Հունիսի 16-ին Արամ Խաչատրյան համերգասրահում Հայաստանի պետական կամերային նվագախումբը (գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր՝ Վահագն Պապյան) կներկայացնի Jazzical Komitas յուրօրինակ նախագիծը։ Համերգի մենակատարն է Նյու Յորքից ժամանած դաշնակահար և կոմպոզիտոր Ջոել Մարտինը։ Իսկ համերգը կղեկավարի բրիտանահայ դիրիժոր և տենոր Սիփան Օլահը։
Aravot.am-ի հետ զրույցում Սիփան Օլահը նշեց, որ համերգն առանձնահատուկ է նրանով, որ Կոմիտասը կներկայացվի ջազային մշակումներով՝ ոչ հայ կոմպոզիտորի, դաշնակահարի միջոցով: «Ջոել Մարտինի, իմ և Հայաստանի պետական կամերային նվագախմբի առաջին համագործակցությունը տեղի է ունեցել 2025 թվականի հոկտեմբերի 4-ին՝ Նյու Յորքում: Ջոել Մարտինը 6 տարի է, ինչ ոգեշնչված է Կոմիտասի երաժշտությամբ և արդեն 3 ալբոմ պատրաստել է Jazzical Komitas խորագրով, որը հիմնականում դաշնամուրային մեկնաբանությամբ է, բայց եղել են այլ ելույթներ՝ ուրիշ նվագախմբերի կամ ավելի փոքր անսամբլների հետ: Իսկ այս անգամ Ջոել Մարտինը նոր երգացանկ է կազմել՝ նոր մշակումներով: Դրանք 9 ստեղծագործություն են նվագախմբի և դաշնամուրի համար»,- նշեց Սիփան Օլահը։
Հարցրինք, թե ինչպես կմեկնաբանի հայկական արմատներ չունեցող Ջոել Մարտինի և կոմիտասյան երաժշտության միջև կապը: «Ջոելը, չլինելով ազգությամբ հայ, չունենալով հայկական արմատներ, պարզապես ոգեշնչվելով, լսելով և ուսումնասիրելով Կոմիտասի գործիքային և վոկալ ստեղծագործությունները, տպավորվել է Կոմիտասի մեղեդիներով, որ հասկացել է, որ այնտեղ կա մեծ հիմք ստեղծելու ջազային իմպրովիզացիաներով, մեկնաբանություններով յուրօրինակ ստեղծագործությունների շարք: Կոմիտասի մեծությունը հայերս, իհարկե, հասկանում ենք, բայց դիտելով Կոմիտասին միջազգային աչքերով և տեսանկյունից, ևս մեկ անգամ գնահատում ենք նրա մեծությունը: Ինչ վերաբերում է տաղանդաշատ կոմպոզիտոր և դաշնակահար Ջոել Մարտինին, Կոմիտասի մեծության ընկալումն արդեն իսկ գործի ամենակարևոր մասն է եղել: Նա կոմիտասյան երաժշտությունը հետաքրքիր ձևաչափով է ներկայացնում ԱՄՆ-ում, նաև զրույցներ է ունենում ամեն ստեղծագործություն ներկայացնելիս, այսինքն՝ ոչ միայն նվագում է, այլև հանդիսատեսին պատմում է ստեղծագործության մասին»։
Կարդացեք նաև
Մեր զրուցակիցը նշեց, որ երևանյան համերգը մաս է կազմում Jazzical Komitas 2026–2028 թվականների համաշխարհային շրջագայության, որը կընդգրկի 20 քաղաք։ Ինչպես արդեն վերևում նշվեց, իրենց առաջին համագործակցությունը տեղի է ունեցել 2025 թ. Նյու Յորքում, երկրորդ համերգը Երևանում կկայանա, հաջորդ համերգն արդեն Լոնդոնում է լինելու՝ իր ղեկավարած «Քլինգեն» նվագախմբի հետ։ Մաեստրոն ասաց, որ իրենց առաջ խնդիր են դրել ավելի ճանաչելի դարձնել աշխարհում Jazzical Komitas նախագիծը, որը յուրօրինակ է, հանրամատչելի և դուր կգա երաժշտական տարբեր ոճեր նախընտրող մարդկանց։
Ինչ վերաբերում է միջազգայնորեն ճանաչված դաշնակահար և կոմպոզիտոր Ջոել Մարտինին, նրա համագործակցությունների թվում են համաշխարհային ճանաչում ունեցող արվեստագետներ՝ Ալան Մենկենը, Ֆերգին, Սթիվի Ուանդերը և օպերային լեգենդ Քեթլին Բաթլը։ Ջոել Մարտինից հետաքրքրվեցինք, թե հատկապես Կոմիտասի որ ստեղծագործությունն է իր համար ամենասիրելին: Նա պատասխանեց, որ դա Կոմիտասի «Էջմիածնի պարն» է: Նա հավելեց, որ նախատեսվում է Jazzical Komitas շարքի երրորդ ձայնասկավառակի թողարկումը Հայաստանի ազգային կամերային նվագախմբի հետ։ Միաժամանակ ընթացքի մեջ է վավերագրական ֆիլմի արտադրությունը, որի ռեժիսորը «Օսկար»-ի անվանակարգում առաջադրված Նարե Մկրտչյանն է։
Ջոելը նշեց նաև, որ նախատեսում է Jazzical Komitas-ի գաղափարները ներգրավել արվեստի և կրթության ծրագրերում Հայաստանում և աշխարհում՝ համագործակցելով Children of Armenia Fund (COAF)-ի և Թումոյի հետ։ Նա ասաց, որ նպատակը Jazzical Komitas-ի միջոցով հայկական մշակույթը հանրահռչակելն է։
Սիփան Օլահն էլ ասաց, որ Կամերային նվագախմբի հետ սա իր 4-րդ համագործակցությունն է, և ամեն համագործակցություն եղել է նոր ստեղծագործությունների մեկնաբանությամբ, իսկ նվագախումբը միշտ նշաձողը բարձր է պահել և հետաքրքրությամբ է մոտեցել նորարարական փորձարարություններին։
Դառնալով Կոմիտասի ստեղծագործությունների ջազային մեկնաբանություններին, Օլահն ասաց. «Իմ կարծիքով, մեկնաբանության ժամանակ պետք է լինեն որոշակի նորմեր և չափանիշներ, չափանիշները Ջոել Մարտինի պարագայում պահպանված են, սա որպես տեսաբան երաժիշտ եմ ասում: Նա Կոմիտասի ստեղծագործությունից չի հեռացել, մտածելակերպը, ոճը, մեկնաբանությունը, իմպրովիզացիան պահպանում են Կոմիտասի շունչն ու ոգին, ինչն ամենից կարևորն է: Իմ համոզմամբ, Կոմիտասի ջազային մեկնաբանությունը ձեռքբերում է»։
Գոհար ՀԱԿՈԲՅԱՆ
Լուսանկարները՝ համերգի փորձերից
