«Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնը Հետահայաց ցուցադրությունների ծրագրում ներկայացնում է «Հարավսլավական սև ալիքի» ամենախոշոր և ակնառու ներկայացուցիչներից մեկի` սերբ կինոռեժիսոր, սցենարիստ Ժելիմիր Ժիլնիկի ֆիլմոգրաֆիայի լայնածավալ ընտրանին: Ժիլնիկը նաև այս տարվա Միջազգային վավերագրական ֆիլմերի մրցույթի ժյուրիի նախագահն է:
Հուլիսի 11-ին սերբ անվանի կինոռեժիսորը վարպետության դաս անցկացրեց Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (AGBU) գրասենյակում:
«Երեւանում ինձ շատ հարմարավետ եմ զգում, «Ոսկե ծիրանն» էլ լավ է կազմակերպված, հրաշալի հարուստ ծրագրով»,-ասաց արվեստագետը:
Նա երիտասարդներին կոչ արեց դիտել «Ոսկե ծիրանի» ֆիլմերը:
Կարդացեք նաև
«Մեր՝ ռեժիսորների համար ֆիլմ դիտելը նույնն է, ինչ նկարիչների համար պատկերասրահ գնալը, վարպետների գործերը նայելը, կամ գրողի համար այլ գրողների գրքերը կարդալը: Դիտեք, կարդացեք, լսեք ուրիշներին, բայց գտեք ձեր ճանապարհը, ունեցեք ձեր ձեռագիրը:Այնպես որ, փառատոնի ծրագրում եղած ֆիլմերը 100 անգամ շատ բան կտան ձեզ, քան իմ այս փոքրիկ աշխատանքային հանդիպումը»,-ասաց Ժիլնիկը:
Նա խոսեց իր մեթոդներից, թեմայի, ոճի ընտրությունից եւ այն մասին, թե ինչպես կարելի է փոքր բյուջեով ֆիլմեր նկարել: «Մի ռեժիսոր, որ 50-60 տարվա պրակտիկա ունի, ծեր է ու հիմա խոսում է ձեզ հետ, պարզապես ուզում է ոչ թե իր աշխատանքի նման մի բան անեք, այլ քննադատաբար մտածեք իր արածների մասին… Ես տարբեր խմբակների եմ մասնակցել, տեսել եմ իմ գործընկերների ֆիլմերը, սակայն նրանց պրակտիկայի 15%-ն եմ վերցրել: Ես նրանցից սովորել եմ ինչպես չպե՛տք է նկարել: Ի դեպ, չեմ բարկանա, եթե իմ ֆիլմերը նայելով ասեք՝ ես կյանքում այս ծեր Ժիլնիկի նման չեմ նկարի»,- նշեց ռեժիսորը:
Ի տարբերություն այլ արվեստագետների, նա չի կարծում, թե առաջ ավելի հետաքրքիր ժամանակներ էին, մարդիկ էլ ավելի տաղանդավոր. «Դուք ապրում եք ավելի հետաքրքիր ու խրթին պատմական շրջանում, դուք ե՛ւ ավելի շատ հնարավորություն, ե՛ւ ազատություն ունեք, հաղորդակցության նոր գործիքներ, ձեր ինքնաարտահայտման հնարավորությունը տասնապատիկ ավելի մեծ է, մինչդեռ մենք ընդամենը 35 մմ-ի վրա էինք նկարում, շատ թանկ էր ամեն ինչ, մոնտաժի գործիքները ծանր, մոնտաժի սեղանի քաշը 600 կգ էր, դաշնամուրի չափ էր այն: Այսօր յուրաքանչյուրդ կարող եք այդ պրոցեսը շատ հեշտ անցնել համակարգչի միջոցով: Ձեր դեպքում նկարելը, մոնտաժելը մի տասն անգամ ավելի հեշտ է եւ էժան, քան մեր ժամանակներում: Երբ մենք սկսեցինք, մեծ պրոյեկտորով էինք ֆիլմ ցուցադրում: Չէինք էլ կարող մեր ֆիլմը մի քանի անգամ դիտել, սինեմայի մարդուն պիտի մի շիշ գինի կամ գարեջուր տայինք, որ թույլ տար: Իմ ժամանակ սինեման միակ պատուհանն էր դեպի բաց աշխարհ: Մենք կարող էինք տեսնել Փարիզը, Նյու Յորքը, Հոնկոնգը, եթե այդ քաղաքները ֆիլմերում նկարված լինեին, հիմա տարբեր մեդիաներում հազարավոր պրոդուկտներ կարող եք տեսնել, յութուբից սկսած: Այն ժամանակ մի քանի անուններ էին կիզակետում՝ Ֆելինի, Բերգման, Տարկովսկի…Այսօր մի 10-15 մեծ անուններ կան, առնվազն 4-5 ասիացի հանճարներ, նոր հանճարներ՝ Հարավային Ամերիկայից, նոր կինեմատոգրաֆիա՝ Աֆրիկայից»:
Ժելիմիր Ժիլնիկը մի բան շատ է ափսոսում՝ այսօրվա կապիտալիստական հասարակարգում մե՛ծ չէ մշակույթի տեղը, այսօր հազվադեպ է պատահում, որ թերթի մեկ էջ նվիրեն մշակույթին, չկան պրոֆեսիոնալ արվեստաբանական ամսագրեր:
Սերբ կինոռեժիսորի ձեւակերպմամբ, իրենց ժամանակ, եթե ասելիքդ տարբերվում էր քաղաքական կուրսից, կարող էիր դա արտացոլել մշակույթում, մինչդեռ այսօր այդ ամենը տարրալուծվել է խորհրդարանում, որտեղ բո՛քս կա, ձեռնամա՛րտ, լիցքերը բաշխվել են քաղաքական կուսակցությունների միջեւ:
Իսկ ինչու որոշեց ֆիլմեր նկարել: Ժիլնիկն ասում է, որ էկրանը պատուհան է, որով կարող ես դիտել ու հասկանալ աշխարհը: Նաեւ զգացել է, որ ապրում ես մի հասարակությունում, որտեղ պատահում են բաներ, որոնք արժանի են էկրանին ցուցադրվելու, մանավանդ՝ պաշտոնական կինեմատոգրաֆիայի մաս չէին կազմում:
Կինոռեժիսորի խոսքով, վավերագրական ֆիլմ նկարելը որոշակի ներդրում է անցյալի արխիվներում. «Վավերագրական ֆիլմարտադրությունը վիթխարի զորություն ունի, դու նկարահանում ես մարդկանց, ու պարտադիր չէ, որ պետությունից շատ գումար խնդրես, դա անում ես արագորեն, որովհետեւ չես լսում ինչ-որ մեկին, չես գրում սցենար, քաստինգ չես անում դերասանների, ուղղակի միանգամից նկարում ես»:
Ժիլնիկն ասում է, որ իր երկրի ու Հայաստանի նման փոքր պետություններում պետական փող ակնկալելիս կարող ես հայտնվել կախվածության մեջ՝ գումար տվողից, կամ քեզ կառաջարկեն աշխատել «ատկատով» կամ կպնդեն, որ, դիցուք, իրենց որդուն քեզ օգնական վերցնես. «Քեզ փող կտամ, եթե շատ մոտիկ ես իշխող վարչախմբի հետ, ունես մոտիկներ իշխող կուսակցության մեջ ու փողով գործարքների մեջ ես մտնում»:
Գոհար ՀԱԿՈԲՅԱՆ
