան կպատրաստվի ցանկացած զեկույց Ադրբեջանի, Հայաստանի, Մոլդովայի կամ ցանկացած այլ երկրի քաղբանտարկյալների վերաբերյալ: Երեկ ԱԺ-ում լրագրողներին հայտնելով այս նախագծի մասին՝ «Ժառանգություն» կուսակցության հիմնադիր Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հավելեց մեկնաբանություն, թե այն «ցույց է տալիս, որ ԵԽԽՎ-ն Հայաստանին եւ Ադրբեջանին փորձում է նույն հարթության մեջ դնել»:

Հիշեցնենք, որ մայիսի 5-ին էլ ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանի պատվիրակության անդամ Ռաֆայել Հուսեյնովն էր շրջանառության մեջ դրել համանման մի փաստաթուղթ. «Եվրոպայում քաղբանտարկյալների խնդիրը եւ անհրաժեշտությունը, որ ուսումնասիրվի Հայաստանում քաղբանտարկյալների հարցը»: Բանաձեւի այս նախագծի ներքո էլ ստորագրել են ԵԽԽՎ 17 պատվիրակներ, որոնցից 4-ը ադրբեջանցիներ են, 2-ը՝ թուրքեր, մնացածը պատվիրակներ են Իսպանիայից, Պորտուգալիայից, Գերմանիայից, Հունգարիայից, Ավստրիայից եւ այլն: Այս փաստաթղթի հեղինակները նշում են. «Եվրոպայի խորհրդի անդամ որոշ երկրներում քաղաքական դրդապատճառներով ձերբակալությունները եւ հետապնդումները լուրջ մտահոգության տեղիք են տալիս: Պնդումը, թե «անգամ մի քաղբանտարկյալի առկայությունը ԵԽ անդամ պետությունում անթույլատրելի է»՝ Խորհրդարանական վեհաժողովի սկզբունքային դիրքորոշումներից է»: Եվ հենց այս հիմնադրույթով են պատճառաբանում անհրաժեշտությունը՝ ձեռնարկելու որոշակի քայլեր. «Հայաստանում մարդու իրավունքների զանգվածային եւ սիստեմատիկ խախտումների հարցը բազմիցս քննարկվել է ԵԽԽՎ-ում, եւ այս կապակցությամբ ընդունվել են լուրջ փաստաթղթեր»: Ըստ Ադրբեջանի պատվիրակի մշակած նախագծի՝ «Ցավոք, ո՛չ Հայաստանն է ձեռնարկել իրական քայլեր՝ կարգավորելու իրավիճակը, ո՛չ էլ Վեհաժողովն է արդյունավետ միջոցներ կիրառել Հայաստանի դեմ, որը չի ցանկանում առաջ ընթանալ»: Ու դրանից հետո փաստաթղթի հեղինակները մեջբերում են 2008-ի նախագահական ընտրությունների ընթացքում ցուցարարների նկատմամբ ուժի կիրառման եւ հետապնդումների մասին փաստերը իրավապաշտպան կազմակերպությունների եւ ԵԽԽՎ զեկույցներից: «Այսօր Հայաստանում կան հարյուրավոր քաղբանտարկյալներ, եւ ՀՀ իշխանությունները շարունակում են իրենց ապօրինությունները»,- նշված է փաստաթղթում, որի հեղինակներն առաջարկում են ԵԽԽՎ-ին նշանակել հատուկ զեկուցող, որը կուսումնասիրի Հայաստանում քաղբանտարկյալների հարցը:

ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության անդամ Զարուհի Փոստանջյանը երեկ մեր զրույցի ընթացքում անդրադառնալով այս նախաձեռնություններին՝ նախ նշեց. «Դեռ 2003-ին արդեն իսկ սահմանվել են հստակ 5 չափանիշներ քաղբանտարկյալներին որոշելու վերաբերյալ՝ Եվրոպայի խորհրդի փորձագիտական խմբի կողմից: Եվ այդ չափորոշիչներից մեկն, ասենք, հետեւյալն է՝ այն մարդիկ, որոնց գործերն արդար դատաքննության պայմաններում չեն քննվում՝ նրանց պետք է ճանաչել իբրեւ քաղբանտարկյալ»: Իսկ Ռաֆայել Հուսեյնովի նախաձեռնության առնչությամբ ասաց. «Պետք է չմոռանանք, որ ադրբեջանցիներն իրենց քաղաքական շահերն են հետապնդում: Եվ այո՝ թուրքական եւ ադրբեջանական պատվիրակությունները այս կապակցությամբ բավական լավ են աշխատում ԵԽԽՎ-ում: Նրանք գործում են ոչ միայն իրենց պատվիրակների, այլ նաեւ հասարակական կազմակերպությունների եւ ԶԼՄ-ների միջոցով: Կարծում եմ՝ մենք էլ պետք է ավելի ակտիվ աշխատենք: Իհարկե, շատ լավ կլիներ, որ մեր աշխատանքը չվերաբերեր միայն Հայաստանի ներքին խնդիրներին, այլ դրանք այնպես լուծված լինեին, որ մեր ուշադրությունը սեւեռեինք այլ հարցերի: Բայց ցավոք՝ սա է պատկերը»:

Զարուհի Փոստանջյանը հայտնեց. «Հնարավոր է՝ ինքս էլ նախաձեռնությամբ հանդես գամ այս հարցի վերաբերյալ: Ռաֆայել Հուսեյնովն առաջարկել է հատուկ զեկուցող նշանակել միայն Հայաստանում քաղբանտարկյալների կապակցությամբ, մինչդեռ Ադրբեջանի մասին խոսք չկա: Սա, կարծում եմ, արդարացի մոտեցում չէ: Բացի այդ՝ Վրաստանում էլ կան քաղբանտարկյալներ, եւ մասնավորապես Վահագն Չախալյանի գործի, նրա դատավարության մասին ես լավատեղյակ եմ: Այս պահին դեռ հստակ որոշում չունեմ, թե ձեւակերպումն ինչպիսին կլինի, բայց հնարավոր է՝ առաջարկեմ հատուկ զեկուցող նշանակել Հարավային Կովկասի երեք երկրներում՝ քաղբանտարկյալների հարցն ուսումնասիրելու համար: Կարծում եմ, այդ հարցն այսօր շատ արդիական է»:

Հավելենք, որ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը երեկ նաեւ ասաց. «Ես կարծում եմ, որ բյուրեղանում է հարցը եւ գալիս է հետեւյալին, որ եթե մինչեւ հաջորդ նիստը լինի համաներում, ապա Հայաստանը կխուսափի հնարավոր պատժամիջոցներից եւ անգամ կարող է Հայաստանի հարցը օրակարգից դուրս գալ»։

Հ. Գ. Զարուհի Փոստանջյանը հայտնեց, որ արդեն իսկ հերթագրվել է հունիսի 22-ից մեկնարկելիք ԵԽԽՎ նստաշրջանում 4 ելույթ ունենալու համար. «Մեկը շրջակա միջավայրի վերաբերյալ կլինի: Մյուսը՝ Հայաստանում ժողովրդավարական հաստատությունների վիճակի վերաբերյալ քննարկման ընթացքում: Ելույթ եմ ունենալու նաեւ ժամանակավոր տեղահանվածների եւ փախստականների վերաբերյալ՝ անդրադառնալով ե՛ւ մեր փախստականներին, ե՛ւ Ադրբեջանի»:

Հետեւաբար, առայժմ պահպանում էավագանու մանդատները

Հետընտրական հանրահավաքում Երեւանի ավագանու ընտրություններում Կոնգրեսի ցուցակը գլխավորող Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հայտարարեց ՀԱԿ-ի՝ ավագանու մանդատներից հրաժարվելու որոշման մասին: Այս հայտարարության իրավաբանական ամրագրումը պետք է լիներ ԿԸՀ ներկայացված գրավոր դիմումը՝ մինչեւ հունիսի 7-ը՝ 16.00-ն: ԿԸՀ-ից տեղեկացանք, որ իրենք նման դիմում չեն ստացել, ուստի ՀԱԿ ցուցակի առաջին 13 անդամների անուններով մանդատները պատրաստ են: Եթե ՀԱԿ-ը մնալու է իր՝ մանդատներից հրաժարվելու կեցվածքին, ապա հետագայում 13 ավագանիները առաջին նախագահի գլխավորությամբ պետք է հրաժարականի դիմումը ներկայացնեն քաղաքապետ Գագիկ Բեգլարյանին: Նրանց կհաջորդեն մյուս 13-ը, եւ այդպես շարունակ: ՀԱԿ մամուլի խոսնակ Արման Մուսինյանն էլ ի պատասխան «Առավոտի» հարցի՝ երեկ նշեց. «Մենք քաղաքական որոշումը կայացրել ենք եւ ԿԸՀ-ի նման հանցագործ մարմնին դիմելու կարիքը չունեինք»: Հետեւաբար, առայժմ, համենայնդեպս, իրավական առումով ավագանի են մնում ՀԱԿ-ի ցուցակի առաջին 13 անդամները:

Փոխարենը, ԿԸՀ-ին գրավոր դիմել է մարքսիստ Դավիթ Հակոբյանը՝ տեղեկացնելով, որ ինքը չի հրաժարվում իր մանդատից: ՀԱԿ-ի կողմից՝ ԿԸՀ-ին դիմում չներկայացնելը պարոն Հակոբյանը երեկ «Առավոտի» հետ զրույցում այսպես որակեց. «Այդ մանդատները մեխանիկորեն դնելով իրենց ծոցը՝ նրանք կրկնում են «Արդարություն» դաշինքի աշխատաոճը՝ արգելում են ցուցակի հաջորդներին ավագանի դառնալ, իրենց համար անձեռնմխելիություն են ապահովում եւ աշխատանքային սաբոտաժն ու պորտաբուծությունը քողարկում են բոյկոտով: Իսկ այսօր «Արդարություն» դաշինքի «ոհմակը» վխտում է նախագահի շքախմբում»:

Վերջին օրերին խոսվում է այն մասին, որ իշխանությունները ամեն գնով փորձում են տապալել ՀԱԿ-ի բոյկոտը՝ համաձայնության գալով ցուցակի այլ անդամների հետ: Արդյոք մարքսիստի հետ համաձայնություն կա՞: «Ինձ «վերբովկա» անելու փորձ անգամ չեն ձեռնարկել: Ես չեմ շնացել ու չեմ շնանա, այլապես վաղուց մեծամեծ պաշտոններ կունենայի»: Այն, որ ՀԱԿ-ում հայտարարվեց, թե մանդատներ վերցնողները «դավաճաններ» են, մարքսիստը համաձայն չէ. «Ազգային դավաճան է նա, ով չընտրվելով՝ պետական հեղաշրջման ճանապարհով իշխանություն է զավթում. 1996-ին դա կատարեց հալեպցի Լեւոնը: Դավաճանություն էր նա, որ նեոպոզնանի պալիտիչեսկի սուբյեկտին բերեց վարչապետ: Դավաճանություն էր, որ այդ վարչապետը պաշտպանության նախարարի հետ պետական հեղաշրջում արեց: Դավաճանություն է մանդատներից հրաժարվելը, որովհետեւ լիբերալ պետական մեքենան առանց ընդդիմության նման է անկառավարելի սայլի»:

«Հիմա առանձին, փոքրիկ դրոշներ բարձրացնելու պահը չէ: Ամեն մեկն իր փոքր դրոշն է բարձրացնում: Պետք է այս փոքր եւ հատվածական դրոշները վայր դնենք, դրոշը վերադարձնենք ժողովրդին, փրկենք մեր քաղաքացիական եւ ազգային դրոշը, եւ ամեն մեկն իր սխալները պետք է վերլուծի,- երեկ լրագրողներին ասաց «Ժառանգություն» կուսակցության առաջնորդ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը:- Եվ ես, օրինակի համար, որպես քաղաքացի կողմ կլինեի, որ Հայ ազգային կոնգրեսը, ՀՅԴ-ն ու «Ժառանգությունը» խորհրդակցությունների շարք սկսեինք՝ յուրաքանչյուրը սկսելով իր սխալներից եւ փորձելով նոր բանաձեւում համագործակցության նոր դաշտ ձեւավորելու ուղղությամբ։ Կարծում եմ՝ այդ հաղորդակցությունն անհրաժեշտ է։ Ես, օրինակի համար, համարում եմ, որ թե՛ ՀԱԿ-ը, թե՛ ՀՅԴ-ն կայացած ուժեր են, եւ արժե, որ իրենք հաղթահարեն սեփական փոքրիկ դրոշակների պահը եւ ստեղծեն ավելի լայն ընդդիմադիր խորհրդակցության ավանդույթ»։

Երեւանի ավագանու ընտրությունները Րաֆֆի Հովհաննիսյանը գնահատեց այսպես. «Մեր քաղաքացիների արժանապատվության աստիճանը էապես նվազեց այս ընտրություններով: Իմ տպավորությունն այն է, որ ոչ միայն քվեարկության օրը, այլեւ այս ընտրությունների անցկացումը, նախապատրաստումը եւ հատկապես արդյունքները նախապես որոշված էին եւ կապ չունեին մեր ժողովրդի՝ սահմանադրական հիմք ունեցող իրավունքի հետ»: Ըստ նրա՝ «Սա համազգային տապալում է, եւ դե ֆակտո Երեւանի քաղաքացին, ընդհանրապես հայ ժողովուրդը դեմ առ դեմ հանդիպել է մարտահրավերների, եւ պետք չէ պատրանք տածել, որ Եվրոպան, դիտորդը կամ արտաքին աշխարհը մեզ որեւէ փարոս կամ ուղեցույց կտան: Մենք հերթական հնարավորությունն ունեինք մայիսի 31-ին եւ չիրացրեցինք»:

Իսկ գնահատելով այս ընտրություններում ՀԱԿ-ի ստացած ձայները՝ նա նշեց. «Համատարած անօրեն, անարդար, հակահայկական ընտրություն էր, եւ այդտեղ պետք չէ, որ որեւէ մեկն իր հաղթանակի դափնիները փնտրի՝ ո՛չ իշխանության մեջ, ո՛չ ընդդիմադիր դաշտում։ Այստեղ կա՛մ բոլորս կայացած ենք, կա՛մ ոչ մեկս կայացած չենք։ Ես կարծում եմ, որ ընդդիմությունը պետք է ավելի շատ ձայն հավաքած լիներ: Եվ եթե ընդդիմությունն իր մարտավարությունն իրապես ճշգրիտ կազմակերպած լիներ, արդյունքները կարող էին մի փոքր այլ լինել»:

«Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավորներ Արմեն Մարտիրոսյանը եւ Զարուհի Փոստանջյանը հունիսի 5-ի ասուլիսում քննադատել էին Հայ ազգային կոնգրեսին: Մասնավորապես, անդրադառնալով «Հանրապետություն» կուսակցության ղեկավար Արամ Սարգսյանի՝ հանրահավաքում արած հայտարարությանը՝ «Այս ընտրություններից հետո քաղաքական դաշտում ընդամենը 3 քաղաքական ուժ մնաց, որոնցից 2-ին դժվար է քաղաքական համարել. դրանք են ՀՀԿ-ն, ԲՀԿ-ն ու Հայ ազգային կոնգրեսը: Մենք մաքրել ենք քաղաքական դաշտը»՝ տիկին Փոստանջյանն ասել էր. «Եթե իրենք են այդպիսի գնահատական տալիս, ապա Կոնգրեսի ստացած քվեն բավականին մտահոգող է: Եվ պետք է բոլորս մտահոգ լինենք, որ որպես ընդդիմություն, որպես քաղաքական ուժ, այս ուժը դեռ չի կայացել եւ վստահություն չի վայելում մեր ընդդիմադիր ժողովրդի կողմից»:

Երեկ ԱԺ-ում պատասխանելով լրագրողների հարցերին, թե արդյոք կիսո՞ւմ է այս գնահատականը՝ «Ժառանգության» հիմնադիր նախագահ Րաֆֆի Հովհաննիսյանը մասնավորապես ասաց. «Զարուհին եւ Արմենը պատկանում են այն քաղաքացիների, այն պատգամավորների շարքին, որոնք ամբողջապես տվեցին իրենց կյանքը, առողջությունը, իրենց գիտելիքները այդ ընդհանուր ժողովրդական շարժման համար՝ անհատույց եւ միակողմանի: Եվ այսքան ամիսներ ու տարիներ հետո իրենք իրավունք ունեն իրենց տեսակետն արտահայտելու»: Նա ընդգծեց, թե դա «Ժառանգության» պաշտոնական տեսակետը չէ, եւ դրա ժամանակն էլ կգա։

Րաֆֆի Հովհաննիսյանը նաեւ ասաց. «Ես պաշտպանում եմ յուրաքանչյուր քաղաքացու ազատ արտահայտվելու իրավունքը. արտահայտվել են տարբեր պատգամավորներ ոչ միայն «Ժառանգությունից», այլեւ այլ կուսակցություններից: Այդ տեսակետները գոյության իրավունք ունեն, անպայման չէ, որ ես դրանց հետ համաձայնեմ»:

ՀՔԴՄ նախագահ Խոսրով Հարությունյանը վստահ է, որ Երեւանի քաղաքապետը պետք է հաշվի նստի երեւանցիների կարծիքի հետ:

- Ի՞նչ դիտարկումներ եք արել Երեւանի ավագանու չակերտավոր «կայացած» ընտրությունների ընթացքում եւ հետընտրական ի՞նչ տպավորություններ ունեք։

- Ինչո՞ւ «կայացած»։

- Կարծում եք՝ այդպիսիք չէի՞ն ավագանու ընտրությունները։ Գոնե Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքում իմ տեսածը հենց այդպիսին էր։

- Մայրաքաղաքի 430 տեղամասերից ասենք՝ 40-ում եղել են այլանդակություններ։ Բայց վերահաշվարկի բողոք ներկայացված է ընդամենը 12 տեղամասերի համար։ Քվեարկության օրը դիտորդի կարգավիճակով չեմ շրջել, տեղամասերի ներսում չեմ եղել, բայց եղել եմ տեղամասերի շրջակայքում, զրուցել եմ։ Ցավոք, մեզ մոտ իդեալական ընտրություններ չստացվեցին։ Մալաթիա-Սեբաստիայի մասին շատ խոսվեց, ինքս էլ այդտեղից շատ զանգեր եմ ստացել. բոլոր նրանք, ովքեր մասնակից կամ պատասխանատու են եղել այդ բոլոր այլանդակություններին, խստագույնս պիտի պատժվեն։ Փորձում են անել, տեսնենք՝ ինչ կստացվի, բայց եթե կեղծարարները խստագույնս չպատժվեն, այս ընտրությունների արդյունքներն ավելի կստվերվեն։Շատերը չէին հավատում սոցիոլոգիական հարցումներին, բայց նախընտրական շրջանում էլ պարզ էր, որ ՀՀԿ-ն ամենաազդեցիկ քաղաքական ուժն է՝ անկախ նրանից, դա մեզ դուր գալիս է, թե ոչ։ Ազդեցության չափանիշները տարբեր են, ազդեցիկ լինելու՝ մեր իրականության մեջ չափանիշներն էլ են շատ տարբեր։ Բայց փաստը մնում է փաստ, որ այսօր ՀՀԿ-ն ամենաազդեցիկ քաղաքական ուժն է։ Կարող է, եթե այդ այլանդակությունները չլինեին, 48 տոկոսը փոխարինվեր 39 տոկոսով, բայց ՀՀԿ-ն երբեւէ 20 տոկոս չէր հավաքի։ Օբյեկտիվ գործընթացն է այդպիսին։ Ներկայացնեմ ՀՀԿ-ի հաջողությունների արձանագրման նախապայմանները. որքան էլ ընդդիմությունն այս ընտրություններին փորձում էր տալ համապետական, լուրջ, քաղաքական նշանակություն, այդուհանդերձ, երեւանցիները քվեարկում էին Երեւանի հոգսերը լուծելու ունակ թիմերի օգտին։ Որեւիցե մեկը, նույնիսկ ամենամեծ ընդդիմադիր քաղաքացին, այսօր դժգոհում է ոչ թե նրանից, թե ինչու ԼՂՀ խնդիրը կամ հայ-թուրքական հարաբերությունները կարգավորված չեն, այլ՝ ինչո՞ւ տաք ու սառը ջուր չունեն, բակը բարեկարգ չի, ինչո՞ւ երեխան խաղալու տեղ չունի եւ այլն։ Առաջադրված թեկնածուներից քաղաքային տնտեսությունը ճանաչող, հասկացող, այդ տնտեսության մեջ գործունեություն իրականացնելու փորձառություն ունեցողը Գագիկ Բեգլարյանն էր։ Տպավորություն չստեղծվի, թե ես Բեգլարյանով հիացած եմ, փաստն է այդպիսին. քաղաքային տնտեսությունը նույնպիսի սիստեմավորված գիտելիքներ է պահանջում, ինչպես ֆիզիկ լինելը։ Այդպես չէ, որ ես պատահական կգամ ու քաղաքապետ կաշխատեմ։ Նախընտրական մրցապայքարն էլ ՀՀԿ-ն տարավ լոկալ տարբերակով՝ բակերում մարդկանց հետ խոսում էր նրանց խնդիրներից։ Շատերը նախապատվությունը տվեցին հանրահավաքներին, իսկ դա քաղաքական պայքար է։ Շարքային քաղաքացին լսում է ու նախապատվությունը տալիս իր ջրի, լույսի, աղբի խնդիրներին։

- Մինչ օրս էլ քաղաքային տնտեսությունն այդ ազդեցիկ ՀՀԿ-ի ձեռքում էր, ինչո՞ւ նախընտրական շրջանի ջանասիրությամբ չէր զբաղվում մայրաքաղաքի ու տեղի բնակիչների հոգսերով։

