«Սեքսի նախարարության» մասին արտահայտությունից մինչև աթոռներով հարվածներ․ ինչպես են աշխարհի լրատվամիջոցները ներկայացրել Երևանի խորհրդարանական միջադեպը
Հայաստանի Ազգային ժողովում հոկտեմբերի 29-ին տեղի ունեցած իշխանական և ընդդիմադիր պատգամավորների զանգվածային ծեծկռտուքը դուրս է եկել երկրի ներքաղաքական լրահոսի շրջանակներից՝ հայտնվելով միջազգային հեռուստաընկերությունների և լրատվական գործակալությունների ուշադրության կենտրոնում։
Չեխիայից մինչև Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիայից մինչև Հունաստան, իսկ Մերձավոր Արևելքից մինչև Հարավային Ասիա՝ տարբեր երկրների լրատվամիջոցները տարածել են խորհրդարանի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցած բախման տեսագրությունները, լուսանկարներն ու մեկնաբանությունները։
Միջադեպի լուսաբանումներում հատկապես աչքի է ընկնում երկու հանգամանք․ մի մասը շեշտադրում է «սեքսի նախարարության» շուրջ առաջացած սկանդալային պատմությունը, մյուսները՝ Հայաստանի խորհրդարանում բռնության կրկնվող դրսևորումները և իշխանության ներկայացուցիչների արձագանքը։
Կարդացեք նաև
Չեխիա․ CNN Prima-ն՝ «սեքսի նախարարության» պատմության մասին
Չեխական CNN Prima հեռուստաընկերությունն իր անդրադարձում առանձնացրել է ծեծկռտուքի անսովոր առիթը՝ այն կապելով այսպես կոչված «սեքսի նախարարության» գաղափարի հետ։
Նման ներկայացումը միջազգային հեռուստադիտողին առաջին հերթին փոխանցում է իրադարձության սենսացիոն կողմը։ Հայաստանի խորհրդարանում տեղի ունեցածը դիտվում է ոչ այնքան որպես քաղաքական հակամարտություն, որքան որպես արտառոց վեճ, որն ավարտվել է պատգամավորների միջև բռնությամբ։
Այս թեման առանձնացրել են նաև այլ եվրոպական լրատվամիջոցներ՝ այն դարձնելով իրենց հրապարակումների վերնագրերի գլխավոր բաղադրիչներից մեկը։
Գերմանիա․ Berliner Zeitung-ը ներկայացնում է բախման նախապատմությունը
Գերմանական Berliner Zeitung-ը հոկտեմբերի 29-ին հրապարակել է «Nach Äußerungen über „Sexministerium“: Schlägerei bricht in Armeniens Parlament aus» վերնագրով հոդվածը, որը թարգմանաբար նշանակում է՝ «Սեքսի նախարարության մասին արտահայտություններից հետո Հայաստանի խորհրդարանում ծեծկռտուք է սկսվել»։
Հոդվածում ներկայացվում է, թե ինչպես է իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Տարոն Չախոյանի ելույթը վերածվել ընդդիմադիր «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության ղեկավար Նարեկ Կարապետյանի հետ բուռն վիճաբանության։
Գերմանական պարբերականը բացատրում է նաև «սեքսի նախարարության» պատմության նախապատմությունը։ Խոսքը Նարեկ Կարապետյանի ազգականի՝ Սարգիս Կարապետյանի ավելի վաղ արած հայտարարության մասին է, որով քննարկման ընթացքում առաջարկվել էր կանանց սեռական բավարարվածության հարցերով զբաղվող առանձին նախարարություն ստեղծելու գաղափարը։
Berliner Zeitung-ը մանրամասնում է, որ սկզբնական բանավեճից հետո պատգամավորները սկսել են միմյանց հարվածել, իսկ իրավիճակը վերահսկելու համար միջամտել են անվտանգության աշխատակիցները։
