Ինչպե՞ս է առաջանում կայծակը և ի՞նչ գաղտնիքներ է այն թաքցնում
Ամպրոպի ժամանակ երկինքը ցնցող կայծակը մթնոլորտային հզոր էլեկտրական պարպում է։ Բայց ինչպե՞ս է այն առաջանում և ինչո՞ւ է ուղեկցվում որոտով։ Եկեք պարզենք կարճ ու հետաքրքիր փաստերով։
🌪️ Ինչպե՞ս է ձևավորվում կայծակը
1. Լիցքերի բաժանում. Ամպրոպային ամպերում օդային ուժեղ հոսանքների պատճառով ջրի կաթիլներն ու սառույցի բյուրեղները բախվում են միմյանց։ Ամպի վերևում կուտակվում են դրական, իսկ ներքևում՝ բացասական լիցքեր։
2. Հզոր պարպում. Երբ ամպի և Երկրի (կամ երկու ամպերի) միջև լարումը հասնում է միլիոնավոր վոլտերի, օդը վերածվում է էլեկտրահաղորդչի, և տեղի է ունենում կայծակը։
🔥 Ինչո՞ւ է այն լուսավոր և այդքան բարձր
• Լույսը. Կայծակի ընթացքում օդը տաքանում է մինչև 30,000°C (Արեգակի մակերևույթից 5 անգամ տաք): Այդ պատճառով օդը սկսում է ուժեղ լուսարձակել։
• Որոտը. Կայծակից տաքացած օդը ակնթարթորեն ընդարձակվում է՝ առաջացնելով հարվածային ալիք, որն էլ հենց ամպրոպի ձայնն է։
• Ինչո՞ւ ենք սկզբում տեսնում, հետո լսում. Լույսի արագությունը գրեթե ակնթարթային է, իսկ ձայնը տարածվում է ընդամենը 340 մ/վ արագությամբ։
🤯 7 ուշագրավ փաստ, որոնք գուցե չգիտեիք
🌍 Անդադար շարժում. Երկրի վրա ամեն վայրկյան տեղի է ունենում 40–50 կայծակ (օրական ավելի քան 3 միլիոն)։
📏 Մեգակայծակներ. Կայծակի երկարությունը կարող է գերազանցել 100 կիլոմետրը։
🎯 Կրկնվող հարվածներ. Կայծակը կարող է հարվածել նույն վայրին բազմիցս. բարձր երկնաքերերն ու հեռուստաաշտարակները տարեկան տասնյակ հարվածներ են ստանում։
💎 Ապակի` ավազից. Եթե կայծակը հարվածում է ավազոտ հողին, բարձր ջերմաստիճանը հալեցնում է ավազը՝ ձևավորելով բնական ապակե խողովակներ՝ ֆուլգուրիտներ։
🚀 Հարված դեպի վեր. Երբեմն էլեկտրական պարպումը զարգանում է հակառակ ուղղությամբ՝ ամպից դեպի տիեզերք՝ հասնելով մինչև 90 կմ բարձրության (Gigantic Jet):
🌌 Գունավոր տեսարան. Մթնոլորտի վերին շերտերում կայծակն առաջացնում է կարմիր, կապույտ ու մանուշակագույն լուսային երևույթներ (սպրայթներ, շիթեր), որոնք տեսանելի են տիեզերքից։
🌿 Լիխտենբերգի պատկերներ. Կայծակի հարվածից փրկված մարդկանց մաշկի վրա երբեմն հայտնվում են ծառի ճյուղեր հիշեցնող ժամանակավոր նախշեր։