- Աջափնյակում 4 վթարային շենք վերակառուցվեց, քաղաքի բարենորոգում՝ նոր փողոցներ, ճանապարհներ, անցումներ, վերելակների խնդիր. դրանք բոլորը քաղաքային տնտեսության մեջ են մտնում, չե՞ն արվել։

- Դրանց հիմնական մասը հանրապետական ծրագրերով են իրականացվել։

- Որովհետեւ այն ժամանակ չունեինք տեղական ինքնակառավարում՝ քաղաքի մակարդակով, բայց դուք ասում եք՝ քաղաքապետարանը ՀՀԿ-ի հսկողության տակ էր՝ ինչո՞ւ չի արվել, ես էլ ասում եմ՝ շատ էլ լավ արվել է, համենայնդեպս, վերջին 7-8 տարիների ընթացքում, Երվանդ Զախարյանի օրոք, Երեւանում ահռելի ծավալի աշխատանքներ են կատարվել, ու դրանք հնարավոր չէ անտեսել։ Դուք իրավիճակն օբյեկտիվորեն չեք գնահատում։

- Գագիկ Բեգլարյանը չի գնահատում, համենայնդեպս, նրա նախընտրական ելույթներից այնպիսի տպավորություն էր, որ իր նախորդի օրոք ոչինչ չի արվել։

- Ես բնակիչ եմ եւ ինձ պետք չի հատկապես այս մարդը քաղաքապետ լինի, այլ լինի մեկը, որ ես այս քաղաքում լավ ապրեմ, ժամանակս գեղեցիկ անցկացնեմ, երեխաներս մաքուր փողոցով քայլեն։ Ճռճռան խոսքեր ասող ինձ պետք չէ, այլ 99 տոկոսին գործ անող քաղաքապետ է պետք։ Գնում ենք արեւմտյան քաղաքներ ու հիացած գալիս, որովհետեւ նրանց մոտ նրանց տունը սկսվում է փողոցից, իսկ մեզ մոտ՝ մեր շեմից։ Դրա համար էլ մեր շենքերի մուտքերն այդ վիճակում են։ Քաղաքը պետք է դիտենք մերը։ Սա էր այս ընտրությունների քաղաքական իմաստը։ Եվ նորընտիր քաղաքապետը ստիպված կլինի հաշվի նստել այդ մտքի հետ։

- Կարծում եք՝ հասարակությունն ա՞յդ գիտակցությամբ էր գնում ընտրությունների։

- Եթե հասարակությանն այդ ուղղությամբ չտանենք, նա այդ գիտակցությունը չի ունենա։

- Եթե մարդուն տալիս են 5000 դրամ, նա վերցնում է հաճույքով ու գնում-քվեարկում է ՀՀԿ-ի կամ ԲՀԿ-ի օգտին՝ վաղը նա ո՞ւմ եւ ի՞նչ պահանջ կկարողանա ներկայացնել։

- Պառլամենտական ընտրություններում ես պարտվել եմ, որովհետեւ իմ հակառակորդը տալիս էր 5000-20000 դրամ. բոլորս էլ գիտենք, թե իմ հակառակորդը որ թիմում է։ Հետեւաբար, ընտրակաշառքը դիտարկենք ոչ միայն իբրեւ այս ընտրությունների հիմնական բաղադրիչ։ Միշտ ընտրակաշառք տվել են նրանք, ովքեր ունեցել են եւ կարողացել են տալ, անկախ նրանից՝ ընդդիմություն են եղել, թե իշխանություն։ Ու երբեք եւ ոչ ոք չի խորշել դրանից, այնպես որ՝ դա հենց այս ընտրությունների հետ չկապենք։ Ավելին, 5-10 հազար տվեցին՝ ընտրեցին, կապ չունի, մարդիկ պահանջելու են, որ իրենց բակը բարեկարգ, մաքուր լինի, ջրի, վերելակի ու մնացյալ հարցերը լուծվեն, որովհետեւ դրանցից է կախված իրենց կենցաղը։ Նրանք ընտրել են կոնկրետ մարդու, որ իրենց համար բարեկեցիկ կենցաղ ապահովի, եւ պահանջելու են, որ իրենց կյանքով բավարարված լինեն։ Այս տեսանկյունից այս ընտրությունները բախտորոշ են Երեւանի համար։ Բեգլարյանը հիմա շատ ավելի լուրջ խնդիրների առջեւ է կանգնած, որովհետեւ նշանակված չէ, այլ այլեւս՝ ընտրված։

- ՀԱԿ-ի՝ մանդատներից հրաժարվելը ճի՞շտ էր։

- Ես դա չէի անի։ Հիմա ինձ մոտ տպավորություն ստեղծվեց, որ այդ քաղաքական ուժին երեւանյան խնդիրները հետաքրքրում էին այնքանով, որքանով դա հնարավորություն էր ավելիի։ Եթե ոչ՝ Երեւանի հերն էլ անիծած։

ԱԺ-ն ելքը չի գտել

Մենք արդեն տեղեկացրել էինք, որ ԱԺ պետաիրավական հարցերի հանձնաժողովը նախորդ շաբաթ որոշում էր կայացրել 30 օրով հետաձգել Մյասնիկ Մալխասյանին, Հակոբ Հակոբյանին, Սասուն Միքայելյանին եւ Խաչատուր Սուքիասյանին անձեռնմխելիությունից զրկելու վերաբերյալ Աժ որոշումների մեջ փոփոխություններ մտցնելու մասին նախաձեռնության քննարկումը։ Նախաձեռնության հեղինակներն են անազատության մեջ գտնվող պատգամավորներ Հակոբ Հակոբյանը, Սասուն Միքայելյանը եւ Մյասնիկ Մալխասյանը։ Հանձնաժողովի համար հետաձգման հիմք է ծառայել այն, որ օրինագծի նախաձեռնողներ Մ. Մալխասյանը, Հ. Հակոբյանը եւ Ս. Միքայելյանը չեն մասնակցել հանձնաժողովի նիստին։ «Նախաձեռնողների մասնակցությունը պարտադիր է, քանի որ դա է պահանջում ԱԺ կանոնակարգը»,- ասել է Դավիթ Հարությունյանը։ Ըստ որոշ պատգամավորների, անազատության մեջ գտնվող պատգամավորներն իրենք պետք է դիմեին համապատասխան հանձնաժողովին եւ պահանջեին, որ ապահովվի իրենց մասնակցությունը իրենց իսկ ներկայացրած հարցի քննարկումներին։ Ըստ այլ կարծիքի, դա պետք է աներ հանձնաժողովի նախագահը։

«Ժառանգություն» խմբակցության անդամ Զարուհի Փոստանջյանը երեկ ԱԺ նախագահին հարցրեց. «Ինչո՞ւ դուք ինքներդ չմիացաք անազատության մեջ գտնվող պատգամավորների նախաձեռնությանը, չէ՞ որ Հանրապետական կուսակցության նախագահը եւ նախագահի պաշտոնը վարողը առաջարկել էր գործուն միջոցներ ձեռնարկել, որպեսզի այդ անձինք դուրս գան բանտախցերից, ինչո՞ւ չեք արել»։ Ի պատասխան՝ Հովիկ Աբրահամյանն ասաց. «Տիկին Փոստանջյան, դուք ըտենց պահանջատիրական մի խոսացեք, էլի, հա՞, եւ երկրորդը, դուք հիմա ստիպում եք, որ ես ազնիվ ամեն ինչ ասեմ։

Դուք մասնակցեիք եւ առաջարկությունները ձեր հանձնաժողովում անեիք, մշտական, գլխադասային, եւ ընդհանրապես՝ եթե հանձնաժողովը որոշում է կայացրել, որ հետաձգվի, դա հանձնաժողովի գործն է, եւ երկրոդը՝ իմ կարծիքով, դուք նման լիազորություն չունեք, որ Հանրապետական կուսակցության խնդիրների մեջ եք ուզում նաեւ մտնել։ Այդ հարցերը քննարկվում են կուսակցությունում, եւ մենք ենք որոշում կայացնում»։ ԱԺ նախագահը վերջում հավելեց, որ պատգամավորի կողմից ինքը չի տեսնում «գործնական աջակցություն, որպեսզի այդ գործընթացները ունենային իրենց ընթացքը»։

Մեկ կամ երկու հոգանոց ընտանիքներին առաջարկվում է բարեկամների հետ ապրել մի բնակարանում

Շիրակի մարզի գյուղացի անօթեւանների հարցը քննարկելու նպատակով, երեկ մարզ էր այցելել քաղաքաշինության ԲՀԿ-ական նախարար Վարդան Վարդանյանը:

Շիրակի մարզպետի կաբինետում նախարարը լրագրողներին հայտնեց, որ ընտանիքներին առաջարկվելու է ազգականների հետ ապրել: ԲԳՎ ծրագրի իրացման համար ստեղծված հանձնաժողովի նիստն անցկացնելու ժամանակ նախարարն ասաց. «Լոռու մարզում 80 գործ նայելիս՝ 19 շահառու արդեն իսկ իրենց համաձայնությունն են տվել ազգականների հետ ապրելու, սա ֆինանսապես շատ ձեռնտու է պետությանը»: Չթողնելով, որ նիստն ավարտվի՝ լրագրողները նախարարին խնդրեցին մեկնաբանել, թե այս արտասովոր որոշման նպատակը ո՞րն է, եւ մի՞թե բյուջեի դեֆիցիտը պետք է լրացվի բնակարանները օպտիմալացնելու հաշվին: «Մենք նայել ենք, կան շահառուներ, ովքեր մեկ սենյականոց բնակարանի կարիք ունեն, միայնակ ծեր է, մեկ անձով նա իրավունք ունի ստանալ մեկ սենյականոց բնակարան, բայց գյուղում ունի հարազատներ՝ աղջիկն է, տղան, թոռը: Եվ եթե այդ ընտանիքների չափահաս անդամները համաձայնություն տան, որ իրենք համաձայն են, որ տվյալ մեծահասակը, տվյալ շահառուն նույն հարկի տակ ապրի, մենք համասեփականության իրավունքով մեկ սենյակ ավելացնում ենք եւ տալիս ենք տվյալ ընտանիքին»:

Գյուղական բնակավայրերի երկրաշարժից անօթեւան մնացած ընտանիքներին ԲԳՎ տրամադրել-չտրամադրելու հարցը քննարկելու ժամանակ պարբերաբար մարզպետի կաբինետ էին հրավիրվում գյուղապետեր: Տեղեկացնենք, որ մարզի 23 գյուղական բնակավայրերում հաշվառված է 60 անօթեւան, եւ, ըստ նախարարի, ԲԳՎ ծրագրից առաջնահերթ կօգտվեն նրանք, ովքեր այս պահին փաստացի բնակվում են գյուղում: «Նրանք, ովքեր երեք տարուց ավելի բացակայում են, նրանց դռները փակ են, թող երկու տարի էլ սպասեն, մենք նրանց հարցը հո չե՞նք մերժում, այլ հետաձգում ենք»,- ասաց նախարարը: Նիստը սկսվելուն պես Շիրակի մարզպետարանի նախկին աշխատակից, մարզպետ Ռոմիկ Մանուկյանի մամլո քարտուղար Հասմիկ Մելքոնյանը, որը որպես դիտորդ է ընդգրկված հանձնաժողովում, Բայանդուրի անօթեւան ընտանիքներից մեկի՝ Արշալույս Ավետիսյանի հարցով սկսեց վիճաբանել նախարարի հետ: Բանն այն է, որ այդ ընտանիքին պատկանող տունը 4-րդ աստիճանի վնասվածություն ունի, փլուզման վտանգի տակ է, ուստի ընտանիքը տեղափոխվել է տնակ՝ սպասելով բնակարան ստանալու իր հերթին: Այդ ընտանիքի անունը լսելիս՝ Հասմիկ Մելքոնյանը խիստ վրդովվեց՝ պնդելով, որ նրանք նորակառույց ունեն եւ իրավունք չունեն դառնալ շահառու: «Արշալույս Ավետիսյանի աղջիկը գյուղապետարանի աշխատակազմի ղեկավարն է, ահա թե ինչու՝ գյուղապետը շահագրգռված է, որ նրանք ԲԳՎ ստանան, եւ եթե ասում եք, որ տունը վթարային է, ապա այդպիսի 42 տուն կա Բայանդուրում»,- ասաց Հասմիկ Մելքոնյանը: Ի պատասխան տիկնոջ ասածներին, նախարարը կոպիտ պատասխանեց. «Ես ձեզ հարցնում եմ, նա անօթեւանների հերթացուցակում ընդգրկվա՞ծ է, եթե իր տնակին կից կառույց է արել մի քիչ նորմալ ապրելու համար, դա չի նշանակում, թե նա երկրաշարժից անօթեւան չէ: Նա բնակարան կորցրե՞լ ա՝ կորցրել ա: Ուրեմն ինձ փաստեր ներկայացրեք, ոչ թե ենթադրություններ»: Բայանդուրի գյուղապետն էլ առաջարկեց հանձնաժողովի նիստն ընդհատել ու գնալ-տեսնել, թե որտեղ եւ ինչ պայմաններում է ապրում տվյալ ընտանիքը: Սակայն Վարդան Վարդանյանն առարկեց՝ ասելով, որ ցանկություն չունի 4-րդ անգամ գնալ այդ մարդկանց մոտ՝ համոզվելու, որ նրանք անօթեւան են ու փաստացի տնակի մեջ են բնակվում: Չնայած Հասմիկ Մելքոնյանի երկար-բարակ վիճաբանությանը՝ հանձնաժողովը միաձայն ընդունեց այս ընտանիքին ԲԳՎ ծրագրի մեջ ընդգրկելու առաջարկը: Նշենք, որ Հասմիկ Մելքոնյանը ապօրինաբար վաճառել էր Գյումրիի Սայաթ-Նովայի 9/9 շենքի բնակիչների անձնական միջոցներով կառուցված բնակարանները՝ 5 տարի շարունակ մեծ աղմուկի պատճառ հանդիսանալով Գյումրիում:

Նիստի օրակարգից դուրս նախարարը պատասխանեց լրագրողների մի քանի հարցերին: Նրանք նախեւառաջ նախարարից հետաքրքրվեցին, թե ինչո՞ւ են հետաձգել ԲԳՎ ծրագրի հատկացումը Գյումրիում: Նախարարը վերջապես խոստովանեց, որ դա պայմանավորված է բնակֆոնդի պակասով. նրանց ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ներկա պահին Գյումրիում ընդամենը 100-200 ազատ բնակարան կան: «Դուք բոլորդ էլ գիտեք, որ մինչեւ տարվա վերջ մենք պարտավորություններ ունենք 1223 բնակարան հանձնել Գյումրիում. շինարարության ընթացքին հետեւելով՝ ես կարող եմ ասել, որ, իսկապես, այդ պարտավորությունները մինչեւ վերջ կկատարենք, մանավանդ որ, ֆինանսական խնդիրներ այդ հարցում մենք չունենք, մինչեւ տարվա վերջ աղետի հետեւանքով տուժած 1200 գյումրեցիներ իրենց բնակարանային խնդիրները կլուծեն, որից հետո ես համոզված եմ, որ Գյումրիում կգոյանա ազատ բնակարանային շուկա»,- ասաց նախարարը՝ վստահեցնելով, որ ԲԳՎ-ն Գյումրիում անպայման կշարունակվի, իսկ երկրաշարժից անօթեւան մնացած ընտանիքները մինչեւ 2013 թվականը կլուծեն իրենց խնդիրները: Նախարարը նաեւ վստահեցրեց, որ իրենց հանձնաժողովը հնարավորինս անաչառ է աշխատելու, որպեսզի իսկական անօթեւանները չտուժեն ու դուրս չմնան հերթացուցակից ու բնակարան «չկորցրածները» հանկարծ ու հանկարծ նրանց տեղը չզբաղեցնեն՝ օգտվելով պետության ծրագրից:

Հայերը բժշկի են դիմում այնպիսի ծայրահեղ վիճակում, երբ այս կամ այն օրգանն այլեւս փրկել չի լինում: «Մեզ մոտ մինչեւ դանակը ոսկորին չի հասնում՝ բժշկի չեն դիմում: Սկզբում մտածում են, որ ֆինանսական միջոցներ չունեն իրենց առողջության համար ծախսելու, բայց բուժումը այնքան են երկարաձգում, որ ծախսում են 3-4 անգամ ավելի: Յուրաքանչյուր գանգատ, եթե չհետեւես ու չբուժես, կարող է առողջական լուրջ խնդիրների հանգեցնել»,- «Առավոտի» հետ զրույցում ասաց վիրաբույժ Տիգրան Սահակյանը:

Ըստ բժշկի, սկզբնական փուլում հիվանդությունների ախտանշանները շատ թույլ են արտահայտվում եւ չեն հուշում իրենց առկայության մասին եւ բժշկին այցելելու դեպքում միայն կարելի է հայտնաբերել այս կամ այն հիվանդությունը:

Այն, որ հայերը, պարզապես պրոֆիլակտիկայի համար, բժշկին այցելելու կուլտուրա չունեն, Տ. Սահակյանի խոսքերով, իրենց գործը շատ է բարդացնում. «Տարին 1-2 անգամ յուրաքանչյուր մարդ պետք է ստուգումներ անցնի, ինչպես անում են արտասահմանում»: Բժշկի կարծիքով, այս առումով պետք է բարձրացվի պոլիկլինիկաների դերը, քանի որ նրանք են այդ ստուգումներն իրականացնող առաջնային օղակը. «Շատ կարեւոր է նաեւ այն, որ պետք է թույլ չտալ գովազդել այս կամ այն դեղորայքը: Եվրոպական ոչ մի երկրում թույլատրելի չէ դեղորայքի գովազդը, ավելին՝ դեղատներում առանց բժշկի նշանակման ոչ մի դեղորայք չեն վաճառում: Իսկ Հայաստանում այդ վերահսկողությունը չկա: Այդ պատճառով շատերը ինքնաբժշկմամբ են զբաղվում՝ ձեռքի տակն ընկածը խմելով եւ բժշկի են դիմում միայն շատ ծայրահեղ վիճակում, երբ 80-85% դեպքերում հիվանդի կյանքն արդեն փրկել չի լինում: Սա հարցի ամենացավոտ կողմն է, բայց միակը չէ. հիվանդության խորացման հետ համատեղ երկարում է ինչպես բուժման ժամկետը, այնպես էլ մեծանում են դրա համար անհրաժեշտ ծախսերը»:

Հոգեբան Վ. Բաբախանյանի ներկայացմամբ էլ՝ մեր հասարակությունը բժիշկներին չի սիրում եւ ամեն կերպ փորձում է շրջանցել այս օղակը: Վ. Բաբախանյանի խոսքերով. «Հայերի շրջանում ընդունված չէ նաեւ հոգեբաններին այցելելը, երբ սթրեսային կամ հոգեկան անհավասարակշիռ վիճակում են լինում: Մինչդեռ շատ հիվանդություններ ու նյարդային լարումներ, հատկապես փոքրահասակների շրջանում, առաջանում են հենց այդ պատճառով: Տանը առկա կոնֆլիկտային իրավիճակը, ծնողների վեճերը, ֆինանսական ու գործնական անհաջողությունները, որոնք առկա են տվյալ ընտանիքում, հոգեբանորեն ազդում են երեխաների եւ տան անդամների վրա ու առաջացնում տարբեր հիվանդություններ ու գանգատներ՝ սկսած անքնությունից, վերջացրած աղեստամոքսայաին տրակտի ու մարսողության խանգարումներով, ագրեսիայի ու նյարդային լարումների առաջացումով, բարձր ջերմության առկայությամբ ու թուլության զգացումով»:

Օրերս Շիրակի մարզպետարանում տեղի ունեցած մարզխորհրդի նիստի ժամանակ գյումրեցի լրագրողներից մեկը գյուղապետերին հորդորեց բաց ու հրապարակային աշխատել, գյուղապետարանի դռները լրագրողների առջեւ չկողպել: Ի պատասխան լրագրողի հարցման՝ Լեռնակերտի գյուղապետը հուզվեց, թե «Քուր ջան, ես էդքան գումար ունե՞մ, որ քեզ ընդունեմ»: Եվ մինչ լրագրողը կփորձեր նրան բացատրել, որ լրագրողական նյութը չպիտի շփոթել գովազդի հետ, վիճաբանությանը խառնվեց Շիրակի մարզպետ Լիդա Նանյանը: «Հլը մի հատ ոտքի կանգնի, տեսնեմ, թե ի՞նչ ես ասում, բավակա՞ն չէ էս մարզի լրագրողներին զրպարտեք, ես իմ պրակտիկայում երբեք չեմ տեսել, որ մեր լրագրողները ինձ մոտենան ու ասեն՝ փող տուր, որ քո մասին նյութ գրեմ, լրագրողները պիտի գան ու վերահսկեն, իսկ մենք բաց ու թափանցիկ պիտի աշխատենք»,- գյուղապետին հակադարձեց մարզպետը: Հանուն արդարության նշենք, որ, ի տարբերություն նախորդ տարիների, այս կառույցը իրոք սկսել է թափանցիկ աշխատել ու լրագրողների միջեւ բացարձակապես խտրականություն չդնել, իսկ այս հարցում, կարծում ենք, նաեւ իր դերակատարությունն ունի մարզպետարանի հասարակայնության հետ կապերի վարչության նորանշանակ պետ Սամվել Գրիգորյանը:

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը նոր տվյալներ է հրապարակել աշխարհում H1N1 գրիպի համաճարակային իրավիճակի մասին:

ՀՀ առողջապահության նախարարության տրամադրած տեղեկատվության համաձայն, խոզի գրիպը թափանցել է արդեն 69 երկիր եւ այդ վիրուսով վարակված է 21 հազար 940 մարդ, որից 125-ն արդեն մահացել է:

ԱՄՆ-ում հունիսի 5-ի դրությամբ մարդկանց շրջանում 11 հազար 54 լաբորատոր հաստատված դեպք է գրանցվել, որից 17 մարդ մահացել է, ընդ որում՝ համաճարակային գործընթացում ընդգրկվել է 48 նահանգ: Իսկ Մեքսիկայում խոզի գրիպով վարակվել է 5 հազար 63 մարդ, 103 մահվան դեպքով: Լաբորատոր հաստատված դեպքեր են արձանագրվել Կանադայում՝ 17 հազար 95, այդ թվում` 3 մահվան դեպք, Կոստա Ռիկայում՝ 68 դեպք, այդ թվում՝ 1 մահվան դեպք, Արգենտինայում՝ 147, Ավստրալիայում՝ 876, Ավստրիայում՝ 2, Բելգիայում՝ 28, Բրազիլիայում՝ 20, Չինաստանում՝ 89, Կոլումբիայում՝ 24, Կուբայում՝ 4, Դանիայում՝ 4, Էկվադորում՝ 43, Էլ Սալվադորում՝ 49, Ֆինլանդիայում՝ 4, Ֆրանսիայում՝ 47, Գերմանիայում՝ 43, Գվատեմալայում՝ 23, Հնդկաստանում՝ 4, Իռլանդիայում՝ 8, Իսրայելում՝ 39, Իտալիայում՝ 38, Ճապոնիայում՝ 410, Մալայզիայում՝ 2, Նիդեռլանդներում՝ 4, Նոր Զելանդիայում՝ 11, Նորվեգիայում՝ 9, Պանամայում՝ 173, Պերուում՝ 47, Լեհաստանում՝ 4, Պորտուգալիայում՝ 2, Կորեայի Հանրապետությունում՝ 41, Իսպանիայում՝ 218, Շվեդիայում՝ 13, Շվեյցարիայում՝ 10, Թաիլանդում՝ 8, Թուրքիայում՝ 8, Մեծ Բրիտանիայում՝ 428, Չիլիում՝ 369, այդ թվում՝ 1 մահվան դեպք, Հունաստանում՝ 5, Ֆիլիպիններում՝ 29, Ռուսաստանի Դաշնությունում՝ 3, Հոնդուրասում՝ 34, Քուվեյթում՝ 18, Իսլանդիայում՝ 1, Բահրեյնում՝ 1, Սինգապուրում՝ 12, Չեխիայում՝ 2, Ռումինիայում՝ 8, Ուրուգվայում՝ 15, Դոմինիկյան Հանրապետությունում՝ 33, Սլովակիայում՝ 3, Բահամյան կղզիներում՝ 1, Բոլիվիայում՝ 3, Կիպրոսում՝ 1, Էստոնիայում՝ 3, Հունգարիայում՝ 3, Յամայկայում՝ 2, Պարագվայում՝ 5, Վենեսուելայում՝ 4, Վիետնամում՝ 3, Նիկարագուայում՝ 5, Եգիպտոսում՝ 1, Բուլղարիայում՝ 1, Լիբանանում՝ 3, Բարբադոսում՝ 1, Լյուքսեմբուրգում՝ 1, Սաուդյան Արաբիայում՝ 1:

Հունիսի 5-ին հայոց լեզու եւ գրականություն առարկայից միասնական պետական քննություն էր, որի ավարտից հետո շրջանավարտներն ու նրանց ծնողներն այս քննությունը որակեցին «ջարդ», «կոտորած», «թշնամություն»:

Ասա ով է դասախոսդ, ասեմ՝ ինչ ես ստացել

«Ի՞նչ ես ստացել»: «12»: «Լավ է, ապրես, իսկ դո՞ւ»: «Ե՞ս՝ 16»: «Հոյակապ է, բրավո, իսկ դո՞ւ»: «19»: «Գրիգորյանի մո՞տ ես պարապել»: «Չէ՛»: «Հա՜, պարզ է, պարզ է: Պապայիդ կշնորհավորես...»:

Սա այս օրերի տիպիկ խոսակցություն է, որին ունկնդիր ենք եղել հունիսի 5-ի հայոց լեզու եւ գրականություն առարկայի միասնական պետական քննություններից հետո: Բարձր՝ 19-20 միավոր են հավաքել կա՛մ կոնկրետ դասախոսի մոտ պարապած դիմորդները, ում բախտը բերել է այնքանով, որ այս տարի իրենց դասախոսի կազմած առաջադրանքներն են ընդգրկվել քննական թեստերում, կա՛մ ունեւոր ծնողների զավակները: Անձամբ ճանաչում եմ մտավոր շատ համեստ ունակություններով, դպրոցում միջինից ցածր առաջադիմությամբ 10 տարի սովորած, բայց «լավ» հայրիկով «օժտված» առնվազն երկու երեխայի, ովքեր այս քննությունից ստացան 19,25: Փոխարենը շատ փայլուն երեխաներ բավարարվեցին համեստ «13»-ով, որովհետեւ աշխատավարձով ապրող ծնողներ ունեն եւ պարապում էին ոչ այն դասախոսի մոտ: Որոշ ծնողներ ուղղակի սխալ հաշվարկ արեցին՝ իրենց զավակներին ուղարկելով այն կրկնուսույցի մոտ, ով նախապես հայտարարել էր, թե այս տարի էլ են իր գրած թեստերը լինելու քննական:

Ստացվում է, որ ստուգվում են ոչ թե երեխաների գիտելիքները լեզվից ու գրականությունից, ընդ որում՝ դպրոցում իրենց անցածի չափով, այլ այն, թե ով ում մոտ է պարապել: Բախտդ բերեց՝ «ճիշտ դասախոս» քեզ բաժին հասավ՝ լավ է, եթե ոչ՝ բավարարվիր քեզ բաժին հասած 12-15 բալով:

Ասա ով է հայրիկդ, ասեմ՝ ինչ ես ստացել

Կրթական համակարգում «հին գայլ» համարվող ծանոթս մի անգամ, երբ խոսք գնաց «փողով» ընդունվողների մասին, ասաց. «Ամեն ինչ իր ձեւը, իր կարգը եւ իր տեղն ունի: Ընդունելության քննության դեպքում ամեն ինչ արվում է քննասենյակներում»: Այս խոսքերը հիշեցի, երբ ԵՊՀ-ի քննական կենտրոնում որպես դիտորդ «մասնակցեցի» քննությանը: Երբ առաջին հարկում էի, քննական կենտրոնի աշխատակիցները շատ բարեհամբույր ձեւով ինձ ծանոթացրին քննակարգին, ցույց տվեցին քննություններին առնչվող ամեն մանրուք, շրջեցի շարքերով: Քիչ հետո բարձրացա 2-րդ հարկում տեղակայված փոքրիկ քննասենյակը: Այստեղ երկու աղջիկ նստած էին մուտքի մոտ դրված մի սեղանի մոտ եւ մի «ձյաձյա» շրջում էր քննասեղանների արանքով: Ինձ տեսնելուն պես՝ «ձյաձյան» խառնվեց իրար՝ «Դուք իրավունք չունեք շարքերի մեջ մտնելու»: Քիչ հետո ինչ-որ խոսակցությունից ինձ թվաց, թե պրոբլեմ է առաջացել, մոտեցա մուտքի մոտ նստած հսկիչ-աղջիկներին՝ «ինչ-որ խնդի՞ր կա», տեսնել էր պետք, թե ինչպես իրար խառնվեցին հսկիչները՝ «չէ՜, վայ, չէ՜, ինչ պրոբլեմ, ինչ բան...»: Մի փոքր զարմացա, թե ինչու այսպես իրար խառնվեցին, բայց, առանձնապես ուշադրություն չդարձնելով, իջա ցած: Քննություններից հետո, երբ զրուցում էի քննություն հանձնած երեխաների հետ, նրանք պատմեցին, թե ինչպես են իրենց ծանոթ երեխաները, որոնք հայտնվել էին 2-րդ հարկի քննասենյակում, գլուխ գովում, որ այնքան հեշտ էր ամեն ինչ, թեստերի պատասխանները փոքրիկ թղթիկների վրա փակցված էին սեղաններին, իրենց մնում էր միայն դրանք արտագրել: Ընդ որում, ըստ այդ բերանբաց երեխաների, մի քանի հարցերի պատասխանը չէր տրված, որպեսզի հանկարծ 20 չստանան: Եթե երեխան կարող էր իր ուժերով այդ 4-5 բաց թողած առաջադրանքները լրացնել՝ ավելի բարձր կստանար, չէ՝ կբավարարվեր իր 18-19-ով:

Ճիշտ է, կրթական համակարգի պատասխանատուները հետո փորձում էին ինձ հավատացնել, որ այն, ինչ ինձ պատմել են երեխաները՝ ֆանտաստիկայի ոլորտից է, քանի որ «տրամաբանական չէ, որ փող տվողն այդ մասին բարձրաձայնի», սակայն կարծում եմ՝ բացի այն, որ այդ երեխաները չէին հասկանում, որ պետք չէ բացահայտել իրենց «մութ գործերը», եւ չենթարկվելով տրամաբանությանը՝ բացբերանություն էին անում, նրանք նաեւ հպարտանում էին, որ հայրիկի փողերը մութ տեղը լույս են տվել:

«Բան չունեմ ասելու, թող էլի ընդունվեն այդպիսի երեխաները, բայց գոնե ոչ այդքան բարձր միավորներով, որ այդքան «զռա» ամեն ինչ: Երբ մեր դասարանի Սամոն, որ ածականը մակբայից չի տարբերում, 19 է ստանում, իսկ Նարինեն, որը հայոցի օլիմպիադայում հասավ հանրապետական փուլ, ստանում է 15 բալ, դա արդեն ոչ թե զավեշտալի է, այլ՝ զզվելի»,- արցունքն աչքերին ասում էր ծանոթ շրջանավարտս:

Ռեբուս-գլուխկոտրուկ

Հայոց լեզվի եւ գրականության այս տարվա քննական թեստերում եղած առաջադրանքները էականորեն տարբերվում էին ԳԹԿ-ի հրապարակած ուղեցույցներում եղած առաջադրանքներից: Այնքան խուճուճ էին այս առաջադրանքները, որ թվում էր, թե ամենեւին երեխաների գիտելիքները ստուգելու նպատակ չէին հետապնդում, այլ՝ նրանց շփոթեցնելու: Օրինակ, որքան սառնասրտություն պետք է ունենա 16-17 տարեկան երեխան, որը 180 րոպեում պետք է լրացնի 80 առաջադրանքից բաղկացած թեստը, որպեսզի կարողանա հետեւյալ առաջադրանքը ճիշտ կատարել. «Ձախ կողմում նշված են Ակսել Բակունցի պատմվածքները, իսկ աջում՝ դրանցից քաղված մեկական հատված. ո՞ր շարքի բոլոր պատասխաններն են ճիշտ.

ա. «Մթնաձոր» 1. «Դուրս եկավ, ճոճեց բարակ մարմինը որպես եղեգ եւ կաքավի մանր քայլերով սուրաց դեպի հնձանը»։

բ. «Միրհավ» 2. «Արտի մեջ կանգնել էր՝ ձեռքին քաղհանի բիրը, կարմիր պուտ եւ մոլախոտի մի կապ։ Ոչինչ չասացի, հեռացա»։

գ. «Ալպիական մանուշակ» 3. «Գուցե այդպես է եղել աշխարհն այն ժամանակ, երբ քարածուխի հսկա շերտերն են գոյացել եւ շերտերի վրա պահել վաղուց անհետացած բույսերի ու սողունների հետքերը»։

դ. «Խոնարհ աղջիկը» 4. «Այն կինը երբեք բոբիկ ոտքերով չի քայլել, չի նստել մխացող աթարի առաջ»։

1) ա – 3, բ – 4, գ – 1, դ – 2

2) ա – 3, բ – 1, գ – 4, դ – 2

3) ա – 1, բ – 3, գ – 4, դ – 2

4) ա – 3, բ – 1, գ – 2, դ – 4

Աղքատ հարուստներ

Աշխարհում ընդունված կարգ է. հարուստները, կամ ուղղակի ունեւորները, ամեն ինչ անում են, որ իրենց երեխաները սովորեն ամենահարգի եւ ամենաթանկ համալսարաններում: Ու նրանք վճարում են իրենց երեխաների ուսման համար: Եվ երբեք չեն հավակնում անվճար տեղերին, որոնք քիչ են ու նախանշված են չունեւոր, բայց տաղանդավոր երեխաների համար: Հայաստանում ամեն ինչ գլխիվայր է. հարուստները պատրաստ են իրենց կոտորելով մի քանի տասնյակ հազար դոլարի կաշառք տալ, միայն թե իրենց սիրասուն զավակները սովորեն անվճար համակարգում, այսինքն՝ ոչ վճարունակների համար նախատեսված տեղերը գրավեն: Եվ փոխանակ տարեկան $1500-2000 վճարեն իրենց երեխաների ուսման համար ու թողնեն անվճար տեղերը՝ այդ հնարավորությունը չունեցողներին, նրանք միանգամից $20-25 հազար կաշառք են տալիս ու իրենց՝ հիմնականում բթությամբ փայլող զավակներին խցկում անվճար համակարգ: Իսկ շատ ու շատ չունեւոր երեխաներ, ընդունվելով վճարովի համակարգ, թողնում են բուհը, որովհետեւ ուղղակի ի վիճակի չեն լինում վճարել ուսման համար:

Եթե այդ «հարուստները» իրենց մի քիչ զուսպ պահեին եւ իրենց երեխաներին անպայման անվճար համակարգ խցկելու ցանկությամբ չվառվեին, նրանք կբավարարվեին 13-14 բալերով, ոչ թե աչք ծակող ու բազմաթիվ հարցեր առաջացնող 19 ու 20-ով:

Շրջանավարտների ծնողները դիմում են երկրի ղեկավարներին

Երեկ «Առավոտը» 2008-2009թթ. շրջանավարտների ծնողներից «բաց նամակ» էր ստացել՝ ուղղված ՀՀ նախագահին, վարչապետին, ԿԳ նախարարին, ԳԹԿ տնօրենի պաշտոնակատարին: Այդ նամակում հունիսի 5-ի հայոց լեզվի եւ գրականության միասնական քննությունները ու դրանց արդյունքները գնահատվել են «չափազանց տագնապահարույց», իսկ ողջ գործընթացը համարել են հանցավոր՝ «հարված՝ երկրի ու ժողովրդի թիկունքից, մեր երեխաների՝ երկրի ու իրենց ապագայի հանդեպ տածած հավատի վրա տեղացած աղետաբեր կարկուտ»:

Նամակում, ի թիվս այլեւայլ մտահոգությունների, նշվում է նաեւ. «Առկա են ֆինանսական հնարավորություններ, որոշակի դիրք կամ պաշտոն ունեցողների երեխաների, այս համատեքստում չափազանց բարձր գնահատականներ ստանալու դեպքեր, որոնք հերքում են քննության հետ կապված ինֆորմացիայի գաղտնիությունը, եւ ընդհակառակը՝ հաստատվում է թեստի պատասխանների առք ու վաճառքի վերաբերյալ ազգաբնակչության մեջ շրջանառվող լուրերն ու տեղեկությունները: Կան դեպքեր, երբ անհամեմատ ցածր ունակությունների եւ գիտելիքների մակարդակ ունեցող որոշ ունեւորների երեխաներ, վերին պայծառատեսությամբ լուսավորված՝ հանկարծ ստացել են 19-20 միավոր գնահատականներ, այն դեպքում, երբ կրթության նախարարը հերքում է ինֆորմացիայի արտահոսքի մասին լուրերը: Մեզ մնում է կասկածել վերին ուժերի ազնվության վրա եւ հուսալ, որ գաղտնիության ապահովման նպատակով հարկատուների վճարած գումարներով կատարված ծախսերն ապարդյուն դարձնող մեղավորները կպատժվեն օրենքի ողջ խստությամբ»:

Ապա ծնողները, անդրադառնալով թեստի բովանդակությանը, գրում են. «Թեստը ուսումնասիրելով՝ տպավորություն է ստեղծվում, որ այն պատրաստել են ոչ թե սրտացավ ու բանիմաց պրոֆեսիոնալներ, այլ շրջանավարտներին, քննական գործընթացին, ընդհանրապես երկրին վնաս տալու մտադրությամբ գրազ եկած մասնագետներ: Որպեսզի մեր տպավորությունը չհնչի որպես մերկապարանոց հայտարարություն՝ հիմնավորենք այն. նախ, թեստը իր բնույթով, բովանդակությամբ ու բարդությամբ չի համապատասխանում ԳԹԿ-ի հրատարակած եւ տրամադրած «Հայոց լեզու եւ գրականություն: Պետական, ավարտական եւ միասնական քննության ուղեցույցին», որակ են կազմում անհասկանալի, դժվարըմբռնելի, խճողված հարցադրումներն ու պահանջները, առկա են հայ գրականության ճանաչողության, ընկալման ու գիտելիքների հետ առնչություն չունեցող ինքնանպատակ հարցեր, հարցադրումներ՝ գրականության դասընթացի ծրագրում չընդգրկված ստեղծագործություններից, հայոց լեզվի քերականությանը վերաբերող հարցերը բարդ են իրենց կառուցվածքով եւ ժամանակատար, հաճախ արդիականության պահանջներին, հայեցի կրթության ու դաստիարակության վերջնանպատակներին աններդաշնակ, փորձել են ստուգել ո՛չ թե գիտելիք, այլ գլուխկոտրուկներ լուծելու հմտություն»:

Ապա անդրադարձ է կատարվում չհարկվող, ընդհատակյա, ստվերային բիզնեսի մի այնպիսի ոլորտի, ինչպիսին մասնավոր պարապմունքներն են, եւ երկրի նախագահին առաջարկվում է անհապաղ սկսել բարեփոխումներ այս ուղղությամբ:

Երեկ ԳԹԿ-ից տեղեկացանք հունիսի 2-ին կենսաբանություն, ընդհանուր պատմություն եւ աշխարհագրություն առարկաներից միասնական պետական քննությունների արդյունքների մասին:

Ըստ այդմ, կենսաբանությունից դիմում-հայտ է ներկայացրել 1811 շրջանավարտ, քննությանը ներկա է եղել 1756- ը: Միասնական քննության միջին գնահատականը եղել է 11,7 բալը, իսկ նույն առարկայից ավարտական քննության միջին բալը՝ 13,2: 17,5-ից 20 բալ է հավաքել 111 շրջանավարտ կամ մասնակիցների 6,32%-ը: 13,5-17,25 միավոր ստացել է 490 երեխա (27,9%), 7,5-13,25 միավոր հավաքել է 922 շրջանավարտ (52,51%): Քննության դրական շեմը չի հաղթահարել 233 երեխա (մասնակիցների 13,27%-ը): 20 միավոր է հավաքել միայն մեկ հոգի:

Ընդհանուր պատմությունից հայտ է ներկայացրել 541 շրջանավարտ, քննությանը մասնակցել է 512-ը: Միասնական քննության միջին գնահատականը եղել է 12-ը, իսկ ավարտական քննությանը՝ 13-ը: 17,5-ից 20 միավոր է հավաքել 54 երեխա կամ ներկաների 10,55%-ը: 13,5-17,25 միավոր է հավաքել 156 երեխա կամ 30,47%-ը, եւ ամենաշատը 255 երեխա (43,95%) հավաքել է 7,5-13,25 միավոր: Քննությունից «կտրվել է» 77 երեխա (15,4%): 20, 19,75, 19,5 եւ 19,25 միավոր ոչ ոք չի հավաքել, իսկ 19 միավոր հավաքել է 3 հոգի:

Եվ վերջապես աշխարհագրությունից դիմում-հայտ ներկայացրած 408 երեխաներից քննությանը մասնակցել է 388-ը: Միջին գնահատականը աշխարհագրության միասնական քննությունից եղել է 13-ը, իսկ ավարտականից՝ 14,7-ը: 17,5-ից 20 միավոր է հավաքել 52 հոգի (մասնակիցների 13,4%-ը), 13,5-17,25 միավոր ունի 155 երեխա (39,95%), 7,5-ից 13,25 միավոր՝ 151 երեխա (38,92%): 7,5-ից ցածր է հավաքել եւ հաջորդ քննություններին մասնակցելու իրավունքից զրկվել է 30 երեխա (մասնակիցների 7,73%-ը): 20 միավոր չկա նաեւ աշխարհագրությունից, մեկը ստացել է 19,75:

Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնի տնօրեն Գեւորգ Գեւորգյանի մեկնաբանությունները

Մայիսի 12-22-ը Կաննի 62-րդ միջազգային կինոփառատոնի շրջանակներում կայացած կինոշուկային առանձին տաղավարով առաջին անգամ մասնակցել է Հայաստանի ազգային կինոկենտրոնը: «Առավոտի» հետ զրույցում կինոկենտրոնի տնօրեն Գեւորգ Գեւորգյանը նշեց, որ Կաննում ներկայացվել է 2006-ից սկսած մեր ողջ կինոարտադրությունը՝ գեղարվեստական, կարճամետրաժ ֆիլմեր, մուլտֆիլմեր, անգամ անավարտ ֆիլմերի նախագծեր եւ այլն: «Հաճախ այստեղ հարցնում են՝ իսկ ինչքա՞ն ֆիլմ վաճառեցիք: Բայց ֆիլմի վաճառքը այլ բան է, լոլիկ չի, որ գումարը տաս, գնես կամ վաճառես... Կինոարտադրանքի վաճառքը նախեւառաջ լուրջ ուսումնասիրություն է, որից հետո միայն պայմանագրային հարաբերություններ են սկսվում»,- ասաց պարոն Գեւորգյանը՝ հավելելով, որ, այնուամենայնիվ, գոհ է այս կինոշուկային մասնակցելու արդյունքներից:

Նրա խոսքով, ձեռք են բերվել շուրջ 30 բազմաբնույթ պայմանավորվածություններ, փառատոների հրավերներ: Օրինակ, գերմանական դիստրիբյուցիոն մի կազմակերպություն վերցրել է Վ. Չալդրանյանի «Քրմուհին», Հ. Խաչատրյանի «Սահման», Ա. Մկրտչյանի «Տխուր փողոցի լուսաբացը» լիամետրաժ ֆիլմերի DVD-ները եւ որոշման մասին կտեղեկացնի առաջիկայում: Հայկական կարճամետրաժ ֆիլմերի DVD-ներն էլ վերցվել են Ասիական կարճամետրաժ ֆիլմերի փառատոնի ծրագրի համար դիտելու նպատակով եւ այլն: Գ. Գեւորգյանը նշեց, որ չնայած հայկական տաղավարը, ի տարբերություն ռուսական եւ վրացական տաղավարների, համեստ էր, սակայն միշտ մարդաշատ էր եւ աշխույժ:

Ըստ մեր զրուցակցի, հայկական կինոյի հանդեպ հետաքրքրությունը Կաննում հավանաբար պայմանավորված էր մի քանի հանգամանքով. ա) մարդիկ կատալոգներից տեղեկացել էին հայկական ֆիլմերի մասին ու որոշել ծանոթանալ դրանց հետ, բ) արտերկրում ապրող հայազգի կինոգործիչները, բնականաբար, պիտի այցելեին հայկական տաղավար, գ) օտարազգի այցելուների մեծ մասը հաստատ ծանոթ էր հայկական կինոյին կամ ուներ հայ կինոգործիչ բարեկամ ու ընկեր: Գ. Գեւորգյանը խոստովանեց, որ Ազգային կինոկենտրոնը, անփորձ լինելով, թույլ է տվել որոշ վրիպումներ. «Պարզվում է՝ դիստրիբյուտորները սովորաբար տաղավար չեն էլ մտնում, ու մենք ամիսներ առաջ պիտի կինոդահլիճներ վարձեինք, ֆիլմերի ցուցադրության ժամեր նշանակեինք, այդ մասին էլեկտրոնային նամակներ ուղարկեինք նրանց, որովհետեւ դիստրիբյուտորները նախապես են իրենց ժամանակը պլանավորում: Կամ վերցնենք, թեկուզ, ֆիլմերի պաստառները: Մենք վառ գույներով ազդագրեր ու պաստառներ էինք տարել, պարզվեց՝ միայն 2-ն են համապատասխանում ընդունված չափանիշներին: Փաստորեն, պլակատի նշանակությունն ընդամենը ֆիլմի ու ռեժիսորի անունը գրավիչ ներկայացնելն է, իսկ մենք ամբողջ ֆիլմի պատմությունն ու ազգանուններն էինք «լցրել» պլակատի մեջ»: Ազգային կինոկենտրոնի տնօրենը իրենց ամենամեծ ձեռքբերումը համարում է Ֆրանսիայի ամենամեծ դիստրիբյուտորներից մեկի՝ Ալան Թերզյանի հետ հանդիպումներն ու բանակցությունները: Ռուսական տաղավարում էլ են հանդիպումներ ու քննարկումներ եղել, հենց այստեղ է Մոսկվայի կինոփառատոնի ծրագրերի տնօրեն Կիրիլ Ռազլոգովը խորհուրդ տվել Հովհաննես Գալստյանի «Խճճված զուգահեռները» անպայման ներկայացնել իրենց փառատոնին: Ի դեպ, Վ. Չալդրանյանի «Քրմուհին» էլ ներկայացվել է Սեուլի փառատոնին:

«Մարդիկ հաճախ դժգոհում են՝ ո՞ւր են ձեր ֆիլմերը: Ես ի՞նչ անեմ, որ մեզ մոտ կինոթատրոն չկա, աշխարհում ամեն տեղ հեռուստատեսությունը գնում է ֆիլմը, իսկ Հայաստանում մի բան էլ դու պիտի վճարես, որ ցույց տան»,-փաստեց Գ. Գեւորգյանը:

Հետաքրքրվեցինք՝ ի՞նչ փուլում է «Կինոյի մասին» օրենքի նախագիծը, որը 2006-ին՝ նախարար եղած ժամանակ նա պատրաստվում էր ներկայացնել ԱԺ: Կինոկենտրոնի տնօրենը նշեց, որ նախագիծն իսկապես պատրաստվել է, ուղարկվել համապատասխան ատյաններ, լրացումներ ու կրճատումներ արվել, արդյունքում՝ վերջնական տարբերակն իրենց չի բավարարել, դրա համար էլ չի ներկայացվել հաստատման: Խնդրեցինք մի փոքր «բացել փակագծերը» եւ թվարկել որոշ կետեր, որոնք պետք է անպայման տեղ գտնեն նախագծում: «Օրինակ, ի՞նչ արտոնություն պիտի ունենա կինոարտադրողը, եթե Հայաստանում նկարահանում է անում, ի՞նչ արտոնություն պիտի ունենա համատեղ նկարահանվող ֆիլմի դեպքում արտասահմանյան արտադրողը: Չեք պատկերացնի, թե ինչ մղձավանջ են մաքսային ձեւակերպումները, ախր կինոյի, կինոտեխնիկական սարքավորումների փոխադրումների համար դրանք պիտի լինեն ազատ ու դյուրին: Բացի Հայաստանից, ողջ աշխարհում կինոն արտադրվում է վարկերի միջոցով, իսկ մեզանում կինոյին վարկ չեն տալիս, արտոնություններ չունեն նաեւ հովանավորները: Օրինակ, երբ Ֆրանսիայի որեւէ դահլիճում ներմուծված ֆիլմ է ցուցադրվում, դրանից տոկոս է գնում ազգային կինոյի զարգացման համար, մերձբալթյան երկրներում էլ ծխախոտից ու ալկոհոլային խմիչքներից է տոկոս գնում: Չմոռանամ ասել, որ միացել ենք կինոյի եվրոպական կոնվենցիային, որին պիտի համապատասխանեցվեն բոլոր չափանիշները»,- փաստեց Գ. Գեւորգյանը:

Հնարավորությունների դեպքում երգչախմբի ղեկավարը խմբերգային դպրոց կհիմնի

«Սպեղանի» մանկական եւ երիտասարդական երգչախումբը մայիսի 6-11-ը Գերմանիայի Դաշնության Մագդեբուրգ եւ Հալլե քաղաքներում մասնակցել է խմբերգային միջազգային երկու փառատոնի՝ «Երգչախմբերի եվրոպական գիշերը» Բիդերիցի եկեղեցում եւ Մանկական երգչախմբերի միջազգային փառատոնին: Հայաստանը ներկայացրել է «Սպեղանի» մանկական եւ երիտասարդական երգչախումբը՝ Սարինա Ավթանդիլյանի ղեկավարությամբ:

«Մագդեբուրգում համերգից առաջ մեկ րոպե լռությամբ հարգանքի տուրք է մատուցվել Շուշիի ազատամարտում զոհված հայ ազատամարտիկների հիշատակին: Երգչախումբը ներկայացել է ընդարձակ ծրագրով, որում հատուկ տեղ է հատկացվել Կոմիտասին: Իսկ Հալլեում Հայաստանից, Ավստրիայից, Լեհաստանից, Գերմանիայից, Նիդեռլանդներից եւ այլ երկրներից ժամանած միասնական երգչախումբը գերմանացի ճանաչված խմբավարներ Մանֆրեդ Վիպլերի եւ Սաբինե Բաուերի ղեկավարությամբ հանդես է եկել Հենդելի, Բեթհովենի եւ այլ դասականների ստեղծագործությունների կատարումներով: Կոմիտասյան «Նանիկ, նանանիկ» եւ «Ջուր կուգա վերին սարեն» խմբերգերն էլ կատարվել են Հալլեի սիմֆոնիկ նվագախմբի ընկերակցությամբ, դիրիժոր Կայ Շտրոմբերգի ղեկավարությամբ: «Սպեղանին» հնչեցրել է նաեւ Կոմիտասի Պատարագը: Մեր երգչախմբի ամենամեծ նվաճումը Կոմիտասի մշակմամբ Սուրբ պատարագի ձայնագրումն է: Այս նախաձեռնությունն արժանացել է Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի օրհնությանը»,- պատմեց Ս. Ավթանդիլյանը:

«Առավոտի» հետ զրույցում կոմպոզիտոր Տիգրան Մանսուրյանն էլ ասաց. «1996թ. արցախյան ազատամարտում զոհված հերոսների՝ 5-12 տարեկան զավակներից կազմված երգչախումբը ստեղծվեց ի հիշատակ բոլոր նահատակների եւ ի փրկություն նրանց երեխաների: Երգչախմբի երգեցողության մեջ ներկա է խոստովանանքի, ներհայաց երգեցողության երանգը, որն այնքան բնորոշ է հայ երգեցողությանը»:

«Սպեղանի» երգչախումբն այսօր հանրապետական եւ միջազգային մրցույթ-փառատոների դափնեկիր է եւ իր որոշակի տեղն է զբաղեցնում Հայաստանի մշակութային կյանքում: Այն մի շարք ստեղծագործությունների առաջին կատարողն է: Հանրապետությունում եւ արտերկրում Հայաստանի անունը մշտապես հնչեցնող պրոֆեսիոնալ այս կոլեկտիվի ղեկավար Սարինա Ավթանդիլյանը փաստեց. «Երգչախումբը ստեղծագործական եւ աջակցության առումով խնդիրներ չունի: Միակ անլուծելի խնդիրը մեր կոլեկտիվի համար մշտական փորձատեղի չունենալն է: Դրա առկայության դեպքում կհիմնեի մանկական եւ երիտասարդական խմբերգային դպրոց»:

Օրերս Երեւանի Անգլիական այգին լեցուն էր մանուկներով, գեղեցիկ փուչիկներով եւ «Մտածիր կանաչ» կարգախոսով ցուցանակներով: Մեկնարկել էր Հայաստանի վայրի բնության եւ մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի եւ «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ի կազմակերպած Համահայկական նկարչական օրը, որն իրականացվում է «Կանաչ սերունդ Հայաստան» քարոզարշավի շրջանակներում: Միջոցառմանը մասնակցում էին ՀՀ մարզերից եւ Երեւանից 1500-ից ավելի երեխաներ, որոնք շուրջ 450 սեղանների եւ մոլբերտների վրա նկարում էին իրենց հուզող բնապահպանական խնդիրների մասին պատմող նկարներ: Այս տարի միջոցառմանը մասնակցում էին նաեւ Սփյուռքից երեխաներ, բայց ոչ թե անձնապես, այլ իրենց նկարներով: Կրթօջախներից բերված գունազարդ սեղանները կվերադարձվեն դպրոցներ, որոնց միջոցով երեխաներն իրենց կրտսեր բարեկամներին կիրազեկեն բնապահպանական հիմնախնդիրների մասին: Հիմնադրամի մամուլի պատասխանատու Անի Եղիազարյանը նշեց. «Ուշադրություն ենք դարձնում ոչ թե նրան, թե երեխաներն ինչ ճշտությամբ են նկարում, այլ գնահատվում է երեւականությունը: Փորձում ենք տեսնել, թե երեխաներն ինչ են մտածում բնության մասին, ինչպիսին են ուզում տեսնել այն: Երեխաները նկատում են այնպիսի բաներ, որոնք մեծահասակների համար սովորական են դարձել: Օրինակ՝ նրանցից մեկը մի նկար էր պատկերել, որտեղ օդն այնքան էր աղտոտված, որ արեւի գլուխը ցավում էր եւ նա չէր կարողանում ժպտալ: Իսկ մրցույթի հաղթող Հերմինե Պողոսյանը, որը մեկնեց Լուվրի թանգարան, իր նկարում պատկերել էր արեւ, որը պարունակում էր բնության բոլոր երեւույթները, նաեւ նրանք, որոնք արդեն վտանգված են. կենդանատեսակները, բույսերը, նույնիսկ արեւն էր փոխել իր գույնը: Այս տարվա մրցույթի արդյունքները կամփոփվեն հոկտեմբերին՝ «Արեւորդի» 2-րդ միջազգային փառատոնի ժամանակ»: Այս տարի երեխաները նկարելու են նաեւ ավտոբուսի վրա, որը կշրջի քաղաքում եւ բնակիչներին մասնակից կդարձնի բնապահպանական հիմնախնդիրներին:

Երեխաների պաշտպանության կոնվենցիայի ընդունման 20-րդ տարելիցի առիթով ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հայաստանյան գրասենյակի եւ ՀՀ ԱԺ աջակցությամբ երեկ ՄԱԿ-ի գրասենյակում բացվեց լուսանկարիչ Վիգեն Մնոյանի «Երեխաները խաղալիք չեն» խորագրով լուսանկարների ցուցահանդեսը: «Քանի որ նոյեմբերի 20-ին լրանում է երեխաների պաշտպանության կոնվենցիայի 20-ամյակը, որոշեցի դրան նվիրված ցուցահանդեսների շարքով իմ ներդրումն ունենալ»,- «Առավոտի» հետ զրույցում ասաց լուսանկարիչը:

Ցուցահանդեսում ներկայացված է տարբեր տարիքի երեխաների պատկերող 37 աշխատանք: «Ցուցադրված են երեւանաբնակ երեխաներ: Փորձել եմ ընդգրկել հասարակության տարբեր շերտերի, տարբեր սոցիալական կարգավիճակում գտնվող երեխաների: Կան նաեւ երեխաներ՝ մանկատներից: Նպատակս է, որ երեխաները չօգտագործվեն մեծերի կողմից որպես խաղալիք: Ամեն մի աշխատանքում երեխաներն իրենց սիրելի խաղալիքների հետ են: Լուսանկարների միջոցով դեմ եմ ուզում դուրս գալ երեխան՝ խաղալիք, զբաղմունք լինելու թյուր մտածելակերպին»,- ասաց Վ. Մնոյանն ու հավելեց, որ ցուցահանդեսը նախագիծ է, որը շարունակվելու է մինչեւ նոյեմբերի 20-ը եւ ավելի ընդլայնված տարբերակով շրջելու է հանրապետության տարբեր քաղաքներով՝ Գյումրի, Վանաձոր, Սպիտակ, Գավառ:

ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի հայաստանյան գրասենյակի ներկայացուցիչ Լեյլի Մոշիրին էլ նշեց. «Երեխաների իրավունքների կոնվենցիան իրավական եւ բարոյական գործիք է բոլոր երեխաների իրավունքները առաջ տանելու ու պաշտպանելու համար: Ցուցահանդեսի խորագիրը ասես ուղերձ է հղում բոլոր ընտանիքներին, ծնողներին, ապագա մայրերին, որ չենք կարող վարվել մեր երեխաների հետ՝ ըստ մեր ցանկությունների»:

Գաբրիել Սարգսյան

Լաս-Վեգասի «South Point» խաղատուն-հյ ուրանոցի մեծ սրահում ավարտվեց «Las Vegas International Chess Festival» փառատոնը, որտեղ հիմնական մրցաշարի ուժեղագույնների խմբում հանդես եկած 89 շախմատիստներից 14-ը կրում էր գրոսմայստերի կոչում: Նրանց մեջ էին նաեւ Հայաստանը ներկայացնող Գաբրիել Սարգսյանը, Տիգրան Պետրոսյանը, ինչպես նաեւ ԱՄՆ-ի դրոշի ներքո հանդես եկող Վարուժան Հակոբյանն ու Անդրանիկ Մատիկոզյանը:

6 հնարավորից հավասար՝ 5,0-ական միավոր վաստակեցին Վարուժանը եւ նրա թիմակից Էնրիկո Սեվիլանոն, սակայն լրացուցիչ գործակիցներով հաղթողի կոչումը շնորհվեց հայ գրոսմայստերին: Միանգամից 13 հոգի իրենց անվան դիմաց գրանցեցին 4,5-ական միավոր: Վերջնահաշվարկից հետո կազմակերպիչները 4-րդ հորիզոնականում նշեցին Գաբրիելի, 5-րդում՝ Տիգրանի եւ 14-րդում՝ Անդրանիկի անունները:

Այնուհետեւ նույն փառատոնի շրջանակներում հայաստանցի գրոսմայստերները մասնակցեցին նաեւ արագ շախմատի մրցաշարին, որտեղ իրենց ուժերը որոշել էին փորձել 116 շախմատիստներ: Խաղացված վեց տուրերում երեք հոգի՝ Տիգրան Պետրոսյանը, Գաբրիել Սարգսյանը եւ վրաստանցի Զվիադ Իզորիան կորցրին ընդամենը կես միավոր: Լրացուցիչ հաշվարկներով առաջին տեղը շնորհվեց Տիգրանին, երկրորդը՝ Գաբրիելին, Զվիադ Իզորիան բավարարվեց երրորդ մրցանակով:

Այս օրերին անգործ չեն նաեւ մեր շախմատիստուհիները: Նրանցից գրոսմայստերներ Լիլիթ Մկրտչյանը, Լիլիթ Գալոյանը եւ միջազգային վարպետ Սիրանուշ Անդրիասյանը Թբիլիսիում հանդես են գալիս աշխարհի բազմակի չեմպիոն Մայա Չիբուրդանիձեի գավաթի խաղարկությանը: Նրանք բոլորն էլ խաղացված երեք տուրերում վաստակել են 2,5-ական միավոր եւ կես քայլ են ետ մնում առայժմ 100%-անոց արդյունք ունեցող մրցաշարի առաջատարներ, գրոսմայստերներ Բելա Խոտենաշվիլուց (Վրաստան) եւ Մարիա Մուզիչուկից (Ուկրաինա):

Չիբուրդանիձեի գավաթի խաղարկությանը մասնակցում է 53 շախմատիստուհի:

Հունիսի 5-6-ը մայրաքաղաքի «Սպարտակ» հեծանվահրապարակում անցկացվեցին հրապարակային հեծանվավազքի Հայաստանի մեծահասակների եւ երիտասարդների առաջնությունները, որոնց մասնակցեցին Երեւանի, Աբովյանի, Մասիսի եւ Վանաձորի շուրջ 60 մարզիկներ:

Մեծահասակների պայքարում հինգ մրցաձեւից չորսում՝ 4 կմ հետապնդում տեղից, 1000 մետր վազք տեղից, խմբային վազք (սկրեչ) եւ խմբային վազք 8 միջանկյալ վերջնագծով, հավասարը չունեցավ ՕՀՀՄԴ սան Դավիթ Մկրտչյանը: Միայն արագավազքում նրան շրջանցեց Աբովյան քաղաքի ներկայացուցիչ Գեւորգ Առաքելյանը:

«Հայաստան» մարզական միության անդամ եւ Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտի 1-ին կուրսի ուսանող Սուրեն Պետրոսյանի՝ բոլոր մրցաձեւերում եւ բոլոր մրցակիցների նկատմամբ բացահայտ առավելությամբ ավարտվեցին երիտասարդների (մինչեւ 19 տարեկաններ) մեկնարկները, որոնցում նա առաջինը հատեց վերջնագծերը՝ իր տարիքային խմբում դառնալով հանրապետության բացարձակ չեմպիոն: Ընդ որում, Սուրենը, որ մարզվում է իր հոր՝ նախկինում ճանաչված հեծանվորդ Աշոտ Պետրոսյանի ղեկավարությամբ, իր ցույց տված արդյունքներով գերազանցեց իր ավագ ընկերներին:

Երեկ Աշոտ Պետրոսյանը, խոսելով իր սանի հետագա ծրագրերի մասին, ասաց, որ հունիսի 19-ին խճուղային հեծանվավազքի (Սուրենն իրեն վստահ է զգում նաեւ այս մրցաձեւում)՝ Մոլդովայում մեկնարկող «Նախագահի Գավաթ» միջազգային երիտասարդական մրցաշարին մասնակցելու հրավեր է ստացվել եւ հիմա իրենք աշխատում են հեծանվորդի մեկնման համար գումար հայթայթելու ուղղությամբ:

Հիշեցնենք, որ Սուրեն Պետրոսյանն արդեն երկու անգամ հասցրել է դառնալ այդ մրցումների երկրորդ մրցանակակիր: Անկախ դրանից, երիտասարդ հեծանվորդն արդեն սկսել է նախապատրաստվել այս մրցաշրջանի երկու կարեւորագույն մեկնարկներին: Առաջինը Մինսկի նորաբաց հեծանվահրապարակում հուլիսի 15-19-ը կայանալիք Եվրոպայի երիտասարդական առաջնությունն է, երկրորդը՝ օգոստոսին Մոսկվայի «Օլիմպիյսկի» մարզահամալիրում մեկնարկող այդ տարիքային խմբի աշխարհի առաջնությունը:

Ֆուտբոլի 2011 թվականի Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության ընտրական մրցաշարի մեկնարկային հանդիպումը մեր մինչեւ 21 տարեկանների հավաքականը Շվեյցարիայի Բիլ քաղաքի «Բերգհոլց» ստադիոնում տանուլ տվեց դաշտի տերերին 1:2 հաշվով:

Հանդիպմանը ներկա չենք եղել, դրա համար էլ մանրամասներ ներկայացնել չենք կարող: Սակայն ՀՖՖ-ի կայքէջում ֆեդերացիայի մամուլի քարտուղարության տեղադրած On-line ռեպորտաժից տեղեկանում ենք, որ առաջին խաղակեսն անցել է դաշտի տերերի բուռն գրոհների պայմաններում, որոնցից երկուսը՝ 17-րդ եւ 20-րդ րոպեներին, ավարտվել են դարպասի գրավումով, իսկ հանգստից հետո պատկերը 180 աստիճանով փոխվել է: Բայց, ցավոք, մեր տղաներին հաջողվել է խաղի վերջնամասում ընդամենը մեկ անգամ հասնել հաջողության՝ խփելով սփոփանքի գոլը:

Խաղին ընդհանուր գնահատական տվողի դերը նույնպես չենք ստանձնում: Սակայն մի բանի մասին խոսել, կարծում ենք, արժե: Խոսքը հայկական ֆուտբոլի հնուց եկող ու, կարծես, անբուժելի «հիվանդության» մասին է: Այս էլ ո՞րերորդ անգամ մեր թիմերը, լինի դա ազգային, երիտասարդական հավաքականների, թե ակումբների մակարդակով, որպես կանոն, իրենց հանդիպումները տանուլ են տալիս կամ խաղի առաջին, կամ վերջին 15-20 րոպեներին: Քիչ չեն օրինակները, երբ հանդիպումը դեռ հունի մեջ չմտած, գոլ ենք ընդունում մեր դարպասը եւ հետո ամբողջ խաղի ընթացքում ջանք ու եռանդ չենք խնայում նախ գոնե հավասարակշռությունը վերականգնելու, ապա, եթե հաջողվի, կշեռքի նժարը մեր կողմը թեքելու համար: Կամ էլ լինում է հակառակը. սկզբում մենք ենք հաջողության հասնում՝ խաղի միջնամասում պահպանելով հաշվի առավելությունը, սակայն վերջին րոպեներին մի անհեթեթ սխալի պատճառով ամբողջ չարչարանքը ջուրն ենք գցում՝ ձեռքից բաց թողնելով հաղթանակը:

Ինչո՞ւ է հաճախակի այսպես ստացվում: Մեր ֆուտբոլիստներն ո՞ւշ են սկսում տաքանալ, ժամանա՞կ է պետք մինչեւ խաղն զգան: Կարծում ենք՝ երկուսն էլ: Հետեւաբար, մարզիչները, սկսած ակումբներից, վերջացրած բոլոր մակարդակների հավաքականներով, պետք է այս խնդիրների լուծումը գտնեն: Եվ որքան շուտ, այնքան՝ լավ: Մանավանդ որ, հունիսի 9-ին հյուրընկալելու ենք Թուրքիայի երիտասարդական հավաքականին:

ԽՈՅ (21.03-20.04)- Անսպասելի հեռախոսազանգը ձեզ շատ կուրախացնի:

ՑՈՒԼ (21.04-21.05)- Այսօր զբաղվեք երեխաների դաստիարակությամբ:

ԵՐԿՎՈՐՅԱԿ (22.05-21.06)- Հետեւեք ձեր առողջությանը:

ԽԵՑԳԵՏԻՆ (22.06-22.07)- Այսօր այցելեք հարազատներին:

ԱՌՅՈՒԾ (23.07-23.08)- Արտասահմանում բնակվող հարազատներից հաճելի լուրեր կստանաք:

ԿՈՒՅՍ (24.08-23.09)- Խնջույքի մասնակցելիս մի չարաշահեք ալկոհոլի օգտագործումը:

ԿՇԵՌՔ (24.09-23.10)- Այսօր ռոմանտիկ երեկո կանցկացնեք:

ԿԱՐԻՃ (24.10-22.11)- Հնարավոր է աշխատանքում խնդիրներ առաջանան, սակայն պետք չէ նյարդայնանալ:

ԱՂԵՂՆԱՎՈՐ (23.11-21.12)- Անսպասելի հյուրեր կունենաք:

ԱՅԾԵՂՋՅՈՒՐ (22.12-20.01)- Չի բացառվում, որ նվերներ ստանաք:

ՋՐՀՈՍ (21.01-19.02)- Այսօր ձեր աշխատանքը բարձր կգնահատվի ղեկավարության կողմից:

ՁՈՒԿ (20.02-20.03)- Երեկոն անցկացրեք ընտանիքի անդամների հետ:

Կադրային կենտրոնները բոլոր հնարավոր միջոցներով գործազուրկներին համոզում են իրենց օֆիս գնալ՝ վստահ լինելով, որ աշխատանք փնտրողը ցանկացած գործի էլ կհամաձայնի, եւ իրենք իրենց տոկոսը կստանան:

Հայաստանում աշխատանք փնտրողների կամ, այլ կերպ ասած, գործազուրկների բավականին մեծ մասը դիմում է աշխատանքի տեղավորման գործակալություններին: Դրանք հիմնականում այն մարդիկ են, ովքեր դեռեւս հավատում են, որ մեր երկրում առանց ծանոթ-բարեկամի հնարավոր է նորմալ աշխատավարձով նորմալ գործ գտնել: Սակայն, դիմելով այս կամ այն գործակալությանը, նրանցից շատերը հայտնվում են խաբվածի կարգավիճակում:

Հետեւելով ամեն օր տարբեր հեռուստաընկերությունների «վազող տողերին» ու նաեւ մամուլի հայտարարություններին, այն տպավորությունն է ստեղծվում, թե Հայաստանի բոլոր գործատուները աշխատող են փնտրում: Երբ գործազուրկը զանգում է գործակալություն, աշխատակցուհիները ջանք ու եռանդ չեն խնայում «իրենց ցանցն ընկած» մարդուն օֆիս բերելու համար եւ բոլոր հնարավոր մեթոդներով համոզում են, որ իրենք դիմողին կարող են ապահովել ցանկացած աշխատանքով: Սակայն հետագայում պարզվում է, որ առաջարկվող աշխատանքները սահմանափակվում են միայն, ասենք, դռնապանի, մատուցողի, աման կամ մեքենա լվացողի, տուն մաքրողի, լավագույն դեպքում՝ շվեյցարի եւ նմանատիպ այլ աշխատանքներով: Նշենք, որ աշխատանքի տեղավորման բիզնեսը բավականին եկամտաբեր է: Բացի յուրաքանչյուր գործազուրկից գանձած մի քանի հազար դրամը, գործակալությունը պահանջում է նաեւ իրեն փոխանցել 1-ին ամսվա աշխատավարձի 30-40%-ը. գործատուն եւս պարտավորվում է իրեն աշխատող տրամադրելու դիմաց՝ որոշակի վճարում կատարել:

«Առավոտը» բազմաթիվ դժգոհություններ է ստանում անբարեխիղճ գործակալություններից խաբված մարդկանցից: Օրերս էլ մեր խմբագրությանն էր դիմել Արայիկ Մանուչարյանը, որը աշխատանք գտնելու հույսով զանգել է «Աշխատանք Մեգա» կադրային կենտրոն: Ա. Մանուչարյանի պատմելով՝ ինքը հետաքրքրվել է՝ կարո՞ղ են իրեն ֆրեզերագործի աշխատանք առաջարկել, կենտրոնի աշխատակցուհին էլ պատասխանել է, թե իրենց մոտ ոչ միայն ֆրեզերագործի, այլեւ հազարավոր մասնագիտությունների տեր մարդկանց համար թափուր աշխատատեղ կա: Իսկ գործակալության օֆիս գնալուց հետո, ըստ Ա. Մանուչարյանի, պարզվել է, որ ֆրեզերագործի մասնագիտությամբ աշխատատեղ ընդհանրապես չկա, եւ սկսվել է քաշքշուկը. «Նախ ինձնից իրենց ծառայությունների դիմաց 2 հազար դրամ գումար պահանջեցին, ապա ասացին, որ ինձ հարմար աշխատատեղ կա «Միլիոն» խաղատանը՝ որպես շվեյցար: Աշխատավարձն էլ բավականին խոստումնալից էր: Երբ գնացի խաղատուն, մի երիտասարդ ինձ ասաց, որ հիմա չեն կարող ինձ ասել, ընդունո՞ւմ են, թե՝ ոչ, քանի որ դեռ պետք է ընտրություն կատարեն: Մի քանի օր հետո ինձ ասացին, որ ինձ չեն ընտրել: Երբ հարցրի պատճառի մասին, պատասխանեցին, թե՝ չեմ կարող ասել, շեֆերը քեզ չեն հավանել: Բայց շեֆերը ինձ չէին տեսել եւ ինձ հետ չէին խոսել: Ստացվում է, որ այդ խաղատան աշխատողը իրենց մարդն էր, որը այդ գործակալությունից ուղարկված ինձ նման հարյուրավոր մարդկանց հետ մի 2 բառ է փոխանակում, հետո էլ ասում, իբր մեր պահանջներին չեք համապատասխանում: Այդ գործակալությունների համար կարեւորը իրենց փողն է, վերցնում են ու իրենց խոստումների մասին մոռանում»: Ա. Մանուչարյանի ներկայացմամբ, «Միլիոն» խաղատանը աշխատանքի ընդունվելու անհաջող փորձից հետո, իրեն մեկ անգամ եւս կանչել են գործակալություն եւ, գործատուի մոտ ուղարկելու փոխարեն, ծանոթացրել Արմեն անունով մի մարդու հետ, որը ներկայացել է որպես գործատու եւ սկսել է «հարցաքննել» Ա. Մանուչարյանին. «Ինձ ասում էին, իբր Արմենը ինչ-որ «ցեխ» ունի եւ այդտեղ ինձ գործի է ընդունելու: Սակայն ինձ հետ մի փոքր զրուցելուց հետո ինձ ասաց, որ գնում է արտասահման եւ կվերադառնա 2 շաբաթից: Ես նույն րոպեին զգացի, որ խաբված եմ, քանի որ ոչ պայմանագրի մասին խոսեցին, ոչ էլ որեւէ կոնկրետ բան ասացին: Ապրիլի 22-ից մինչեւ հիմա ընդամենը 2 գործի համար են ասել, մինչդեռ՝ մինչեւ իրենց մոտ գնալս հեռախոսով բավականին բարձր աշխատավարձերով աշխատանքներ էին առաջարկում»:

Խնդրի առնչությամբ «Աշխատանք Մեգա» կադրային կենտրոնի տնօրեն Մարինե Հովասափյանը «Առավոտին» պարզաբանեց. «Ա. Մանուչարյանը զանգելով եւ տեղեկանալով խաղատանը ազատ դռնապանի հաստիքի մասին, ներկայացել է մեզ մոտ, ապա գործատուի հետ պայմանավորվելուց հետո կնքվել է անժամկետ պայմանագիր: Պայմանագրին կից լրացնելով հարցաթերթիկը, որում, ինչպես ինքն է ձեզ տեղեկացրել, ֆրեզերագործի հաստիքի մասին չի նշվում, այլ նա նշել է, որ կարող է աշխատել ցանկացած հաստիքով: Ա. Մանուչարյանը գործուղվել է խաղատուն եւ համաձայնության չի եկել գործատուի հետ: Ի դեպ, մեր կենտրոնը այդ նույն խաղատանը նույն հաստիքով արդեն ընդունել է աշխատող: Ապա նրան աշխատանք ենք առաջարկել փայտամշակման արտադրամասում: Արտադրամասի ներկայացուցչի հետ մեր կենտրոնում հանդիպման ժամանակ գործատուի կողմից տրված մի քանի հարցերին թյուր տեղեկացված լինելու պատճառով, գործատուն հրաժարվեց նրան որպես ֆրեզագործ ընդունել: Նույն ժամանակ «Դիալոգ» խուլ ու համրերի կենտրոնից ուղեգրված փայտամշակման մասնագետը մեր միջնորդությամբ տեղավորվել է տվյալ գործատուի մոտ՝ առանց միջնորդավճարի: Ապա Ա. Մանուչարյանին առաջարկել ենք նաեւ աշխատանք քարի արտադրամասում եւ որպես այգեպան, սակայն նա հրաժարվել է»:

Երեկ «Առավոտի» խմբագրությունը ահազանգ ստացավ այն մասին, որ Էրեբունի թանգարանի հարեւանությամբ գտնվող թիվ 80 մանկապարտեզը հիմնահատակ քանդում են, ձեռքի հետ էլ մանկապարտեզի բակի հաստաբուն ծառերն են հատում:

Այս առնչությամբ Էրեբունու թաղապետարանից «Առավոտին» վստահեցրին, որ մանկապարտեզի շենքը 4-րդ կարգի վթարային էր, եւ մի քանի ամիս առաջ եզրակացություն եւ որոշում է եղել այն ապամոնտաժելու մասին, իսկ երեխաները ժամանակավորապես կհաճախեն նույն համայնքի թիվ 91 մանկապարտեզը: Մեր հարցին, թե մանկապարտեզի տեղը ի՞նչ է կառուցվելու, թաղապետարանի աշխատակիցն ասաց, որ դեռեւս հայտնի չէ, հատկապես, որ այսուհետեւ թաղապետարանները նախկին գործառույթը չեն կատարելու: Ինչ վերաբերում է այն փաստին, որ նաեւ ծառեր են հատում, թաղապետարանի աշխատակիցն ասաց. «Նախագծից դուրս ոչինչ չի արվում: Այդտեղ ծառեր չեն հատվում»:

ԱԺ տնտեսական հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վարդան Այվազյանը դժգոհ է Ռուսաստանի տրամադրած $500 միլիոնի կայունացման վարկի տոկոսադրույքից: «Դա շատ բարձր տոկոսադրույք է։ Պետք է LIBOR ամրագրվի, որովհետեւ, եթե այսօր այն կազմում է 1,22%, ապա տնտեսական ակտիվության պայմաններում կարող է հասնել 5 կամ 6%-ի»,- երեկ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց Վ. Այվազյանը: Ըստ նրա, LIBOR-ի դրույքաչափը այսօրվա դրությամբ 1, 22% է, այսինքն՝ մեզ տրամադրված վարկի տոկոսադրույքը կազմում է 4,22%. «Տնտեսական ակտիվության պարագայում LIBOR-ը կարող է թռնի ու հասնի 5-6%-ի: 1995-97-ին այն եղել է 5,2-5,8%: Պետք էր ֆիքսել կոնկրետ տոկոսադրույք՝ առանց LIBOR»: Վ. Այվազյանի խոսքերով՝ «Ինձ անհանգստացնում է, թե հատկացված գումարն ինչպե՞ս է հասնելու ռեալ սեկտոր։ Ինձ համար շատ մտահոգիչ է. հանկարծ այնպես չլինի, որ Կենտրոնական բանկը գումարը առեւտրային բանկերին տրամադրի 8%-ով, իսկ բյուջետային երաշխիքով վերցրած գումարն առեւտրային բանկերը պարտադիր դարձնեն 24%։ Կենտրոնական բանկը պետք է ստիպի վերավարկավորումը 10-12%-ից ավելի չլինի, այլապես այդ գումարը փոքր եւ միջին բիզնեսին ոչ մի բանով էլ չի օգնի»:

Նշենք, որ ռուսական $500 մլն վարկը տրամադրվել է 15 տարի ժամկետով, որից 4 տարին՝ արտոնյալ պայմաններով: Այս ամսվա 2-ին ԱԺ-ն վավերացրել է այդ վարկը ստանալու համաձայնագիրը:

Գումարի մի մասը հատկացվելու է աղետի գոտու շինարարությանը, մի մասը՝ բյուջետային դեֆիցիտի ֆինանսավորմանը, մյուս մասն էլ՝ փոքր եւ միջին բիզնեսին:

Վ. Այվազյանի կարծիքով, ներկայումս ԱԺ-ում քննարկվող հարկային փաթեթի վերաբերյալ, որով նախատեսվում է 4 միլիարդ դրամից ավելի շրջանառություն ունեցող ձեռնարկություններում հարկային տեսուչ նշանակել, առաջընթաց է. «Եթե նախկինում հարկային տեսուչը իրավունք էր ստանում վերահսկել ամեն ինչ, ապա փոփոխությունների արդյունքում նա վերահսկելու է, թե տնտեսվարողն ի՞նչ արտադրանք է բաց թողնում, ո՞ւմ է բաց թողնում եւ ի՞նչ գնով է բաց թողնում»։

ՀԴՄ-ների կիրառման կանոնների խախտում թույլ տվող տնտեսվարողների նկատմամբ ավելի մեծ հասարակական ուշադրություն հրավիրելու համար՝ մշակվել է եւ արդեն օգտագործվում է հատուկ այդ նպատակով ձեւավորված գունավոր ժապավեն: Երեկ այս մասին հայտարարել է Պետեկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ Արտաշես Բեյբությանը: Նրա խոսքերով. «Սա, կարծում ենք, արդյունավետ միջոց կլինի հատկապես այն տնտեսվարողների նկատմամբ, որոնք անգամ բազմիցս տուգանվելու եւ գործունեությունը պարբերաբար կասեցնելու պարագայում էլ համառորեն շարունակում են խախտել ՀԴՄ շահագործման կանոնները»: Ըստ Ա. Բեյբությանի, իրականացված աշխատանքների արդյունքում, 2009-ի հունիսի 1-ի դրությամբ, արձանագրվել է 3770 խախտում, որից՝ 1914-ը Երեւանում եւ 1856-ը՝ հանրապետության տարբեր մարզերում: Ա. Բեյբությանի ներկայացմամբ, «մայրաքաղաքի կենտրոնում արդեն արդյունքները շոշափելի են եւ այժմ վարչարարության գործիքներն ուղղվելու են մայրաքաղաքի ծայրամասերի եւ մարզերի տնտեսվարողների ուղղությամբ»: Նշենք նաեւ, որ ըստ Ա. Բեյբությանի, անցած 5 ամիսներին արձանագրված խախտումներով՝ առաջադրվել է մոտ 293 մլն 460 հազար դրամի տուգանք, իսկ անցած տարվա համեմատությամբ՝ ֆիսկալ շրջանառությունն աճել է 30 մլրդ դրամով:

Պետեկամուտների կոմիտեի տեղեկացմամբ, «եթե նախկինում ՀԴՄ կանոնների խախտումներ արձանագրվում էին միայն առեւտրի ոլորտում, ապա այժմ այդ ցանկում ավելանում են նաեւ տուգանքի ենթարկված եւ կասեցված վարսավիրանոցները, հանրային սպասարկման, ավտոսպասարկման եւ բենզալցման կետերը: 5 եւ 10 օրով կասեցվել է Աբովյան փողոցում գտնվող «Մարգարիտ» եւ «Արմֆարմ» դեղատների, ինչպես նաեւ Թումանյան փողոցում գտնվող «Հովիզ» եւ «Մեֆորա» վարսավիրանոցների, նաեւ Դ. Բեկի փողոցում գտնվող «Ռ.Օ.Մ ՕՅԼ» բենզալցակայանի գործունեությունը»:

Բնակիչները պահանջում են վնասի փոխհատուցում

Արմավիրի մարզի ընդհանուր իրավասության դատարանում վերջերս լսվեցին քաղաքացիական գործերն ըստ Ալբերտ Դավթյանի, Կարապետ Կարապետյանի եւ Սամվել Հարությունյանի հայցի՝ ընդդեմ «Սեւ ջուր Ախթամար» ՋՕԸ-ի՝ վնասի փոխհատուցման պահանջի մասին: Դատարանը, սակայն, մերժեց քաղաքացիների հայցադիմումները: Բերվել են վերաքննիչ բողոքներ, սակայն դրանք եւս մերժվել են: Առաջին ատյանի եւ վերաքննիչ դատարանները կատարել են բազմաթիվ խախտումներ, արդյունքում խախտվել է արդարադատության սկզբունքը, չեն վերականգնվել գյուղացիների խախտված իրավունքները:

Քանի որ հայցվորներն ապրում են գյուղում՝ իրենց ապրուստի հիմնական միջոցը հողագործությունն է: Սակայն այն արդյունք չի տա, եթե պատշաճ կարգով հողամասը չջրվի: Գյուղի բոլոր բնակիչներին ջուր մատակարարող ընկերությունը «Սեւ ջուր Ախթամար» ՋՕ ընկերությունն է: Սակայն ընկերությունն իր պարտականությունները չի կատարում, որի հետեւանքով գյուղացիները մեծ վնասներ են կրում: Երկար ժամանակ նրանք լռել են, հույս ունենալով, որ կկարգավորվի, սակայն 2008 թ. ամեն ինչ հասավ ծայրահեղության. մի խումբ գյուղացիների ամբողջ բերքը չորացավ՝ ջուր չլինելու պատճառով:

Նրանք դիմեցին մարզպետարան՝ խնդրելով լուծել հարցը: Մարզպետը բավարարել է դիմումը եւ ուղարկել է հանձնաժողով, որը, ներգրավելով նաեւ ՋՕԸ-ի ներկայացուցիչներին, կազմել է արձանագրություն եւ ուղարկել գրություն այն բովանդակությամբ, որ «...իրոք, որոշ հողատարածքներ տուժել են ոռոգման ջրի անբավարար մատակարարումից: Ձեզ հասցված վնասի փոխհատուցման համար գործող կարգի համաձայն, սահմանված կարգով Դուք պետք է դիմեք «Սեւ ջուր Ախթամար» ընկերության վեճեր լուծող հանձնաժողովին՝ վարչական խորհրդում հարցը քննարկելու համար: Վերջինիս որոշման հետ համաձայն չլինելու դեպքում կարող եք դիմել դատարան»:

Գյուղացիները դիմել են ընկերությանը, սակայն ընկերությունը ոչ մի լուծում չի տվել հարցին, իսկ փոխհատուցման մասին խոսելն ավելորդ է:

Գյուղացիներն այնուհետեւ դիմել են գյուղապետարան: Գյուղապետի կողմից եւս ստեղծվել է հանձնաժողով, որում ներգրավվել են մասնագետներ եւ ՋՕԸ-ի ներկայացուցիչներ, որոնք, սակայն, չեն ներկայացել: Կատարվել են ուսումնասիրություններ եւ կազմվել է ակտ, ըստ որի՝ բոլոր երեք գյուղացիներին ջուր չմատակարարվելու հետեւանքով պատճառվել է մոտ 10 մլն ՀՀ դրամի խոշոր վնաս: Սակայն ՋՕԸ-ն այս անգամ եւս որեւէ քայլ չի ձեռնարկել:

Դիմել են հեռուստաընկերություններ, որոնք եկել, նկարահանել են եւ պատրաստել բավականին խոսուն հեռուստահաղորդում: Ոչ մի արդյունք:

Գյուղացիները դիմել են դատարան՝ վստահելով դատական ատյաններին: Սակայն կատարելով բազմաթիվ խախտումներ, անտեսելով բոլոր ապացույցները, այդ թվում՝ մարզպետարանի եւ գյուղապետարանի արձանագրությունները եւ գրությունները, դրսեւորելով բացահայտ կողմնակալություն՝ առաջին ատյանի դատարանը մերժել է հայցերն ամբողջությամբ: Նույնիսկ ՋՕ ընկերության ջրբաշխը ներկայացել է դատական նիստին եւ համարձակություն ունեցել հայտարարելու, որ, իրոք, ջուր չեն տվել իրենց մեղքով, սակայն դա եւս որեւէ արձագանք չի գտել:

Այնուհետեւ գյուղացիները դիմել են ՀՀ վերաքննիչ քաղաքացիական դատարան. դատարանը բացահայտորեն աշխատում էր ոչ թե արդարությունը վերականգնելու, այլ ինչ-որ անձանց ապօրինի շահերը պաշտպանելու եւ ընկերության օգտին գործը լուծելու համար: Նմանատիպ, համարյա իրարից չտարբերվող երեք գործերով դատարանը (բնականաբար՝ տարբեր կազմերով) տարբեր մոտեցում է ցուցաբերել. երկու բողոքները՝ Ալբերտ Դավթյանի եւ Սամվել Հարությունյանի, մերժվել են, իսկ մեկը՝ Կարապետ Կարապետյանինը՝ բավարարվել: Մերժող որոշման հիմքում դատարանը դրել է այն հանգամանքը, որ գործում չի եղել ծառայությունների մատուցման պայմանագիրը այն պարագայում, երբ Պատասխանող «Սեւ ջուր Ախթամար» ընկերությունը իր բազմաթիվ փաստաթղթերում եւ գրություններում նշել է նրանց պայմանագրերի համարները եւ դրանց հիման վրա կազմել, ստորագրել եւ կնքել ժամանակացույց, անգամ դատարան ուղարկված հայցադիմումների պատասխաններում ընկերությունը բառացիորեն նշել է՝ «...ըստ Կողմերի միջեւ կնքված պայմանագրի...», այսինքն՝ ընդունել է, որ պայմանագիր կնքված եղել է: Պարզապես ընկերությունը, օգտվելով գյուղացիների ոչ բարձր իրավագիտակցությունից, չի տվել պայմանագրի երկրորդ օրինակը: Մի՞թե դատարանի մոտ հարց չի առաջանում. եթե չի եղել պայմանագիր, ապա ինչպե՞ս է ընկերությունը գումարներ գանձել գյուղացիներից, ինչպե՞ս է կնքել ժամանակացույց, որը համարվել է «Թիվ 1 հավելված»: Իսկ գյուղացիները պարզապես վերաքննիչ դատարանից խնդրել էին գործն ուղարկել լրացուցիչ քննության, որպեսզի պարզվեն այս բոլոր հարցերը: Դատարանը նաեւ չի գնահատել մարզպետարանի եւ գյուղապետարանի կողմից կազմված ակտը այն մասին, որ այս գյուղացիներին իրոք պատճառվել է նյութական մեծ վնաս: Նորից հարց է առաջանում. եթե դատարանը իսկապես շահագրգռված է իրականացնել արդարադատություն, եթե չպետք է հիմք ընդուներ կազմված ակտերը, ինչո՞ւ չի օգտվել օրենքով իրեն վերապահված լիազորությունից եւ նշանակել փորձաքննություն՝ պարզելու, թե ճի՞շտ են, արդյոք, բարձրացված հարցերը եւ ներկայացված փաստարկները:

Բոլորը գյուղում գիտեն իրականությունը, շատերն են տուժել, սակայն չեն դիմել դատարան, որովհետեւ հուսահատված են եւ չեն վստահում դատարաններին: Եվ այժմ, երբ իրար հետեւից անարդար վճիռներ եւ որոշումներ են կայացվում, ամբողջ գյուղը վրդովված է եւ պատրաստ ամեն քայլի: Շատերն այլեւս տանը ոչինչ չունեն վաճառելու, իսկ ապրուստի միակ միջոցն էլ արդյունք չի տալիս՝ հասկանալի պատճառներով:

Նշենք նաեւ, որ «Սեւ ջուր Ախթամար» ՋՕԸ-ն պարբերաբար խախտում է գյուղացիների իրավունքները, պայմանագրեր կնքելու դեպքում չի տրամադրում մեկ օրինակը՝ չնայած գյուղացիների պահանջներին, որպեսզի նրանք հստակ իմանան իրենց իրավունքները եւ պարտականությունները, պահանջում է նախօրոք վճարել ջրի վարձը եւ այլն: Կարեւոր է նաեւ այն փաստը, որ ընկերության կողմից դատարան ներկայացված հայցադիմումի պատասխանում եւ այլ փաստաթղթերում (գրություն ջրօգտագործողներին, պարտատերերի ցուցակ եւ այլն) նշվել է, որ պայմանագրեր կնքվել են, նշվել են անգամ համարները, սակայն դատարանը որոշումների հիմքում է դրել նաեւ պայմանագիր չլինելու փաստը: Իսկ հիմա, երբ դատարանը արդար չի վարվել եւ կայացրել է որոշում ընկերության օգտին, ընկերությունն ավելի մեծ ճնշումներ է գործադրում Հայցվոր գյուղացիների նկատմամբ: Մի խոսքով՝ խախտումներ շատ են եղել եւ կան, իրականում իսկապես խախտվել են գյուղացիների իրավունքները, սակայն ոչ ոք ցանկություն չունի դա ընդունել, գյուղացիների իրավունքները չեն պաշտպանվում որեւէ եղանակով, այդ թվում՝ դատական կարգով:

Ա.ԴԱՎԹՅԱՆ

Ս.ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Կ. ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ եւ մի խումբ գյուղացիներ

Երեկ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արմեն Հարությունյանը դիմել է ՀՀ Սահմանադրական դատարան: Դիմումը վերաբերում է դատարանի նկատմամբ անհարգալից վերաբերմունք դրսեւորելու համար քրեական պատասխանատվություն նախատեսող ՀՀ քրեական օրենսգրքի 343 հոդվածի 1-ին մասին: Ըստ պաշտպանի, հոդվածի անորոշությունը պայմաններ է ստեղծել դրա կամայական մեկնաբանման եւ կիրառման համար:

Նշենք, որ մի շարք փաստաբանների նկատմամբ հարուցվել են քրեական գործեր նրանց կողմից դատական նիստերի դահլիճն ինքնակամ լքելու կապակցությամբ: Պաշտպանը միջնորդել է վիճարկվող նորմի գործողությունը կասեցնել, նկատի ունենալով այն, որ «Փաստաբանության մասին» ՀՀ օրենքի 38 հոդվածի 1-ին մասի 6-րդ կետի համաձայն, փաստաբանի արտոնագրի գործողությունը դադարեցվում է մինչեւ հինգ տարի ժամկետով, փաստաբանը մեղադրվում է դիտավորյալ հանցագործություն կատարելու համար, որը կապված է նրա փաստաբանական գործունեության հետ: Ի դեպ, տեղեկացնենք, որ պաշտպանին դիմել է ՀՀ փաստաբանների պալատի նախագահը:

Ինչպես «Առավոտում» տեղեկացրել էինք, մարտի 31-ին Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Հրազդանի մասնաճյուղի շենքից գողացվել էին 18 գեղանկարներ (կոտրելով պատկերասրահի ապակիները):

Գողության փաստի կապակցությամբ ոստիկանության Կոտայքի մարզի քննչական բաժնում հարուցվել էր քրեական գործ: Նախաքննության ժամանակ պարզվեց, որ տեղի է ունեցել անփութություն: ՀՀ ոստիկանությունից երեկ տեղեկացրին, որ հունիսի 5-ին քրեական գործ է հարուցվել մասնաճյուղի վարիչի նկատմամբ՝ ծառայողական պարտականությունները դիտավորությամբ չկատարելու, դրա պատճառով անզգուշությամբ ծանր հետեւանքներ առաջացնելու փաստի առթիվ:

Հունիսի 5-ին ՀՀ քրեական վերաքննիչ դատարանը կասեցրեց ՀՀ գլխավոր դատախազի նախկին տեղակալ Գագիկ Ջհանգիրյանի եղբոր՝ Վարդան Ջհանգիրյանի վերաքննիչ բողոքի քննությունը: Պաշտպանական կողմը, ինչպես տեղեկացրել ենք, միջնորդել էր կասեցնել գործի քննությունը եւ հնարավորություն տալ ողնաշարի ծանր հիվանդությամբ տառապող Վ. Ջհանգիրյանին բուժում ստանալու համար մեկնել արտերկիր: Վերջապես պարոն Ջհանգիրյանը կարող է մեկնել բուժում ստանալու:

Ստեփանավան-Տաշիր ավտոճանապարհի ձախակողմյան 3-րդ լճում հայտնաբերվել է դիակ: Լճից դուրս է բերվել 2008 թ. դեկտեմբերի 15-ից որոնման մեջ գտնվող, Վանաձորի Ուսանողական փողոցի թիվ 16ա շենքի 5-րդ բնակարանի բնակիչ՝ 53-ամյա Սաշիկ Զավենի Անտինյանի դիակը:

Սյունիքի մարզում անհայտ տեսակի օձի խայթոցով Կապանի հիվանդանոց էր տեղափոխվել Լեռնագործների փողոցի թիվ 24ա տան բնակիչ՝ 44-ամյա Գագիկ Գեւորգյանը: Իսկ Արագածոտնի մարզում օձի խայթոցով հիվանդանոց էր տեղափոխվել Կարբի գյուղի բնակիչ՝ 14-ամյա Կառլեն Դավթյանը:

Երեւանի Աթենքի փողոցի սկզբնամասում, դեռեւս չպարզված հանգամանքներում՝ «ԿԻԱ» մակնիշի 15 ՍԼ 939 պետհամարանիշի ավտոմեքենան հարվածել է կայանած «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 08 ՕՍ 828 եւ «ՎԱԶ-2107» մակնիշի 15 ՕՕ 298 պետհամարանիշերի ավտոմեքենաներին: Զոհեր եւ տուժածներ չկան: Երեկ ժամը 12.41-ին ՀՀ ոստիկանության Կոտայքի մարզային վարչությունից տեղեկություն է ստացվել, որ Երեւան-Սեւան ճանապարհին տեղի է ունեցել ավտոպատահար: «ՎԱԶ-2102» մակնիշի 17 ՏԼ 018 պետհամարանիշի ավտոմեքենան բախվել է գովազդային վահանակի սյանը, ինչի հետեւանքով վարորդը՝ Նոր Հաճնի Թումանյան փողոցի թիվ 3 շենքի 62 բնակարանի բնակիչ՝ 46-ամյա Արմեն Մելքոնյանը մարմնական վնասվածքներով տեղափոխվել է Աբովյանի հիվանդանոց: Հիվանդանոցում Ա. Մելքոնյանը մահացել է:

Ահազանգ էր ստացվել, որ Երեւանի Դավիթաշենի կամրջի տակ քաղաքացի է ջրախեղդ եղել: Փրկարարները ջրից դուրս են բերել Երեւանի Այգեստան թաղամասի 239 տան բնակիչ՝ 61-ամյա Էդվարդ Նավասարդյանի դիակը:

Երեկ Գորիսի «Դիտակետ» կոչվող տարածքից մարդ էր նետվել ձորը: Ձորից դուրս է բերվել Գորիսի Թումանյան նրբանցքի թիվ 5 տան բնակիչ՝ 23-ամյա Խաչատուր Հայրումյանի դիակը:

Երեւանի ավագանու ընտրությունների ժամանակ թիվ 8/15 ընտրական տեղամասի քվեարկության արդյունքները կեղծելու դեպքի առթիվ Հատուկ քննչական ծառայության վարույթում քննվող քրգործով հունիսի 5-ին ձերբակալվել է թիվ 8/15 ընտրական տեղամասի հանձնաժողովի նախագահ Օնիկ Ալեքսանյանը: Օ. Ալեքսանյանը կասկածվում է քվեարկության արդյունքները կեղծելու մեջ:

ՀՀ Սփյուռքի նախարարության «Արի տուն» ծրագիրը նոր է հաստատվել եւ առաջին հյուրերը Հայաստանում կլինեն հունիսին

«Առավոտը» բազմիցս տեղեկացրել է, որ ՀՀ Սփյուռքի նախարարության «Արի տուն» ծրագրով այս տարվա մայիսից հոկտեմբեր սփյուռքահայ 14-25 տարեկան պատանիներ ու աղջիկներ երկու շաբաթ ապրելու էին հայաստանյան ընտանիքներում: Ենթադրվում է, որ այս ծրագրով Հայաստան կայցելի 500 սփյուռքահայ: Ծրագրին մասնակցել կարող էին Երեւանի եւ երեւանամերձ մարզերի բնակիչ-ընտանիքները: Ըստ նախարարության, ծրագրին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել 500 ընտանիք:

Գայանե Քերոբյանը հայոց լեզվի եւ գրականության ուսուցչուհի է, աշխատում է Արմավիրի մարզի Շահումյանի դպրոցում: Հուզմունքով է ընդունել լուրը, թե Սփյուռքի նախարարության «Արի տուն» ծրագրի շրջանակներում սփյուռքահայ պատանիներ ու աղջիկներ են գալու հայրենիք եւ որ ապրելու են հայաստանցիների տներում:

Ամուսնուն՝ այգեգործ Խաչիկ Մանուկյանին, հուզել է կնոջ հայրենասիրական պոռթկումը, իսկ աղջիկներին՝ դպրոցահասակ Մերիին եւ Կլարային, ուրախացրել մոր նախաձեռնությունը: Ընտանեկան խորհուրդը միաձայն որոշում է կայացրել մասնակցել «Արի տուն» ծրագրին, այդ ցանկությունը գրավոր փոխանցել է դպրոցի տնօրենին ու հիմա սպասում են հյուրերին:

Թե ովքեր են լինելու, որ երկրից են գալու, երբ են գալու՝ չգիտեն: Գիտեն միայն, որ հյուրընկալելու են երկու շաբաթով: «Հատուկ չենք պատրաստվում: Ինչ ունենք՝ ունենք: Ամեն ինչ կտրամադրենք, որ իրենց զգան ազատ՝ ինչպես իրենց տանը: Չէ որ ծրագիրն ինքն էլ է տուն կանչում»,- ասաց Գայանե Քերոբյանը: Լրացնելով կնոջը՝ ամուսինն էլ խոսեց պարտավորությունների իր բաժնի մասին: Ասաց, որ հաճույքով կստանձնի զբոսավարի պարտականություններն ու երեխաներին կծանոթացնի ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ Ղարաբաղի տեսարժան ու պատմամշակութային վայրերին: «Եթե երեխան Հայաստանը ճանաչել է միայն գրքերից կամ տատիկ-պապիկների պատմածներից, դա բավարար չէ սեփական երկրի նկատմամբ նրա մեջ սեր ու նվիրվածություն առաջացնելու համար: Չմոռանանք, որ Ամերիկայում եւ Եվրոպայում ծնված ու մեծացած հայ երեխան այլ արժեքային համակարգում է ապրում, օտար մշակույթով դաստիարակվում: Ու որքան էլ հայրենիքի մասին պատմությունները նրա մեջ որդիական զգացմունքներ առաջացնեն, միեւնույն է՝ դա տեսական գիտելիքներից այն կողմ չի գնում, այդ պատմություններն իմանալով նա դեռ չի հայանում: Հայ լինելու համար, կարծում եմ, պետք է գոնե որոշ ժամանակ ապրել Հայաստանում, շփվել հայաստանցիների հետ, հաղորդակցվել հայ մշակույթին, որի մաքուր արմատները պահպանվել են հենց այստեղ՝ գյուղում»,- նկատեց Խաչիկ Մանուկյանը:

Ամուսինների կարծիքով՝ հենց հայ կական ընտանիքը կլրացնի այն բացը, որը ճակատագրի բերումով բաժին է ընկել սփյուռքահայ երեխային: Տիկին Գայանեն նույնիսկ մտածել է, թե ինչպես հյուրընկալվող աղջիկների մեջ ձեւավորի հայ կնոջ տեսակը: «Շատ կուզեի, որ նրանց գալը համընկներ պահածոների եւ անուշեղենների պատրաստման շրջանին: Հաճույքով խոհարարական դասընթացներ կկազմակերպեմ եւ որքան հնարավոր է՝ կբացեմ հայկական խոհանոցի դռները նրանց առջեւ: Թեպետ գիտեմ, որ նրանց հետաքրքրության շրջանակներն այլ են, բայց, կարծում եմ, լեզու կգտնենք»,- ասաց տանտիրուհին:

Ընտանիքի անդամները շատ լավ գիտակցում են հայաստանցի եւ սփյուռքահայ երեխաների տարբերությունը: Այդ տարբերությունը հատկապես ցայտուն է, երբ տեղացի հայ երեխան նաեւ գյուղաբնակ է: Սա նշանակում է՝ ավանդապահ, հնազանդ, ընտանեկան կարգը չխախտող, ինչը խորթ կթվա դրսում մեծացած հային: Եթե հայաստանցի գյուղաբնակ դեռահասի համար օրը սկսվում է այգաբացի հետ, իսկ վերջանում մինչեւ մայրամուտ, ապա օտար երկրում հասակ առած հայի համար այն ավելի ուշ է սկսվում եւ շատ հաճախ ավարտվում է աղմկոտ երեկոներով:

Այս հանգամանքը եւս հաշվի են առել Մանուկյան ամուսինները: «Եթե սրտները աղմկոտ խնջույքներ ուզի՝ ոչ մի խնդիր. երկրորդ հարկի սենյակներից մեկը կտրամադրենք այդ նպատակին: Երեխաներս էլ իրենց ընկեր-ընկերուհիներին կհրավիրեն ու թող ինչքան ուզում են՝ ուրախանան»,- ասաց Խաչիկ Մանուկյանը:

Ամուսինները չեն բացառում, որ իրենց նոր աղջիկները կամակոր ու քմահաճ բնավորություն ունենան, ինչը տարաձայնությունների առիթ կստեղծի: «Իսկույն կհարթենք, չկասկածեք: Ամեն բան կանենք, որ աղջիկները քույրեր դառնան, իսկ մենք՝ ծնողներ: Հենց դրան հասանք՝ իմացեք, որ հետագա տարիների նրանց վերադարձն ապահովել ենք»,- «Արի տուն» ծրագրի շրջանակներում իրենց ներդրումը Հայաստան-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը այսպես է պատկերացնում Շահումյան գյուղի աշխատավոր մի ընտանիք:

Սփյուռքահայերը կարծես չեն շտապում տուն գալ: Մայիսին ոչ ոք չի եկել: Սակայն, ինչպես պարզաբանեց ՀՀ Սփյուռքի նախարարության համահայկական ծրագրերի վարչության պետ Ժենյա Ազիզյանը, «Արի տունը» ՀՀ կառավարությունում հաստատվել է մայիսի 14-ին եւ առաջին հյուրերը Հայաստան կգան հունիսին միայն: Հիմա լուծվում են տեխնիկական եւ ոչ տեխնիկական մի շարք հարցեր՝ վիզա, առողջապահական հարցեր, ծրագրի մասնակիցների համար վկայագրերի տպագրություն, նախատեսված միջոցառումների համար պատասխանատու կառույցների հստակեցում եւ այլն:

Մայիսի 12-ին ԱՄՆ Կալիֆոռնիայի նահանգում հեռարձակվող KFI 640AM ռադիոկայանի առավոտյան ծրագրում հաղորդման հեղինակ, ԱՄՆ-ում հայտնի Բիլլ Հանդելը (նկարում), անդրադառնալով ԱՄՆ տնտեսական խնդիրներին, նկատել է, որ առկա պրոբլեմների լուծում կարող է դառնալ բոլոր ոչ ամերիկացիների վտարումը Նահանգներից, օրինակ՝ հայերի վտարումը Գլենդելից: Սրանից հետո Հանդելի էլեկտրոնային հասցեին ռասիզմը դատապարտող նամակներ են ստացվել, ինչից հետո նրա պրոդյուսեր Ռոբին Բերտոլուչին հայտարարել է՝ «այն, ինչ սկսել են թուրքերը, կվերջացնի Հանդելը»՝ նկատի ունենալով հայերի 1915 թվականի ցեղասպանությունը: Ի դեպ, այս միջադեպից հետո ռադիոկայանի կայքից հանվել է նշված հաղորդման ձայնագրությունը, սակայն հայտնի է, որ Բիլլ Հանդելը հայերի մասին խոսել է բացահայտ հեգնական երանգներով: Ամերիկայի հայերի ասոցիացիան մտադիր է դատական հայց ներկայացնել Բիլլ Հանդելի եւ Ռոբին Բերտոլուչիի դեմ: Իսկ ողջ աշխարհում արդեն 500 ստորագրություն է հավաքվել ընդդեմ Բիլլ Հանդելի եւ Ռոբին Բերտոլուչիի ռասիստական պահվածքի եւ հայտարարությունների:

ԱՄՆ-ը չի ճանաչել հայերի ցեղասպանությունը, իսկ Կալիֆոռնիա նահանգը ճանաչել է:

Հունիսի լույս 8-ի գիշերը, 00.15-ի սահմաններում, Լոռու մարզի Շնող գյուղի մոտ «Ֆոլքսվագեն» մակնիշի ավտոմեքենան, չկարողանալով անցնել ոլորանը, վթարի է ենթակվել: Վարորդը՝ ծագումով Տավուշի մարզի Բաղանիս գյուղից, Նոյեմբերյան քաղաքում բնակվող 30-ամյա Ռոման Ավագյանը տեղում զոհվել է, իսկ ուղեւորը՝ պայմանագրային ծառայության ենթասպան տեղափոխվել է Ալավերդու հիվանդանոց, այնտեղից էլ՝ Վանաձորի զինվորական հոսպիտալ: Ռոման Ավագյանը եւս պայմանագրային զինծառայող էր, ենթասպա: Ուներ անչափահաս երկու երեխա:

Ավագյանների ընտանիքը դժբախտ ճակատագիր ունի: Սահմանային կռիվների ժամանակ Բաղանիսի իր տանը ադրբեջանական ռմբակոծությունից զոհվել էր Ռոմանի մայրը՝ Մայրանուշը: 2 տարի առաջ էլ Բաղանիսի սահմանագոտում գյուղի նախիրն արածեցնելու ժամանակ ազերիների գնդակից վիրավորվել էր Ռոմանի հայրը՝ Լորիկ Ավագյանը:

Հայաստանի Հանրապետության Կոտայքի մարզի եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Շահումյանի շրջանի միջեւ համագործակցության շրջանակներում Հրազդան քաղաքի բժշկական կենտրոնի եւ ծննդատան բժիշկ-մասնագետները շարժական լաբորատոր-գործիքային հնարավորություններով, անհրաժեշտ դեղորայքով ու բժշկական այլ սարքավորումներով եղել են Շահումյանում, տեղում հետազոտություններ եւ բուժման նպատակով անհրաժեշտ նշանակումներ, տարաբնույթ ախտորոշումներ եւ այլ բժշկական աջակցություն ցուցաբերելու նպատակով: Մարզի բժիշկ մասնագետները երկու օրերի ընթացքում իրականացրել են սոնոգրաֆիկ 105 հետազոտություն, կատարել 70 անձի էլեկտրասրտագրում, սրտաբանական եւ նյարդաբանական խորհրդատվություն է տրամադրվել, համապատասխանաբար՝ 80 եւ 65 բնակիչների, մանկաբարձ-գինեկոլոգի մոտ այցելել է 25 կին, իսկ թերապեւտիկ ծառայություններից օտվել է 20-ը: Ձեռք են բերվել նաեւ հստակ պայմանավորվածություններ՝ Կոտայքի մարզի բուժհաստատություններում մի շարք վիրահատություններ կատարելու նպատակով: Նախատեսվում է կազմակերպել նպատակային ծրագրեր՝ 15 տարեկան աղջիկների վերարտադրողական առողջության գնահատման, ինչպես նաեւ կանանց մոտ մի շարք հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման եւ կանխարգելման շրջանակներում:

Իսկ Արագածոտնի մարզի բժիշկները որոշել են համագործակցել Լեռնային Ղարաբաղի Հադրութի շրջանի գործընկերների հետ: Ղարաբաղ առաջին այցի ընթացքում ճշտվել են համագործակցության ընդհանուր եզրերը: Հադրութը կարիք ունի բժիշկների, մանկավարժների, երաժշտության ուսուցիչների: Առաջիկայում վիրաբույժներից կազմված բժիշկների մի խումբ Արագածոտնից կգործուղվի Հադրութ:

Սյունիքն ու Վայոց ձորն էլ ուղղակի կապեր ունեն ԼՂՀ Քաշաթաղի շրջանի հետ: Քաշաթաղում, ինչպես Հադրութում, բժիշկների, բուժսարքավորումների, դեղամիջոցների պակաս կա: Հայաստանցի բժիշկները վերջին անգամ Քաշաթաղում էին եղել անցած աշնանը եւ երկու խմբով հիվանդներին ընդունել Բերձոր քաղաքում, Իշխանաձորի գյուղական բուժամբուլատորիայում: Հետազոտվել է Բերձորում՝ 108, Իշխանաձորում՝ 180 հիվանդ: Այս անգամ ընդունելություն է կազմակերպվել Նորաշենիկ եւ Մոշաթաղ համայնքներում: Հետազոտվել եւ օգնություն է ստացել Մոշաթաղում՝ 60, Նորաշենիկում՝ 130 հիվանդ: Եվ ինչպես անցած, այս անգամ եւս առկա բուժման կարիք ունեցողները ուղեգրվել են Վայոց ձորի հիվանդանոցներ: Այցեր դեռ էլի են լինելու:

ՀՀ կառավարությունը հավանություն է տվել համայնքների խոշորացման եւ միջհամայնքային միավորումների ձեւավորման հայեցակարգին, իսկ հայեցակարգը քննարկելու համար ձեւավորվել է հանձնաժողով՝ որի առաջին նիստը հունիսի 6-ին էր: Հանձնաժողովի նախագահն է ՀՀ տարածքային կառավարման նախարար, փոխվարչապետ Արմեն Գեւորգյանը, հանձնաժողովում ներկայացված են ինչպես տարբեր նախարարությունների ներկայացուցիչներ, մարզպետներ, այնպես էլ հ/կ-ների ու ԶԼՄ-ների ներկայացուցիչներ:

Համայնքների խորոշացումը այսօր արդիական թեմա է հատկապես Եվրոպայում, ուր վերջին 10-15 տարում այս ոլորտում հսկայական աշխատանք է կատարվել: Իսկ Հայաստանում սրա մասին խոսվում է արդեն 4-5 տարի: Հանձնաժողովի առաջին նիստի ընթացքում որոշվեց ձեւավորել աշխատանքային խմբեր եւ աշխատել թափանցիկ: Չի բացառվում, որ հանձնաժողովը համագործակցի Հանրային խորհրդի տեղական ինքնակառավարման հարցերի հանձնաժողովի հետ:

Կիրակի օրն ավարտված Եվրախորհրդարանի ընտրություններում տեղերի ավելի քան 1/3-ը նվաճել է պահպանողական Եվրոպական ժողովրդավարական կուսակցությունը: Երկրորդ տեղում են սոցիալիստները, նրանց հաջորդում են լիբերալները եւ կանաչները: Մնացած մանդատները ստացել են կուսակցություններ, որոնք չեն մտնում համաեվրոպական քաղաքական միավորումների մեջ: Դրանց զգալի մասը արմատական եւ ծայրահեղ աջ ուղղվածություն ունի: Ընտրողների ներկայությունը ամենացածրն էր Եվրախորհրդարանի ուղիղ ընտրությունների ողջ պատմության մեջ: 27 երկրներում այն միջին հաշվով կազմել է 43,39%: Ամենացածր ներկայությունը գրանցվել է Իսպանիայում՝ 24%, Գերմանիայում, Ֆրանսիայում եւ Նիդեռլանդներում, համապատասխանաբար, 42,5%, 40,5%, 34,6%, ամենաբարձր ներկայությունը Լյուքսեմբուրգում եւ Բելգիայում էր, որտեղ, սակայն, ընտրություններին մասնակցելը մտնում է քաղաքացիների պարտականությունների մեջ: Գերմանիայում, Ֆրանսիայում եւ Իտալիայում ընտրություններում հաղթել են իշխող կուսակցությունները: Զգալիորեն ամրապնդվել են այն կուսակցությունների դիրքերը, որոնք մի քանի տարի առաջ «լուսանցքային» էին համարվում: Օրինակ, Եվրապառլամենտի անդամ է դարձել շվեդական Ծովահենների կուսակցության ներկայացուցիչը: Այդ կուսակցությունը հանդես է գալիս մտավոր սեփականության պաշտպանության ոլորտում օրենսդրության ազատականացման օգտին: Հոլանդական Ազատության կուսակցությունն իր երկրում ստացել է 17%: Այդ քաղաքական ուժը հանդես է գալիս հակաիսլամական դիրքերից եւ ժողովրդականություն է ստացել «Եվրոպան՝ քրիստոնյաների ձեռքերում» կարգախոսով:

«Եդինայա Ռոսիա» կուսակցությունը (ԵՌԿ) կարող է իր շարքերից հեռացնել Բաշկիրիայի նախագահ Մուրթազա Ռահիմովին, որը «Մոսկովսկի կոմսոմոլեց» թերթին իր հարցազրույցում քննադատել է իշխող կուսակցությանը, ՌԴ խորհրդարանը եւ Մոսկվայի ռեգիոնալ քաղաքականությունը: Ըստ կուսակցության նախագահության քարտուղարի տեղակալ Անդրեյ Իսաեւի՝ ԵՌԿ-ն մոտ ժամանակներս կողմնորոշվելու է այդ հարցում: Իսաեւը նշել է, որ անձամբ ինքը պնդելու է, որ Ռահիմովին հեռացնեն կուսակցությունից: «Որոշակի տարիքում ուղեղային որոշ ռեակցիաներ սկսում են ուշացումով գործել»,- այսպես է մեկնաբանել նա Բաշկիրիայի նախագահի հարցազրույցը: Ինչ վերաբերում է Ռահիմովի՝ իր պաշտոնում վերանշանակելուն, ապա ԵՌԿ-ի ներկայացուցիչը նշել է, որ նման որոշում ընդունելը նախագահի իրավասությունների մեջ է, սակայն իր կուսակցությունը Ռահիմովին այլեւս չի աջակցելու: Բաշկիրիայի նախագահը իր հարցազրույցում դժգոհում է ԵՌԿ-ից, որը ցանկանում է իրեն ենթարկել բոլոր նահանգապետերին: Ռահիմովի կարծիքով՝ այժմ իշխանությունը Ռուսաստանում չափից դուրս կենտրոնացված է Կրեմլի ձեռքում, կենտրոնացման աստիճանը, ըստ Բաշկիրիայի նախագահի, այսօր ավելի բարձր է, քան խորհրդային շրջանում: «Տեղացիների նկատմամբ իրականացվում է անվստահության եւ անհարգալից քաղաքականություն»,- հայտարարել է նա: Ռահիմովը քննադատել է նաեւ Պետդուման, որի վրա, նրա կարծիքով, մարդիկ ծիծաղում են: «Պատգամավորները նստած են դատարկ դահլիճում եւ քվեարկում են՝ կարծես դաշնամուր են նվագում: Չէ՞ որ մարդիկ այդ ամենը տեսնում են»,- տարակուսել է Բաշկիրիայի նախագահը:

ԱՄՆ Հարավային Դակոտա նահագից 23-ամյա ֆերմեր Նիլ Վենլեսը շահել է $232 մլն՝ «Պոուերբոլ» վիճակախաղով: Վենլեսի ընտանիքը զբաղվում է խոշոր եղջերավորների, ոչխարների եւ ձիերի բուծմամբ: Մայիսի 27-ին նա ձեռք է բերել վիճակախաղի տոմսեր, որոնցից մեկը շահող դուրս եկավ: Ֆերմերը, որը քաղաք էր եկել անասնակեր գնելու համար, վիճակախաղի տոմսերի համար վճարել էր $15: Բոլոր հարկերը մուծելուց հետո Վենլեսը կստանա $88,5 մլն: Իր շահած գումարը նա պատրաստվում է ծախսել հողակտոր գնելու վրա: Այժմ Վենլեսի ընտանիքն ունի մոտ 120 հեկտարանոց ռանչո, որը, սակայն, եկամուտ չի բերում: Նրանց տանը չկա հեռախոս, իսկ հարկային պարտքը կազմում է $3,5 հազար: Վերջին մի քանի տարվա ընթացքում ընտանիքի հայրը սկսել է զբաղվել մետաղի ջարդոն հավաքելով, սակայն այդ հումքի գնի անկումը զրկել է նրան եկամտի տվյալ աղբյուրից:

ԱՄՆ պետքարտուղար Հիլարի Քլինթոնը չի բացառել, որ վերջին միջուկային փորձարկումներից հետո Կորեայի Ժողովրդա-դեմոկրատական Հանրապետությունը կրկին կհայտնվի «սեւ ցուցակում», որի մեջ, ըստ ԱՄՆ-ի, մտնում են միջազգային ահաբեկչությանն աջակցող երկրները: Քլինթոնի խոսքերով՝ Պետդեպարտամենտի փորձագետները սկսել են փնտրել ապացույցներ, որոնք կհաստատեն, թե Հյուսիսային Կորեան շարունակում է սատարել միջազգային ահաբեկչական կազմակերպություններին: Մայիսի վերջին Փհենյանի կողմից իրականացված միջուկային փորձարկումներից եւ հրթիռների բացթողումներից հետո մի խումբ սենատորներ դիմել են ԱՄՆ նախագահ Բարաք Օբամային՝ խնդրելով վերադարձնել Հյուսիսային Կորեան «սեւ ցուցակ» եւ կարծրացնել նրա դեմ կիրառվող պատժամիջոցները: Այդ փորձարկումները անհանգստություն առաջացրին նաեւ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում, որը միաձայն դատապարտել է Փհենյանի գործողությունները: Հյուսիսային Կորեան հանվել էր «սեւ ցուցակից» 2008-ի հոկտեմբերին՝ Ջորջ Բուշի նախագահության օրոք: Այն ժամանակ Փհենյանը խոստացել էր թույլ տալ միջազգային տեսուչների մուտքը իր միջուկային օբյեկտներ:

2008-ի ամառվանից, ՀՀ նախագահի մոսկովյան հայտարարությունից հետո սկիզբ առած հայ-թուրքական գործընթացն այսօր ակներեւ է դարձրել ոչ միայն Հայաստան-Թուրքիա-Ադրբեջան եռանկյունու ներսում եղած ողջ «պայթուցիկ զանգվածի» իրական ուրվագծերը, այլեւ այս եռանկյունու վրա աշխարհաքաղաքական նոր խաղագումարներ դնելու ճիգերը: Թե եռանկյունու ներսում, թե դրանից դուրս հակասություններն այսօր էլ այնքան հին են ու այնքան տիպիկ միջազգային գլոբալ քաղաքական համապատկերի համար, որ կարծես ինչպես ոչինչ չէր կարող, այնպես էլ չի կարող տեղահան անել շահերի հավասարակշիռ կառույցը: Սակայն ընթացքը ցույց է տալիս, որ հնարավոր է առաջանա շահերի հավասարակշռման նոր մոտեցումների ու ձեռնարկումների, ռազմավարական նոր գործընկերական հարաբերությունների պահանջ: Արդյո՞ք հայ-թուրքական գործընթացը տարածաշրջանային նոր աշխարհաքաղաքականության հետեւանք է, ի՞նչ ազդեցություններ կարող է այդ «նորն» ունենալ Հայաստանի եւ Ադրբեջանի՝ ղարաբաղյան հակամարտության մեջ ունեցած դիրքերի վրա: Հայ եւ ադրբեջանցի փորձագետների հետ մեր հարցազրույցների հաջորդ խումբն ուղղված է այս եւ ածանցյալ խնդիրների մեկնաբանմանը:

«Առավոտ» եւ Բաքվում «Նովոյե վրեմյա» թերթերում տպագրվող նյութերը պատրաստվել են Conciliation Resourses միջազգային կազմակերպության աջակցությամբ:

«Ռեգիոն» հետազոտական կենտրոն

Ավելի հեշտ է ԱՄՆ-ի համար՝ բացել սահմանը, քան եվրոպացիների համար՝ պայմանավորվածության հասնել ռուսների հետ

Հարցազրույց փորձագետ, ԼՂՀ ԱԳ նախկին նախարար Արման Մելիքյանի հետ

- Որո՞նք են ԱՄՆ-ի՝ հայ-թուրքական սահմանի բացման հետ կապված հիմնական շահերը, եւ ի՞նչ դիրք ունի այդ հարցում Ռուսաստանը։

- Թեեւ դա կարող է պարադոքսային թվալ, բայց հայ-թուրքական հարաբերությունների, երկու երկրների միջեւ սահմանի բացման խնդիրը՝ Եվրոպայի եւ Ռուսաստանի նկատմամբ ԱՄՆ-ի քաղաքականության կարեւորագույն գործիք է։ Ավելի ճիշտ՝ այդ գործիքի օգնությամբ ԱՄՆ-ը ձգտում է կանխել Ռուսաստանի մենաշնորհի հաստատումը Եվրոպա էներգապաշարների առաքման նկատմամբ, եւ որպես դրա հետեւանք կանխել, մի կողմից՝ ռուսական ռեսուրսային եւ տարածքային բազայի, մյուս կողմից՝ եվրոպական գիտատեխնիկական բազայի եւ կազմակերպական-վարչարարական հնարավորությունների սերտաճումը։ Այդպիսի սերտաճումից խուսափելու համար՝ ի դեմս մերձբալթյան երկրների, Լեհաստանի եւ Ուկրաինայի, արդեն ստեղծվել եւ հաջողությամբ գործում է բաժանարար գիծ Ռուսաստանի եւ ԵՄ-ի ֆրանկո-գերմանական միջուկի միջեւ։ Մեր տարածաշրջանում իրավիճակը բարդանում է տարածաշրջանային հակամարտություններով եւ ներկա պահին Հարավային Կովկասի մի շարք պետությունների միջեւ ձեւավորված ոչ բարեկամական հարաբերություններով։ Իսկ եթե հարավկովկասյան միջանցքը՝ հայ- թուրքական սահմանի բացման եւ ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության համեմատաբար երկարաժամկետ խաղաղեցման շնորհիվ կարողանա անխափան գործել, ապա ԱՄՆ-ի համար դա կարող է դառնալ նոր սպառնալիք, քանի որ արդյունքում կարող է կապ ստեղծվել արեւմտաեվրոպական գիտատեխնիկական ներուժի եւ Հարավարեւելյան Ասիայի տարածաշրջանի վիթխարի աշխատաշուկայի եւ սպառողական շուկայի միջեւ։ Իր հերթին դա կարող է շատ արագ հանգեցնել ԱՄՆ-ի տնտեսական մրցունակության կորստին։ Ուստի՝ ԱՄՆ-ի երկարաժամկետ շահերի տեսանկյունից հարավկովկասյան միջանցքն առանց Հարավային Կովկասում ԱՄՆ-ի լուրջ ռազմաքաղաքական ներկայության՝ կարող է դառնալ սպառնալիք։ Բացի այդ, ԱՄՆ-ի համար կարեւոր էր արեւմտաեվրոպական գործընկերներին ցույց տալ, որ ցանկալի նպատակին հասնելը, այն է՝ հայ-թուրքական սահմանի բացման եւ ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման միջոցով Հարավային Կովկասում ոուսական կոմունիկացիաներին այլընտրանք ստեղծելը, կլինի շատ ավելի հեշտ եւ արդյունավետ, քան ռուսների հետ անմիջապես եւ առարկայորեն համաձայնության գալը ռազմավարական հարաբերություններ կառուցելու հարցում։ 2008 թվականի օգոստոսի ռուս-վրացական պատերազմի շնորհիվ ամերիկյան ներկայությունը եւ ազդեցությունը Վրաստանում եւ Հարավային Կովկասում ընդհանուր առմամբ ուժեղացավ, ընդ որում՝ ռուսական ազդեցության նվազման հաշվին։ Ըստ էության, այդպիսով ավելի ընդգծվեց տվյալ տարածաշրջանից Ռուսաստանին դուրս մղելու ընթացքը։ Հայ-թուրքական սահմանի բացումը կարող էր դառնալ հերթական քայլն այդ ուղղությամբ։ Սակայն հազիվ թե նման բան կատարվի տեսանելի ապագայում, եթե միայն Ռուսաստանը չցանկանա կամավոր եւ անհայտ պատճառներով Հայաստանից դուրս բերել սեփական ռազմակայանը եւ սահմանապահ զորքը։ Եթե Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի շահերում ինչ-որ ընդհանուր բան կա, ապա դա այն է, որ այդ երկրներից եւ ոչ մեկին ձեռնտու չէ, որ ԵՄ-ը սեփական ցամաքային ելքն ունենա դեպի Հարավարեւելյան Ասիայի տարածաշրջաններ՝ Չինաստան եւ Հնդկաստան։

- Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումն այսօր կարո՞ղ է լինել ԱՄՆ-ի եւ Ռուսաստանի շահերի համընկնման կետ։

- Այո։ Խոսելով հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման մասին՝ ինչպես ԱՄՆ-ը, այնպես էլ Ռուսաստանը հետապնդում են այնպիսի նպատակներ, որոնք միայն անուղղակիորեն են կապվում տվյալ թեմային, այդ թեմայի շահարկումների արդյունք են։ Այս ձեւով ԱՄՆ-ը փորձում է իր եվրոպական դաշնակիցներին եւ պոտենցիալ մրցակիցներին ետ պահել Ռուսաստանի հետ ավելի առարկայական, ռազմավարական երկխոսությունից, իսկ Ռուսաստանը ստացավ Ադրբեջանի վրա ճնշում գործադրելու հնարավորություն, վերջինիս հայ-թուրքական հարաբերությունների նորմալացումը ներկայացնելով որպես լրջագույն սպառնալիք նրա ազգային շահերին եւ ակնարկելով, որ Ադրբեջանը կարող է դիմակայել միայն ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների խորացման, դրանց ռազմավարական բնույթ հաղորդելու դեպքում։