Հրապարակման մեկ այլ կարևոր շեշտադրում վերաբերում է ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանին։ Ըստ պարբերականի՝ նա սկզբում չի ընդհատել ուղիղ հեռարձակվող նիստը՝ ցանկանալով, որ հանրությունը տեսնի դահլիճում տեղի ունեցողը։ Նիստի ընդմիջում է հայտարարվել միայն բախման սրումից հետո։
Գերմանական լրատվամիջոցը հիշեցնում է նաև հոկտեմբերի 6-ին տեղի ունեցած նախորդ բախումը՝ ցույց տալով, որ խորհրդարանական բռնության դեպքերը նորություն չեն։
Մեծ Բրիտանիա․ The Telegraph-ը՝ աթոռներով և բռունցքներով բախման մասին
Բրիտանական The Telegraph-ը հրապարակել է «MP hurls chair in brawl over Armenian ‘Ministry of Sex’» վերնագրով հոդվածը՝ «Պատգամավորը աթոռ է նետում Հայաստանի «Սեքսի նախարարության» շուրջ ծեծկռտուքի ժամանակ»։
Հրապարակման ուշադրության կենտրոնում ոչ միայն պատգամավորների փոխադարձ հարվածներն են, այլև բախման ընթացքում աթոռների ու շշերի նետումը, պատռված հագուստները և խորհրդարանի միջանցքներում շարունակված քաշքշուկը։
The Telegraph-ը ներկայացնում է նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի արձագանքը։ Վարչապետը հայտարարել էր, որ դատապարտում է բռնությունը, սակայն աջակցում է իր կուսակից պատգամավորների գործողություններին՝ դրանք համարելով համարժեք և ճիշտ։
Բրիտանական պարբերականը մեջբերում է նաև ընդդիմադիր Նարեկ Կարապետյանի արձագանքը, որը տեղի ունեցածը բնութագրել էր որպես «հայկական ոճի սովորական տղամարդկային կռիվ»։
Այսպիսով, բրիտանական հրապարակման մեջ ուշադրության կենտրոնում հայտնվել են ոչ միայն բախման տեսարանները, այլև դրանց վերաբերյալ Հայաստանի քաղաքական գործիչների հրապարակային գնահատականները։
Al Jazeera․ Հայաստանի խորհրդարանը՝ բռնցքամարտի ռինգ
Հոկտեմբերի 30-ին միջազգային Al Jazeera հեռուստաընկերությունը հրապարակել է «Armenian parliament turns into a boxing ring, third time in a month» վերնագրով տեսանյութը։ Վերնագիրը կարելի է թարգմանել՝ «Հայաստանի խորհրդարանը վերածվել է բռնցքամարտի ռինգի․ մեկ ամսվա ընթացքում՝ երրորդ անգամ»։
Al Jazeera-ն հայտնում է, որ իշխանական պատգամավորի՝ ընդդիմության ղեկավարի ընտանիքին ուղղված արտահայտություններից հետո խորհրդարանում սկսվել է ֆիզիկական բախում։ Ըստ հրապարակման՝ ընդդիմադիր պատգամավորներից մեկը քթից արյունահոսել է, մեկ ուրիշի հագուստը պատռվել է։
Հատկանշական է, որ հեռուստաընկերությունը միջադեպը դիտարկում է ոչ թե մեկ օրվա արտասովոր իրադարձություն, այլ խորհրդարանական բախումների կրկնվող շղթայի համատեքստում։
CNN Greece․ խորհրդարանը կրկին դարձել է ռինգ
Հունական CNN Greece-ը հոկտեմբերի 29-ին հրապարակել է «Ռինգի վերածվեց Հայաստանի խորհրդարանը․ անհավանական տեսարաններ ուղիղ հեռարձակմամբ» վերնագրով նյութը։
Հոդվածում նշվում է, որ իշխանական և ընդդիմադիր պատգամավորները բախվել են խորհրդարանական նիստի ընթացքում, իսկ որոշ դեպքերում նույնիսկ աթոռներ են նետել միմյանց ուղղությամբ։
Հունական լրատվամիջոցը ուշադրություն է դարձնում նաև այն հանգամանքին, որ միջադեպը հեռարձակվում էր ուղիղ եթերով։ Այսպիսով, տեղի ունեցածը հասանելի էր ոչ միայն Հայաստանի հանրությանը, այլև միջազգային լսարանին՝ տեսագրությունների տարածման միջոցով։
CNN Greece-ը հիշատակում է նաև հոկտեմբերի սկզբին տեղի ունեցած նմանատիպ բախումը։
Euronews Albania․ բանավեճից մինչև ֆիզիկական բախում
Ալբանական Euronews Albania-ն հոկտեմբերի 29-ին հրապարակել է «Բանավեճից մինչև ֆիզիկական կռիվ․ բախում Հայաստանի խորհրդարանի պատգամավորների միջև» վերնագրով տեսանյութային անդրադարձ։
Լրատվամիջոցը ներկայացնում է, թե ինչպես է Տարոն Չախոյանի ելույթից հետո սրվել իրավիճակը, և ընդդիմադիր պատգամավորների՝ ամբիոնին մոտենալուց հետո բանավեճը վերածվել ֆիզիկական բախման։
Euronews Albania-ն հայտնում է, որ միջադեպը շարունակվել է նաև խորհրդարանի միջանցքներում, որտեղ իրավիճակը վերահսկելու համար պահանջվել է անվտանգության աշխատակիցների միջամտությունը։
CNN․ տեսախցիկների առջև տեղի ունեցած ծեծկռտուքը
Ամերիկյան CNN-ը նույնպես անդրադարձել է միջադեպին՝ հրապարակելով «Large brawl breaks out in Armenian parliament» վերնագրով տեսանյութային նյութ։
CNN-ի լուսաբանումը կենտրոնանում է խորհրդարանի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցած զանգվածային բախման և պատգամավորների միջև ֆիզիկական առճակատման վրա։
Տեսանյութի տարածումն ավելի լայն միջազգային լսարանին հնարավորություն է տվել տեսնելու, թե ինչպես է Հայաստանի օրենսդիր մարմնում քաղաքական բանավեճը վերածվել անկարգության։
TVP World․ փոխխոսնակը աթոռ է նետել
Լեհական TVP World-ը միջադեպին անդրադարձել է «Deputy speaker throws chair as brawl erupts in Armenia’s Parliament» վերնագրով՝ «Փոխխոսնակը աթոռ է նետում Հայաստանի խորհրդարանում ծեծկռտուքի բռնկման ժամանակ»։
Հրապարակման վերնագիրն առանձնացնում է ԱԺ փոխնախագահ Վահագն Ալեքսանյանի գործողությունը՝ աթոռ նետելու դրվագը դարձնելով նյութի գլխավոր շեշտադրումը։
Այսպիսի վերնագրերը ցույց են տալիս, թե միջազգային լրատվամիջոցների համար որքան կարևոր է եղել ոչ միայն պատգամավորների միջև բախումը, այլև խորհրդարանի ղեկավար կազմի ներկայացուցիչների ներգրավվածությունը։
bne IntelliNews․ կոռուպցիայի շուրջ բանավեճից մինչև բռունցքներ
Միջազգային bne IntelliNews լրատվական հարթակը հրապարակել է «Dozens of MPs brawl in Armenian parliament during corruption debate» վերնագրով հոդվածը՝ «Տասնյակ պատգամավորներ ծեծկռտուքի մեջ են մտել Հայաստանի խորհրդարանում՝ կոռուպցիայի շուրջ բանավեճի ընթացքում»։
Այս հրապարակումն առանձնանում է իրադարձության քաղաքական նախապատմության ներկայացմամբ։
Հարթակը պարզաբանում է, որ բախումն առաջացել է Հաշվեքննիչ պալատի անդամի ընտրության քննարկման ընթացքում։ Տարոն Չախոյանի ելույթում հնչած կոռուպցիոն մեղադրանքներն ու ընդդիմադիրների հասցեին արտահայտությունները հանգեցրել են փոխադարձ վիճաբանության։
bne IntelliNews-ը մանրամասնում է նաև, որ ֆիզիկական բախման ընթացքում կիրառվել են բռունցքներ ու ոտքերի հարվածներ, իսկ ԱԺ փոխնախագահ Վահագն Ալեքսանյանը աթոռ է նետել ընդդիմադիր պատգամավորների ուղղությամբ։
Հարթակը հայտնում է, որ պատգամավորներից մեկը երևացել է քթից արյունահոսությամբ, իսկ խորհրդարանի շենք է ժամանել շտապօգնության մեքենա։
Hindustan Times․ միջազգային արձագանքը շարունակվում է
Հոկտեմբերի 30-ին հրապարակման է անդրադարձել նաև հնդկական Hindustan Times-ը՝ «Punches fly, chairs thrown as Armenia parliament turns into battleground mid debate» վերնագրով։
Վերնագիրը թարգմանաբար նշանակում է՝ «Բռունցքներ են թռչում, աթոռներ նետվում․ Հայաստանի խորհրդարանը բանավեճի ընթացքում վերածվում է մարտադաշտի»։
Հրապարակման մեջ ներկայացվում են բախման պատճառները, ԱԺ նախագահ Ռուբեն Ռուբինյանի՝ ընդդիմադիր Նարեկ Կարապետյանին ուղղված մեղադրանքները և խորհրդարանի ներսում տարածված տեսանյութերը։
Հնդկական պարբերականը նաև անդրադառնում է այն հանգամանքին, որ նիստը սկզբնական շրջանում շարունակվել է ուղիղ հեռարձակմամբ, որպեսզի հանրությունը տեսնի տեղի ունեցողը։
Իսպանալեզու մամուլ․ «սեքսի նախարարությունը»՝ որպես միջազգային սկանդալի վերնագիր
Լատինական Ամերիկայի ընթերցողներին հասնող Costa Rica-ի La Nación պարբերականը նույնպես անդրադարձել է իրադարձությանը։
«Diputados se enfrentan a golpes y lanzan sillas en el Parlamento de Armenia por acusaciones de corrupción y sexismo» վերնագիրը կարելի է թարգմանել՝ «Հայաստանի խորհրդարանում պատգամավորները բռունցքներով բախվել և աթոռներ են նետել կոռուպցիայի ու սեքսիզմի մեղադրանքների պատճառով»։
Հրապարակումը համադրում է երկու թեմա՝ կոռուպցիայի շուրջ քաղաքական հակամարտությունն ու կանանց վերաբերյալ վիճահարույց արտահայտությունների օգտագործումը։
Այսպիսով, միջադեպը ներկայացվել է ոչ միայն որպես ֆիզիկական բախում, այլև որպես քաղաքական խոսքի, հասարակական վերաբերմունքի և խորհրդարանական վարքագծի խնդիր։
«Սեքսի նախարարությո՞ւն»․ ի՞նչ էր իրականում քննարկվում
Միջազգային մի շարք վերնագրերում ստեղծվել է տպավորություն, թե Հայաստանի խորհրդարանում ծեծկռտուքը տեղի է ունեցել նախարարություն ստեղծելու հարցի քննարկման ժամանակ։
Սակայն իրականությունն այլ է։
Հոկտեմբերի 29-ի նիստի օրակարգում Հաշվեքննիչ պալատի անդամի ընտրության հարցն էր։ «Սեքսի նախարարության» թեման ծագել է քաղաքական ելույթի ընթացքում՝ կապված Նարեկ Կարապետյանի ազգականի՝ նախընտրական շրջանի ավելի վաղ հայտարարության հետ։
Այսինքն՝ նախարարություն ստեղծելու հարցը տվյալ նիստի օրակարգում չի եղել։ Այն դարձել է իշխանական պատգամավորի քննադատության և դրան հաջորդած փոխադարձ վիրավորանքների առիթներից մեկը։
Այս տարբերակումը կարևոր է, որպեսզի միջազգային վերնագրերի սենսացիոն ձևակերպումները չփոխարինեն իրադարձության իրական քաղաքական նախապատմությանը։
Իշխանության արձագանքը՝ միջազգային ուշադրության մեկ այլ առիթ
Միջազգային հրապարակումներում առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցրել նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի արձագանքը։
Նա հայտարարել է, որ դատապարտում է բռնությունը, բայց աջակցում է իր կուսակիցների գործողություններին՝ դրանք համարելով համարժեք և ճիշտ։
Մարդու իրավունքների պաշտպան Անահիտ Մանասյանը, իր հերթին, ընդգծել է, որ պաշտոնատար անձանց կողմից բռնության դրսևորումները կարող են նպաստել հասարակության մեջ բռնության նորմալացմանը։
Այս հակադիր արձագանքները ցույց են տալիս, որ խնդիրը չի սահմանափակվում միայն խորհրդարանի նիստերի դահլիճում տեղի ունեցածով։ Այն առնչվում է նաև քաղաքական պատասխանատվության, պետական պաշտոնյաների վարքագծի և հասարակության համար ձևավորվող օրինակների հարցին։
Իսկ Նիդերլանդների մամո՞ւլը
Նիդերլանդական մամուլի նկատմամբ կատարված առանձին որոնումներով՝ հոկտեմբերի 30-ի դրությամբ, դեռևս չհաջողվեց հաստատել NOS, RTL Nieuws, NU.nl, AD և De Telegraaf խոշոր լրատվամիջոցների հրապարակումները։
Սա չի բացառում, որ թեմային անդրադարձած լինեն այլ հարթակներ կամ հետագայում հրապարակումներ հայտնվեն։
Այդուհանդերձ, արդեն հայտնաբերված միջազգային հրապարակումների աշխարհագրությունը բավական լայն է՝ եվրոպական երկրներից մինչև ԱՄՆ, Մերձավոր Արևելք և Ասիա։
Միջազգային արձագանքի գլխավոր ուղերձը
Տարբեր երկրների լրատվամիջոցները Հայաստանի խորհրդարանական միջադեպը ներկայացրել են տարբեր դիտանկյուններից։ Ոմանք ընտրել են սենսացիոն վերնագրեր՝ կենտրոնանալով «սեքսի նախարարության» պատմության վրա։ Մյուսները մանրամասնել են կոռուպցիայի շուրջ բանավեճը, պատգամավորների գործողությունները, ԱԺ ղեկավարության վարքագիծն ու վարչապետի հայտարարությունները։
Սակայն հրապարակումների ընդհանուր պատկերում գերակշռում է մի հանգամանք՝ Հայաստանի օրենսդիր մարմինը միջազգային լրահոսում հայտնվել է ոչ թե կարևոր օրենքների ընդունման կամ պետական քաղաքականության քննարկման, այլ պատգամավորների միջև ֆիզիկական բախման պատճառով։
Երբ երկրի խորհրդարանը հայտնվում է միջազգային հեռուստաընկերությունների էկրաններին՝ որպես բռնցքամարտի ռինգ, դա արդեն միայն առանձին պատգամավորների վարքագծի խնդիր չէ։ Այն անդրադառնում է երկրի քաղաքական մշակույթի, ժողովրդավարական ինստիտուտների հեղինակության և պետական պատասխանատվության ընկալմանը։
Հայաստանի քաղաքական ուժերի միջև տարաձայնությունները կարող են լինել սուր, նույնիսկ անհաշտ, սակայն դրանց լուծման վայրը խորհրդարանական բանավեճն ու իրավական գործընթացն են, ոչ թե բռունցքներն ու աթոռները։
Միջազգային մամուլը տեսավ այն, ինչ տեղի ունեցավ Հայաստանի խորհրդարանում։ Իսկ Հայաստանի հանրության համար մնում է ավելի կարևոր հարց՝ ինչպե՞ս կանխել, որ նման տեսարանները չդառնան խորհրդարանական կյանքի սովորական պատկեր։
Hay Azian
Նիդերլանդական օրագիր
