Գործարարները, օգտվելով ճգնաժամի պատրվակից, մի քանի անգամ կրճատել են հարկային վճարումները
Չնայած Հայաստանում գործող բոլոր միջազգային կազմակերպությունները մեր կառավարության հետ միաբերան պնդում են, որ իբր մեր երկիրը ճգնաժամը շատ լավ է հաղթահարել, որ իրոք մենք Աստծո տված ժողովուրդ ենք եւ կարողացել ենք մազապուրծ լինել համաշխարհային տնտեսական աղետից, այնուամենայնիվ, Պետեկամուտների կոմիտեի՝ օրերս հրապարակած 300 խոշոր հարկատուների ցանկը վկայում է, որ մեր բյուջեն հայտնվել է խղճալի վիճակում: Գրեթե բոլոր ցուցանիշներով՝ իրացումից հասույթ, ներմուծման եւ արտահանման ծավալներ, մաքսային հարկեր եւ այլն, նախորդ տարվա համեմատությամբ զգալի անկում է գրանցվել: Դեռ տարեսկզբին, երբ ճգնաժամը նոր-նոր էր սկսել ազդել մեր տնտեսության վրա, արդեն մի քանի խոշոր ընկերություններ սկսեցին նախատրամադրություն ստեղծել, որ իրենք տուժել են, մեծ վնասներ են կրել, որ ապրանքը չեն կարողանում իրացնել, պահեստներում լճացում է եւ այլն: Այդ հայտարարություններից արդեն կարելի էր ենթադրել, որ այսօր բյուջեում ունենալու ենք այս պատկերը: Որոշ ընկերություններ, օգտվելով ճգնաժամի հարմար պատրվակից՝ սկսել են ոչ թե քիչ հարկ վճարել, այլ նույնիսկ ծիծաղելի գումարներ վճարել պետությանը:
Օրինակ, ավտոմեքենաների ներմուծմամբ եւ վաճառքով զբաղվող այնպիսի խոշոր ընկերություններ, ինչպիսիք են՝ «Տոյոտա Երեւանը», «Կարկոմավտոն», «Մուրանը» եւ «Եվրովագենը», այս տարվա հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատությամբ, հարկային վճարումները կրճատել են կրկնակի ու եռակի: Պարզ է, որ այս տարի մեքենաների գները Հայաստանում իջել են, բայց արդյո՞ք դա ընկերությունների եկամուտների վրա այդպիսի հսկայական ազդեցություն է թողել՝ հարց է: «Տոյոտա» եւ «Լեքսուս» մակնիշի մեքենաներ ներմուծող «Տոյոտա Երեւան» ընկերությունն անցյալ տարի 2,2 մլրդ դրամի հարկ էր վճարել, իսկ այս տարի՝ ընդամենը 1,4 մլրդ դրամ: «Կարկոմավտոն», որ ներկրում է «ԳԱԶ» եւ «ՈՒԱԶ» մակնիշի մեքենաներ, ինչպես նաեւ ունի տարբեր մակնիշի օգտագործված մեքենաների շուկա, այս տարի վճարել է ընդամենը 555 մլն դրամ՝ նախորդ տարվա 1,5 մլրդի փոխարեն: Գրեթե եռակի քիչ է սկսել վճարել նաեւ «Գլոբալ մոթորս» ընկերությունը՝ 398 մլն՝ նախորդ տարվա 1 մլրդ 122 մլնի փոխարեն: Անհավանական են թանկարժեք «Նիսսան», «Ինֆինիտի» մակնիշի մեքենաներ ներկրող «Մուրան» ընկերության կատարած վճարումները: Անցյալ տարի այս ընկերությունը վճարել էր 1 մլրդ 961 մլն դրամ, իսկ այս տարի՝ 220 մլն: Կարելի է ասել, այս ամբողջ տարվա ընթացքում «Մուրանը» մեկ-երկու մեքենա է ծախել: Իսկ ընդհանրապես խոշոր հարկատուների ցանկում մեքենաների բիզնեսով զբաղվող ընկերություններից ամենաքիչը վճարել է «Եվրոմոթորսը»՝ 177 մլն դրամ՝ նախորդ տարվա 342 մլնի փոխարեն:
Համաշխարհային ճգնաժամը խիստ բացասական ազդեցություն է թողել նաեւ կենցաղային տեխնիկայի վաճառքով զբաղվող ընկերությունների վրա: Եռակի քիչ հարկ է սկսել վճարել «Արայ» ընկերությունը: Եթե նախորդ տարի բյուջե մուտքագրել էր 1 մլրդ 43 մլն դրամ, այս տարի այդ ընկերության խանութների ցանցի վճարումները կազմել են ընդամենը 425 մլն: Կրկնակի քիչ են վճարել նաեւ «Զիգզագ» եւ «ԷԴ-ՍՊՈ» (հայտնի է «Beko» խանութներով) ընկերությունները:
Զարմանալի է հատկապես դեղ ներմուծողների վճարած գումարները, որովհետեւ դեղը այն ապրանքն է, որը ճգնաժամի հետ կապված՝ չէր կարող քիչ իրացվել: Մարդը կարող է գումար տնտեսել հագուստի, խմիչքի համար, բայց դեղերից կախում ունեցող հիվանդները չեն կարող իրենց առողջության հաշվին տնտեսումներ անել: Դեղերի ներմուծմամբ զբաղվող որոշ ընկերությունների վճարումները զարմանալի են հատկապես այն առումով, որ այս տարի Հայաստանում դեղերի շուկայում մեծ թանկացումներ են եղել եւ, ըստ այդմ, հարկերն էլ պետք է որ զգալի ավելացած լինեին: Սակայն ցանկում «Ֆարմատեք» ընկերությունը նախորդ տարվա համեմատությամբ դեռ մի քանի մլն դրամ պակաս է վճարել՝ ընդամենը 283 մլն դրամ:
2008-ի հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերությունը վճարել էր 2,3 մլրդ դրամ: «Հայկական երկաթուղին» էլ իր հերթին վճարել էր 3 մլրդ 661 մլն դրամ: «Հայկական երկաթուղին» ռուսներին վաճառելուց հետո, այն խոշոր հարկատուների ցանկում հասկանալի պատճառներով չկա, որովհետեւ մտել է «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերության կազմ, իսկ վերջինս էլ գոնե 5 մլրդ դրամ վճարելու փոխարեն՝ կրճատել է նույնիսկ միայն իրեն հասանելիք վճարումները եւ բյուջե է մուտքագրել ընդհանուր առմամբ 1,1 մլրդ դրամ: Ռուսներին հանձնած ընկերությունների շարքից նույն չնչին գումարներն է մուծել նաեւ «Ռուսալ Արմենալը»՝ 480 մլն դրամ՝ նախորդ տարվա 601 մլնի փոխարեն:
Հարկատուների ցանկի մյուս հանելուկներին կանդրադառնանք առաջիկայում:
