Երևանի Մխիթար Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի ռեկտոր Արմեն Մուրադյանի ֆեյսբուքյան գրառումը
Կյանքեր փրկող թվեր. Մանկական ավտոաթոռակների (քարսիթ)՝ օգտագործումը նվազեցնում է մահվան ելքով վթարների հավանականությունը մինչև 1 տարեկան երեխաների մոտ 70%-ով, իսկ 1-ից 4 տարեկան երեխաների մոտ՝ 54%-ով, ճիշտ տեղադրված մանկական աթոռակը 67%-ով նվազեցնում է երեխայի լուրջ վնասվածքներ ստանալու ռիսկը։
Մանկական ավտոաթոռակները (քարսիթերը) ոչ միայն հարմարավետության, այլ առաջին հերթին նախատեսված են երեխայի կյանքը փրկելու համար։ Ավտովթարների ժամանակ անվտանգության գոտիները նախատեսված են մեծահասակների մարմնի կառուցվածքի համար, իսկ երեխաներին կարող է պաշտպանել միայն ճիշտ ընտրված քարսիթը։
Կյանքեր փրկող թվեր. ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ)՝ մանկական ավտոաթոռակների օգտագործումը նվազեցնում է մահվան ելքով վթարների հավանականությունը մինչև 1 տարեկան երեխաների մոտ 70%-ով, իսկ 1-ից 4 տարեկան երեխաների մոտ՝ 54%-ով, ճիշտ տեղադրված մանկական աթոռակը 67%-ով նվազեցնում է երեխայի լուրջ վնասվածքներ ստանալու ռիսկը։
Կարդացեք նաև
Աշխարհում գոյություն ունեն խիստ կանոնակարգեր, որոնցով սահմանվում են քարսիթերի անվտանգության չափանիշները: Օրինակ` i-Size (ECE R129) ստանդարտը եվրոպական ամենաժամանակակից ստանդարտն է։ Եթե նախկինում աթոռակները ընտրվում էին ըստ երեխայի քաշի, ապա նոր i-Size ստանդարտով դրանք ընտրվում են ըստ երեխայի հասակի։ Դա ավելի ճշգրիտ է, քանի որ երեխաները տարբեր կառուցվածք ունեն։ Ըստ նույն եվրոպական չափորոշիչի՝ մինչև 15 ամսական երեխաներին պարտադիր պետք է փոխադրել մեքենայի ընթացքին հակառակ ուղղությամբ (դեմքով դեպի հետ)։
Շատ երկրներում (այդ թվում՝ Հայաստանում) ճանապարհային երթևեկության կանոններով արգելվում է մինչև 12 տարեկան երեխաներին փոխադրել առանց համապատասխան պահող համակարգերի (քարսիթ կամ բուստեր)։
- Ինչո՞ւ է կարևոր «դեմքով դեպի հետ» դիրքը (Rear-facing)
Փոքր երեխաների գլուխը համեմատաբար մեծ է և կազմում է մարմնի ընդհանուր զանգվածի գրեթե 25%-ը (մեծահասակների մոտ դա ընդամենը 6% է), իսկ պարանոցի մկանները դեռ թույլ են։ Ճակատային վթարի ժամանակ, եթե երեխան նստած է դեմքով դեպի առաջ, նրա գլուխը իներցիայով նետվում է առաջ, ինչը կարող է ողնաշարի ծանր վնասվածքի պատճառ դառնալ։ Իսկ դեմքով դեպի հետ լինելու դեպքում աթոռակի թիկնակը կլանում է հարվածի ուժը և հավասարաչափ բաշխում այն մեջքի ու գլխի վրա։ 2-ից 4 տարեկան երեխաներին խորհուրդ է տրվում նստեցնել դեմքով դեպի հետ:
5 տարեկանից թույլատրվում է փոխել քարսիթի դիրքը` դեմքով դեպի առաջ, իսկ 8 տարեկանից սկսած կարելի օգտագործել բուստերային նստարաններ, որոնք ապահովում են, որպեսզի անվտանգության գոտին ճիշտ դիրքում լինի՝ անցնելով ուսերի վրայով և գոտկատեղով։ Ավելի բարձր տարիքի երեխաները կարող են օգտագործել սովորական ավտոմեքենայի գոտիներ, բայց միայն այն դեպքում, եթե նրանք բավարար չափով բարձր են, որպեսզի գոտին ճիշտ տեղադրվի:
- Քարսիթերն ունեն օգտագործման ժամկետային ամսաթիվ (Expiration Date).
Սովորաբար դրանց պիտանելիության ժամկետը 6-ից 10 տարի է (արտադրման օրվանից)։ Պլաստիկը, որից պատրաստված է աթոռակը, ժամանակի ընթացքում՝ արևի ճառագայթներից, տաք ու սառը ջերմաստիճանային տատանումներից հնանում է, դառնում փխրուն և վթարի պահին կարող է պարզապես կոտրվել։ Ժամկետը սովորաբար նշված է լինում աթոռակի ներքևի կամ հետևի մասում գտնվող պիտակի վրա։
- Վթարից հետո քարսիթը պետք է փոխվի.
Եթե մեքենան թեկուզ թեթև վթարի է ենթարկվել, որի ժամանակ մեքենայում եղել է քարսիթ (նույնիսկ առանց երեխայի), այն այլևս չի կարելի օգտագործել։ Կառուցվածքի մեջ կարող են առաջանալ միկրոճաքեր, որոնք աչքով տեսանելի չեն, բայց հաջորդ անգամ այն այլևս չի պաշտպանի երեխային։
- Ձմեռային հաստ բաճկոնների վտանգը.
Չի կարելի երեխային հաստ ձմեռային բաճկոնով կամ կոմբինեզոնով ամրացնել քարսիթում։ Հաստ հագուստը խաբուսիկ ծավալ է ստեղծում։ Վթարի հարվածից հագուստը վայրկենապես սեղմվում է, և անվտանգության գոտիները մնում են թույլ, ինչի հետևանքով երեխան կարող է պարզապես դուրս թռչել աթոռակից։ Ճիշտ տարբերակն է՝ հանել բաճկոնը, ամրացնել գոտիները և նոր միայն բաճկոնը կամ վերմակը գցել երեխայի վրայից։
Ժամանակակից աշխարհում կիրառվում է ISOFIX քարսիթ ամրացնելու միջազգային ստանդարտ համակարգը։ Ինչո՞վ է այն լավ. սովորական ամրագոտիներով քարսիթը տեղադրելիս ծնողների 70-80%-ը սխալներ են թույլ տալիս (թույլ է ձգում, սխալ անցքով է անցկացնում)։ ISOFIX-ի դեպքում սխալվելու հավանականությունը հասնում է նվազագույնի (մոտ 5%), քանի որ այն հատուկ կեռիկներով ամրանում է մեքենայի մետաղական հիմքին։
Անհրաժեշտ է հիշել, որ քարսիթը պետք է ճիշտ տեղադրված լինի՝ համաձայն արտադրողի ցուցումների, որպեսզի ապահովվի երեխայի առավելագույն անվտանգությունը։ Պարբերաբար պետք է ստուգել քարսիթի ամրության և ճիշտ տեղադրման վիճակը, քանի որ ժամանակի ընթացքում այն կարող է թուլանալ։