- Հայաստանի հետ Թուրքիայի դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը կազդի՞ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի վրա։

- Եթե կողմերի համար դա լինի զուտ ձեւական ակտ, ապա՝ ոչ։ Ուրիշ բան, որ այդ դեպքում եւ ԱՄՆ-ը, եւ Ռուսաստանը կկարողանան ավելի առարկայորեն փաստարկել սեփական հռետորությունը՝ համապատասխանաբար ԵՄ-ի եւ Ադրբեջանի հետ իրենց հարաբերություններում։

- Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը կարո՞ղ է դառնալ Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի ընդհանուր խնդիրը, որի լուծումը կհամապատասխանի այդ երկրների շահերին։

- Դա հնարավոր կդառնա խիստ առանձնահատուկ աշխարհաքաղաքական իրավիճակում, որը, իմ կարծիքով, դեռ չի հասունացել։ Առայժմ հենց հակամարտության չկարգավորվածությունն է այդ երկրներին տալիս էական տարածություն տարատեսակ նախաձեռնությունների եւ ակտիվ քաղաքականության համար։

Հարցազրույց հետազոտությունների «Ատլաս» կենտրոնի ղեկավար Էլհան Շայինօղլու հետ

- Որո՞նք են ԱՄՆ-ի՝ հայ-թուրքական սահմանի բացման հետ կապված հիմնական շահերը, եւ ի՞նչ դիրք ունի այդ հարցում Ռուսաստանը։

- Թուրքիայի եւ Հայաստանի միջեւ սահմանը բաց տեսնելու ԱՄՆ-ի հիմնական շահագրգռությունն այն է, որ Հայաստանը դադարի լինել Ռուսաստանի ֆորպոստը։ Վաշինգտոնի համար էլ գաղտնիք չէ, որ քաղաքականապես եւ տնտեսապես Ռուսաստանից կախված Հայաստանը չի կարող ավելի խորը հարաբերություններ ունենալ Արեւմուտքի հետ։ ԵՄ-ին եւ ՆԱՏՕ-ին ինտեգրվելու հարցում Հայաստանը միշտ պետք է հաշվի նստի Կրեմլի հետ։ Իսկ սա իր հերթին հարմար նախադրյալ է ստեղծում Մոսկվայի համար, որը, օգտվելով հայկական վեկտորից, խոչընդոտներ է ստեղծում Ադրբեջանի եւ Վրաստանի համար։

Տվյալ իրադրության մեջ Վաշինգտոնին կարող է թվալ, որ միակ լուծումը հայ-թուրքական սահմանի բացումն է։ Հայաստանի համար ի՞նչ հնարավորություններ է ստեղծում Թուրքիայի հետ սահմանի բացումը։ Առաջին՝ Հայաստանը ստանում է եվրոպական շուկաներ մուտք գործելու հնարավորություն։ Ինչպես ասում են որոշ հայ փորձագետներ՝ Հայաստանը դառնում է սահմանակից Եվրոպային։ Վրաստանի տարածքով տարանցումը թանկ է եւ անկայուն՝ եթե հաշվի առնենք Վրաստանի ներքին հակամարտությունները։ Երկրորդ՝ կաճի ապրանքաշրջանառությունը Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ։ Հայաստանի շուկան կողողվի ավելի որակյալ թուրքական ապրանքով։ Էժանության եւ մոտիկության շնորհիվ՝ թուրքական շուկան կլինի ավելի գերադասելի, քան ռուսականը։ Բացի այդ, Հայաստանն ունի «հարուստ փորձ». Ռուսաստանը ձեռք բերեց գործարաններ ու ֆաբրիկաներ, բայց Հայաստանը դրանից ոչ մի օգուտ չստացավ։ Թուրքական կապիտալը կարող է Հայաստանում ստեղծել բարենպաստ տնտեսական մթնոլորտ։ Ինչպես տեսնում ենք, Հայաստանը, բացելով սահմանները, կունենա բոլոր հնարավորությունները՝ բոլոր առումներով ավելի մերձենալու Արեւմուտքին։ Հասկանալի է, որ իրադարձությունների նման զարգացումը չի կարող համապատասխանել Ռուսաստանի որոշ շրջանակների շահերին։ Թեեւ Ռուսաստանի պաշտոնական դեմքերը արտահայտվում են հայ-թուրքական սահմանի բացման օգտին, իրականում դա նրանց ձեռնտու չէ։ Տնտեսական առումով՝ սահմանի բացումը ձեռնտու չէ նույնիսկ Վրաստանին։

- Հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումն այսօր կարո՞ղ է լինել ԱՄՆ-ի եւ Ռուսաստանի շահերի համընկնման կետ։

- Ինչպես արդեն նշեցի, չեմ կարծում, թե հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորումը կարող է դառնալ ԱՄՆ-ի եւ Ռուսաստանի շահերի համընկնման կետ։ Չնայած նրան, որ Բարաք Օբաման Ռուսաստանի նկատմամբ նոր մոտեցումն անվանեց «վերալիցքավորում», առայժմ երկու կողմերի որոշ շահեր արմատապես տարբեր են։ Ռուսաստանը մասնատում է Վրաստանը, իսկ ԱՄՆ-ը սատարում է այդ երկրի տարածքային ամբողջականությունը։ Վաշինգտոնը ձգտում է բացել սահմանները, իսկ Ռուսաստանն արհամարհանքով հետեւում է այդ գործընթացին։ Ռուսաստանի պաշտոնական դեմքերից ես ոչ մի արտահայտություն չեմ լսել, որը քաջալերեր Հայաստանի հետ Թուրքիայի սահմանի բացմանն ուղղված ջանքերը։

- Հայաստանի հետ Թուրքիայի դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը կազդի՞ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի վրա։

- Ամեն ինչ կախված է Հայաստանի դիրքորոշումից։ Թուրք դիվանագետները հավատացնում են, որ Հայաստանի հետ սահմանի բացումը եւ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումը ստեղծում է լավ նախադրյալ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի համար։ Առայժմ գնդակը Թուրքիայի կիսադաշտում է, բայց եթե այդ երկիրը բացի սահմանը եւ դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատի Հայաստանի հետ, գնդակը կհայտնվի հայկական կողմում։ Թուրքիայի եւ Հայաստանի կողմից ընդունված «Ճանապարհային քարտեզն» ունի փուլային իմաստ: Հարաբերությունները պետք է բարելավվեն քայլ առ քայլ։

Թուրքիան կատարում է առաջին քայլը, նրան հետեւում է Հայաստանը՝ եւ այդպես շարունակ։ Չնայած Հայաստանի հետ սահմանի բացման առնչությամբ պաշտոնական Բաքվի հետ ունեցած տարաձայնություններին, Թուրքիան հետագայում էլ կլինի Ադրբեջանի ռազմավարական դաշնակիցը։ Թուրքիան կարող է անել առաջին քայլը, բայց հետագայում Հայաստանից կպահանջի ընդունել կարգավորման փուլային ծրագիրը։ Եթե դա տեղի չունենա, ապա չարժե ակնկալել հայ-թուրքական հարաբերությունների խորացում։ Որոշում կայացնողը Երեւանն է։ Եթե Թուրքիայի հետ սահմանը բացելուց հետո Երեւանը համաձայնի ղարաբաղյան հակամարտության լուծման փուլային տարբերակին եւ ազատի գոնե 5 շրջան, չպահանջելով ճշտել Ղարաբաղի կարգավիճակին վերաբերող հանրաքվեի անցկացման ժամկետը, ապա կբացվեն նաեւ ադրբեջանական սահմանները, եւ Երեւանը կդառնա այնպիսի կարեւոր էներգետիկ նախագծերի մասնակից, ինչպիսին է «Նաբուկոն»։ Դա Հայաստանի համար կնշանակի եւ քաղաքական կայունություն, եւ մեծ տնտեսական շահ։

- Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորումը կարո՞ղ է դառնալ Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի ընդհանուր խնդիրը, որի լուծումը կհամապատասխանի այդ երկրների շահերին։

- Մի անգամ եւս անդրադառնանք Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի դիրքորոշումներին ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում։ ԱՄՆ-ի համար կարեւոր է, որպեսզի Հարավային Կովկասի բոլոր երեք երկրներն ապրեն որպես մեկ ամբողջություն, լինեն ավելի անկախ, ապահովեն էներգապաշարների անխաթար առաքում համաշխարհային շուկա եւ, որ ամենակարեւորն է, ունենան հավասար հարաբերություններ ինչպես Արեւմուտքի, այնպես էլ Ռուսաստանի հետ։ Իսկ Ռուսաստանի համար ի՞նչն է կարեւոր։ Ի տարբերություն Վաշինգտոնի, Մոսկվան շահագրգռված չէ, որպեսզի Հարավային Կովկասի բոլոր երկրներն ապրեն որպես մեկ ամբողջություն, ունենան խորացված կապեր ԵՄ-ի հետ։ Ճանաչելով Աբխազիայի եւ Օսիայի անջատողականներին՝ Մոսկվան հանդես է գալիս Վրաստանի՝ ՆԱՏՕ մտնելու կամ ավելի խորն ինտեգրման դեմ։ Կրեմլը ճնշում է գործադրում նաեւ պաշտոնական Բաքվի վրա, որպեսզի նա նավթի եւ գազի հիմնական պաշարներն առաքի Ռուսաստանի տարածքով։ Այս պայմաններում ինչպե՞ս կարող են համընկնել Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ-ի շահերը ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործում։

Գուցե իսկապես Կրեմլն այդ հակամարտության լուծման հետ կապված ինչ-որ բան խոստացել է Ադրբեջանի նախագահին, բայց միաժամանակ պահանջում է ավելի շատ նավթ եւ գազ, պաշտոնական Բաքվից նաեւ պահանջում է թաղել «Նաբուկո» նախագիծը։ Չեմ կարծում, թե նման պայմաններում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծումը ձեռնտու կլինի ԱՄՆ-ին։

Մեկնաբանում է «Մարդու առողջություն մարդասիրական հիմնադրամի» նախագահ, բժշկական գիտությունների թեկնածու Դավիթ Պետրոսյանը:

Բժիշկ Դավիթ Պետրոսյանը կոչ է անում ապրել առողջ՝
առանց մոլությունների:

«Առավոտը» Երեւան քաղաքի ավագանու ընտրություններից առաջ, վերլուծելով կուսակցությունների նախընտրական ծրագրերը, տեղեկացրել էր, որ մեծամասնությունը խոստանում էր վերականգնել Երեւանի ցայտաղբյուրները, ասելով, թե դրանք Երեւանի դեմքն են, նկարագրի կարեւոր մասը: «Մարդու առողջություն մարդասիրական հիմնադրամի» նախագահ, բժշկական գիտությունների թեկնածու Դավիթ Պետրոսյանը կուսակցությունների այս քայլը պոպուլիզմ է անվանում, նրանց խորհուրդ տալով խոստումն իրականացնելու դեպքում ցայտաղբյուրների համար ստեղծել ջրի փակ շրջանառություն: «Թող ջուրը ինչ-որ տեղից գա, ֆիլտրվի ժամանակակից մեթոդներով, ցայտաղբյուրի միջով թափվի -հետ գնա, նորից ֆիլտրվի: Իսկ եթե դա չեն անելու, ուրեմն թող չխոսեն»,- ասում է բժիշկը: Նա բացատրում է, որ ցայտաղբյուրի ջուրը նույնիսկ վտանգավոր է մարդու առողջության համար: «Միշտ հպարտացել ենք մեր ցայտաղբյուրներով՝ խմիր ինչքան ուզում ես, այն դեպքում, երբ ջուրը զարգացած երկրներում փող արժե: Մեր ջուրը որակով էլ է լավը եղել: Այսօր իրավիճակը փոխվել է. ոչ ոք չի կարող կանխատեսել, թե երբ քայքայված խողովակների պատճառով կոյուղաջրերն ու խմելու ջուրը կխառնվեն իրար: Եթե դա էլ չպատահի, ուրիշ վտանգ կա. մեր պատկերացրած զուլալ ջուրը կիլոմետրերով անցնում է վնասված ու ժանգոտած խողովակներով, ու կարող է խառնվել գրունտային ջրերի հետ: Ջուրը, իհարկե, ֆիլտրվում է հողի միջոցով, բայց չէ՞ որ շատ բան է փոխվել. Աստված գիտի թե գործարանները, մանր-մունր արտադրություններն ո՞ւր են թափում իրենց ջրերը: Կարճ ասած, դրանք նույնպես կարող են խառնվել ու վերադառնալ մեզ որպես խմելու ջուր»,- պարզաբանում է մեր զրուցակիցը: Նաեւ հավելում է. «Պատկերացրեք ամերիկացու կամ գերմանացու, որը վերջին 20 տարում իր ծորակից ջուր չի խմել, որովհետեւ համոզված է՝ դա չի կարող անել 1000 պատճառով: Հանկարծ դու իրեն առաջարկում ես խմել ցայտաղբյուրից: Եվ եթե անգամ քաղաքավարությանը զոհ գնալով՝ նա խմի մի փոքր, հաստատ իրեն անհարմար վիճակում կզգա, կմտածի, թե ինչպես են իրեն վտանգի ենթարկում այս հետամնացները»:

Քանի որ «Մարդու առողջություն մարդասիրական հիմնադրամի» գրասենյակում ստեղծված է ծխելը դադարեցնելու կենտրոն, պարոն Պետրոսյանից հետաքրքրվեցինք, ինչո՞ւ հայերի համար հեշտ չէ ծխախոտամոլությունից ձերբազատվելը: Բժիշկը պատմեց, որ ծխելը դադարեցնելու կենտրոններ ու համակարգեր կան ողջ աշխարհում ու բավական արդյունավետ էլ գործում են: Հայաստանում սկզբում նախատեսած էր, որ բժշկի այցելությունն ու զաիբան կոչվող պրեպարատը միասին ընդամենը 40000 դրամ են արժենալու, բայց փոխարենը մարդիկ կարողանալու են հրաժարվել ծխելու մոլուցքից: Ցավոք, մեր հայրենակիցները չեն ցանկացել դա անել անգամ այն դեպքում, երբ իրենց առաջարկվել է 1000 դրամանոց տաբեքս դեղամիջոցը ու անվճար բժշկական խորհրդատվություն: «Մեր բժշկական փորձը ցույց է տալիս, որ 80%-ը ծխելը թողնում է միայն այն ժամանակ, երբ ծանր հիվանդություն է պատուհասում, օրինակ՝ թոքի քաղցկեղ կամ ինֆարկտ: Ծխախոտամոլությունը, նիկոտինալոմությունը թմրամոլության տեսակ է: Նիկոտինի դեպքում կախվածության աստիճանը համարյա նույնն է, ինչ մորֆիի ու հերոինի պարագայում»,- ասում է մասնագետը: Նա փաստում է, որ մեզ մոտ ծխախոտը թույլատրված է ու մատչելի, բացի այդ՝ ծխելու հետ կապված մի շարք «ծեսեր» կան. սուրճի «արարողություն», ոտքերը սեղանին դրած՝ վայելում, պառկած ամսագիր թերթել եւ այլն: Ինչո՞ւ զարգացած երկրներում ծխելու դեմ պայքարն ավելի արդյունավետ է, քան Հայաստանում: «Այնտեղ մի քանի գործոն համատեղ են աշխատում, օրինակ, գրագետ քարոզչությունը, ապահովագրությունը. ծխողը ապահովագրվում է ավելի թանկ վճարումներով, քան չծխողը, կամ աշխատանքի ընդունելիս նախապատվությունը տրվում է չծխողներին: Եվ հետո կյանքն արտերկրում լավացել է: Մարդիկ գերադասում են ապրել երկար եւ առույգ, օգտվել կյանքի բարիքներից ու ստանալ բարձր կենսաթոշակ, քան վերջին օրերն անցկացնել հիվանդանոցում»,- պարզաբանում է բժիշկը:

Խոսելով խաղամոլության մասին, Դ. Պետրոսյանն ասում է. «Այն դեռ լավ ուսումնասիրված չէ, քանի որ իր սուբստանցիան ավելի շատ վիրտուալ է: Եթե ուրիշ մոլությունների դեպքում ունենք ինչ-որ մի քիմիական նյութ, որը օրգանիզմ է ներմուծվում, ապա խաղամոլության դեպքում ոչ մի քիմիական նյութ չկա: Ազարտի մեջ գտնվող մարդկանց շրջանում կատարված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ այդ պահին նրանց արյան մեջ առաջանում է հորմոնալ որոշ փոփոխություն: Այսպես կոչված՝ «երջանկության ռեցեպտորները» բավարարվում են՝ միայն ազարտի ժամանակ ստանալով համապատասխան հորմոններ: Ի տարբերություն սովորական մարդու, խաղամոլի մոտ այդ ռեցեպտորային համակարգը բաց է մնում, նա բավարարությունը լրացնում է խաղի ժամանակ: Դա դառնում է պահանջ նրա օրգանիզմի համար: Խաղամոլությունն ամենադժվար բուժվող մոլություններից մեկն է, եւ տվյալ դեպքում ճիշտը հոգեբանին դիմելն է»:

Կոչ է անում հայազգի մոդել Մարի Ակսել Նուբարյանը

Վերջին տարիներին մեր գիտակցության մեջ դրոշմված ու իրեն ձգող «Եվրատեսիլ» համաեվրոպական մրցույթը միակը չէ, որտեղ որոշիչ են դառնում մրցանակակիրներին տրվող ձայները SMS քվեարկությունների միջոցով: Նման կարգ է գործում նաեւ մոդելային մրցույթներում: «Առավոտը» հանդիպեց մոսկվաբնակ մոդել Մարի Ակսել Նուբարյանին, որը Հայաստանում է՝ ակնկալելով հայրենակիցների քվեարկությունը, ինչը նրան հնարավորություն կտա բարձր հորիզոնականներ գրավել կամ գուցե հաղթել մի մրցույթում, որը նաեւ հետագայում կարող է ունենալ հայաստանցի մասնակիցներ, մրցույթ, որին առաջին անգամ է մասնակցում հայուհի՝ ներկայացնելով Հայաստանը: Խոսքը Մալթայում հունիսի 18-25-ը անցկացվելիք միանգամից երկու մրցույթների մասին է՝ Miss European Tourism, World Bikini Model International:

Մարին հայտնեց, որ ինքը 16 տարեկանից մոդելային բիզնեսում է. «Մրցութային գործունեությունս սկսեցի Հայաստանից: 2004թ. հաղթեցի Elite Model Look Armenia մրցույթում, որին նույն թվականին հաջորդեց Շանհայում կայացած մոդելային մրցույթը: Այդտեղ ինձ նկատեցին ու հրավիրեցին Միլան՝ աշխատանքի: 2005-ին Ռուսաստանում ճանաչվեցի տարվա աղջիկ՝ հաղթելով Miss Penthouse մրցույթում: 2008թ. Մոսկվայում մասնակցելով Miss Tourism մրցույթին՝ ներկայացրել եմ Ռուսաստանը ու հաղթող ճանաչվել, այս տարվա ապրիլին Բեռլինում կայացած Top Model World մրցույթում ընդգրկվել եմ լավագույն տասնյակում: Հուլիսին պետք է մեկնեի ԱՄՆ, սակայն խոզի գրիպի պատճառով մրցույթը տեղափոխվել է աշուն: Մի կողմից լավ է, որովհետեւ կմասնակցեմ Չինաստանում կայանալիք Miss Bikini-ին...»:

Մեր զրուցակիցն ասաց, որ, ցավոք, իրեն հայրենիքում չեն ճանաչում եւ այս այցի նպատակն է ոչ միայն ներկայացնել իրեն, այլեւ մտադիր է Հայաստանում մոդելային գործունեություն ծավալել: Նա նպատակ ունի բացել իր դպրոցը: Թե, ի վերջո, ի՞նչ է պահանջվում մոդելից այդ ոլորտում աշխատելու համար, Մարին բերեց իր օրինակը. «Ավարտել եմ Ռուսաստանի ժողովուրդների բարեկամության համալսարանը՝ ստացել լրագրողի որակավորում, այնուհետեւ Մոսկվայի կառավարման ակադեմիան՝ որպես դերասանուհի, հեռուստահաղորդավար, հանդես եկել «Ռուսաստանյան տանգոյի ռիթմով» սերիալում՝ ճանաչված դերասանուհի Նատալյա Օրեյրոյի հետ, «Զինվորներում» եւ այլ հեռուստանախագծերում: Ուսումը՝ ուսում, բայց մոդելը պետք է լինի լավ մարզված: Օրինակ, ես սպորտի վարպետ եմ թեթեւ ատլետիկայի գծով, ստացել եմ կարատեի կանաչ գոտի, զբաղվում եմ բոքսով եւ քիկբոքսինգով եւ, անշուշտ, լավ տիրապետում եմ անգլերենին, առանց որի՝ պարզապես չես կարող մասնակցել մրցույթներին»:

Հարցին՝ ուրախալի է, որ մոդելը նախընտրում է իր գործունեությունը շարունակել հայրենիքում, այդուհանդերձ, ինչպե՞ս է պատրաստվում հրաժարվել ռուսաստանյան եւ արեւմտյան մոդելային բիզնեսում պտտվող մեծ գումարներից, Մ. Ակսել Նուբարյանն ասաց. «Մոդելային կարիերաս սկսել եմ եւ մինչեւ այս պահը շարունակել Մոսկվայում՝ առաջին հերթին հենց մեծ գումարների պատճառով: Եթե Հայաստանում ամեն ինչ գնա այնպես, ինչպես ծրագրել եմ, մոտ ապագայում մեր մոդելային դպրոցի անունը կշրջանառվի արեւմուտքում»: