199 երկրների անձնագրերի մասին զեկույցներ 34 լեզվով հրապարակող Passport Reports հարթակի՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 18-ին թարմացված Հայաստանի անձնագրի վարկանիշը ցույց է տալիս, որ հայկական անձնագիրը համաշխարհային ցուցակում զբաղեցնում է 114-րդ տեղը, իսկ Ասիայի 50 երկրների շարքում՝ 25-րդ տեղը։
Passport Reports-ի տվյալներով՝ շարժունակության միավորը կազմում է 65, որը համապատասխանում է գնահատված 198 օտարերկրյա ուղղությունների 32,8 տոկոսին։ Հայաստանի անձնագրով 33 ուղղություն կարելի է այցելել առանց վիզայի, 28-ը՝ ժամանելիս ստացվող վիզայով կամ համարժեք պարզեցված մուտքի կարգով, ևս 4-ը՝ էլեկտրոնային ճանապարհորդական թույլտվությամբ։ Մնացած 133 ուղղությունը Passport Reports-ի ցանկում ընդգրկված է վիզա պահանջող կատեգորիայում, որը ներառում է նաև որոշ հատուկ մուտքի սահմանափակումներ։
Ասիական դիրքը և թեմատիկ դասակարգումները
Ասիայի ներսում Հայաստանի 25-րդ տեղը լրացնում են մի շարք համեմատական ցուցակներ։ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության 159 անդամների անձնագրերի շարքում այն 107-րդն է, Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության կազմակերպության 57 մասնակից պետությունների շարքում՝ 52-րդը։ Խորհրդարանական հանրապետությունների 40 երկրից բաղկացած խմբում Հայաստանի անձնագիրը 37-րդ տեղում է։ Այս բոլոր դիրքերը վերաբերում են անձնագիր ունեցողների արտասահմանյան շարժունակությանը և չեն փոխարինում համաշխարհային 114-րդ հորիզոնականին։
Առանձին չափման մեջ Հայաստանը 78-րդ տեղն է զբաղեցնում աշխարհի 199 երկրների՝ օտարերկրյա անձնագիր ունեցողների համար մուտքի մատչելիության վարկանիշում։ Այդ ցուցակը գնահատում է, թե այլ երկրների քաղաքացիները ինչ պայմաններով կարող են ժամանել Հայաստան, մինչդեռ անձնագրային համաշխարհային դասակարգումն արտացոլում է Հայաստանի քաղաքացիների հնարավորությունները արտասահմանում։
Կարդացեք նաև
Մուտքի ռեժիմներ և փոխադարձ ճանապարհորդություն
Passport Reports-ի ուղղությունների ցանկում Չինաստանը, Վրաստանը, Ռուսաստանը և Իրանը Հայաստանի քաղաքացիների համար նշված են որպես առանց վիզայի այցելության երկրներ։ Չինաստանի և Վրաստանի անձնագրերի առանձին էջերը ևս Հայաստանը դասում են առանց վիզայի ուղղությունների շարքում, ինչը վկայում է երկկողմանի վիզային մատչելիության մասին այդ երկու հարաբերություններում։
Հատուկ ընթացակարգերի օրինակներից են Մալայզիա մուտք գործելիս ժամանման քարտի լրացումը, որի համար կայքում նշված է 30-օրյա ժամկետ, և Սուրինամի զբոսաշրջային քարտը՝ 90-օրյա ժամկետով։ Թուրքիայի համար Passport Reports-ը նշում է ժամանելիս վիզա ստանալու հնարավորություն և էլեկտրոնային վիզայի այլընտրանք՝ 30-օրյա ժամկետով։ Քենիա, Շրի Լանկա, Սեյշելներ և Կոտ դ’Իվուար ուղևորությունները դասակարգված են էլեկտրոնային ճանապարհորդական թույլտվությամբ կամ համարժեք նախնական գրանցմամբ մուտքի շարքում։
Շենգենյան վիզային սցենարի հաշվարկը
Շենգենյան գոտին ներառում է 29 պետություն, իսկ Հայաստանը դրա անդամ չէ։ Passport Reports-ի 2026 թվականի հոկտեմբերի 18-ի ուղղություն առ ուղղություն տվյալներում այդ 29 պետություններից յուրաքանչյուրը Հայաստանի անձնագրի համար դասված է վիզա պահանջողների շարքում։ Եթե բոլոր 29 շենգենյան ուղղությունների համար սահմանվեր առանց վիզայի մուտք և մյուս 198 անձնագրերի ցուցանիշները մնային անփոփոխ, Հայաստանի անձնագրի հաշվարկային, ենթադրական համաշխարհային տեղը կլիներ 85-րդը՝ ներկայիս 114-րդի փոխարեն։
Այդ պայմանական փոփոխության դեպքում շարժունակության միավորը 65-ից կդառնար 94, առանց վիզայի ուղղությունների թիվը՝ 33-ից 62, իսկ վիզա պահանջող կատեգորիայինը կնվազեր 133-ից 104։ Էլեկտրոնային ճանապարհորդական թույլտվության 4 և ժամանելիս վիզայի կամ համարժեք պարզեցված մուտքի 28 ուղղությունները չէին փոխվի։ Այս սցենարը միայն հաշվարկ է և չի նշանակում, թե Շենգենյան գոտու վիզային քաղաքականությունը փոխվել է։
Մեթոդաբանություն
Տարբեր անձնագրային ինդեքսներ կարող են տարբեր արդյունքներ ներկայացնել՝ կախված մուտքի տեսակների դասակարգման, միավորների հաշվարկի և հավասար արդյունքների դասավորման կանոններից։ Passport Reports-ը բոլոր անձնագրերի նկատմամբ կիրառում է նույն՝ նախապես սահմանված և չափելի չափանիշները՝ հրապարակելով դասակարգման առաջնահերթությունները. շարժունակության միավորը առանց վիզայի, ժամանելիս տրվող վիզայի կամ համարժեք պարզեցված մուտքի և էլեկտրոնային ճանապարհորդական թույլտվության միջոցով հասանելի ուղղությունների գումարն է։ Սկզբում համեմատվում է շարժունակության միավորը, հավասարության դեպքում՝ հերթով առանց վիզայի, էլեկտրոնային ճանապարհորդական թույլտվությամբ, ապա ժամանելիս վիզայով կամ համարժեք կարգով մուտքի ուղղությունների թիվը։ Եթե բոլոր չորս ցուցանիշները նույնն են, անձնագրերը կիսում են նույն տեղը. նման միասնական մոտեցումն ապահովում է համադրելի և թափանցիկ հաշվարկ։
