Զրույցի ամենաուժեղ կողմը Դիանայի անկեղծությունն ու գործնական մոտեցումն են։ Նա չի փորձում իր պատմությունը ներկայացնել որպես արտասովոր հերոսություն․ բաց խոսում է մասնագիտության դժվարությունների, անձնական կյանքի սահմանափակումների և իր ընտրության գիտակցված կողմերի մասին։
Նրա պատասխաններում բացահայտվում է նաև կնոջ առօրյան, որը պետք է համատեղի օդաչուի բարդ ու փոփոխական աշխատանքային գրաֆիկը մայրության հետ։ Դիանայի համար յուրաքանչյուր թռիչքի գլխավոր նպատակը մեկն է՝ անվտանգ թռիչք և բարեհաջող վայրէջք։
Նա չի փորձում իր ընտրությունը ներկայացնել որպես հեշտ ճանապարհ կամ բոլորի համար պատրաստի օրինակ։ Ընդհակառակը՝ անկեղծորեն խոսում է մասնագիտության դժվարությունների և անձնական կյանքի վրա դրա ազդեցության մասին։ Հենց այս անկեղծությունն է նրա պատմությունը դարձնում հետաքրքիր ու արժանահավատ։
«Նիդերլանդական Օրագիրը» ներկայացնում է զրույց Դիանա Խաչատրյանի հետ՝ մասնագիտական ընտրության, համարձակ որոշումների, կանանց դերի, մայրության և այն պատասխանատվության մասին, որի գլխավոր նպատակը յուրաքանչյուր թռիչքի անվտանգ ավարտն է։
Մանկություն․ քննիչ դառնալու երազանքով
Դիանա Խաչատրյանը ծնվել է Մոսկվայում, սակայն մեծացել է Երևանում։ Մանկության տարիներին նրա երազանքը բավական հեռու էր այն մասնագիտությունից, որն այսօր ունի․ նա ցանկանում էր քննիչ դառնալ և հանցագործություններ բացահայտել։
Դպրոցում սիրել է հումանիտար առարկաները, հեշտությամբ սովորել լեզուներ, հետաքրքրվել նաև երկրաչափությամբ։ Ինքնաթիռների հանդեպ սերը նրա կյանքում վաղուց է եղել, բայց, ինչպես ինքն է խոստովանում, մանկության տարիներին երբեք չի պատկերացրել, որ մի օր օդաչու կդառնա։
Ինչո՞ւ ռեժիսուրա
Դպրոցն ավարտելու տարում Դիանան առնչվել է գեղարվեստական ֆիլմի նկարահանման գործընթացին։ Այդ փորձն այնքան է գրավել նրան, որ որոշել է ինքն էլ մի օր ֆիլմ նկարահանել։ Այդպես ընտրել է Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը։
Կինոյում նրան հետաքրքրել է իրականությունը սեփական տեսանկյունից ներկայացնելու կամ նույնիսկ նոր իրականություն ստեղծելու հնարավորությունը։ Իսկ ռեժիսուրայի ուսումը, նրա համոզմամբ, տվել է մի հմտություն, որը հետագայում օգտակար է եղել նաև ավիացիայում՝ մարդկանց բնավորություններին և մանրուքներին ուշադրություն դարձնելու կարողությունը։
Պարաշյուտային թռիչքից՝ դեպի օդաչուի մասնագիտություն
Դիանան միշտ սիրել է էքստրեմալ զբաղմունքները, ուստի պարաշյուտով թռչելու ցանկությունը նրա համար բնական էր։ Սակայն այդ հետաքրքրությունն անսպասելիորեն վերածվեց մասնագիտական ընտրության։
Պարաշյուտային թռիչքներից մեկի ժամանակ նա ծանոթացել է մի քանի զինվորական օդաչուների հետ։ Այդ հանդիպումն էլ նրան առաջին անգամ լրջորեն մտածել է տվել օդաչուի մասնագիտության մասին։
Ընտանիքն ու ընկերները նրա որոշմանը լուրջ են վերաբերվել միայն այն ժամանակ, երբ նա արդեն ընդունվել էր ավիաուսումնական կենտրոն։ Այդ պահին պարզ է դարձել, որ խոսքը հերթական հետաքրքրության մասին չէ, այլ իրական որոշման։
2015–2020․ ուսում և նոր մասնագիտության յուրացում
2015–2020 թվականներին Դիանան սովորել է Հայաստանում՝ ավիաուսումնական կենտրոնում։ Նրա առաջին ուսումնական ինքնաթիռը եղել է Diamond DA40-ը։
Ավիացիան նրա համար բոլորովին նոր ոլորտ էր։ Նախկինում մասնագիտական կապ չի ունեցել դրա հետ, իսկ տեխնիկական նախապատրաստության բացակայությունը ուսման ընթացքում լրացուցիչ դժվարություններ է ստեղծել։
Դիանան հիշում է իր առաջին թռիչքը․ այդ ժամանակ աստիճանաբար սկսել է զգալ, որ որոշումն իրականություն է դառնում, և ինքը փոքր քայլերով առաջ է գնում։ Սակայն իրեն լիարժեք օդաչու զգալու համար ժամանակ է պահանջվել։ Այդ զգացողությունը, նրա խոսքով, եկել է աշխատանքի անցնելուց մոտ մեկ տարի անց։
Վեց տարի՝ մասնագիտական ավիացիայում
Դիանայի մասնագիտական ուղին անցել է մի քանի ավիաընկերություններով։
2021–2024 թթ.՝ «Արմենիա» ավիաընկերություն։
2024–2025 թթ.՝ Georgian Airways՝ որպես Boeing 737 տիպի օդանավի երկրորդ օդաչու։
2026 թվականից՝ FLYONE ARMENIA՝ որպես Airbus A320 տիպի օդանավի երկրորդ օդաչու։
Այսօր նա իր մասնագիտական փորձը չափում է ոչ միայն աշխատանքի տարիներով, այլև այն պատասխանատվությամբ, որն ամեն օր ստանձնում է։
Երբ հարցնում ենք՝ ո՞ր թռիչքն է ամենից շատ տպավորվել հիշողության մեջ, Դիանան չի առանձնացնում որևէ մեկը։ Նրա համար յուրաքանչյուր թռիչքային օր կարևոր է։
«Ցանկացած օր թռիչքից առաջ կարևոր է եղել, և աշխատանքի եմ գնացել պատասխանատվության զգացումով»,- ասում է նա։
Նրա խոսքով՝ առաջին աշխատանքային օրվա նման լարվածությունը կարող է ուղեկցել յուրաքանչյուր թռիչքի։ Բայց այդ զգացողության մեջ կա նաև մասնագիտական գիտակցում․ առաջնային նպատակը միշտ անվտանգ թռիչքն ու վայրէջքն են՝ անկախ ուղղությունից։
Դիանան իր ամենամեծ ձեռքբերումն էլ ձևակերպում է առանց ավելորդ պաթոսի․ որպես օդաչու աշխատելն ինքնին մեծ ձեռքբերում է։
Կինն ավիացիայում․ մասնագիտությունն է որոշիչը
Դիանան հանդիպել է այն մտածելակերպին, թե ավիացիան կնոջ մասնագիտությունը չէ։ Երբեմն ստիպված է եղել ավելի շատ ապացուցել իր կարողությունները։
Այդուհանդերձ, նա չի կարծում, որ կին օդաչուի դերը պետք է առանձնացնել տղամարդ օդաչուի դերից։
Նրա համոզմամբ՝ լավ մասնագետներն իրենց դերն ունեն ցանկացած ոլորտում՝ անկախ սեռից։ Կարևորն այն է, թե մարդն ինչպես է կատարում իր աշխատանքը, ինչ գիտելիքներ ունի և որքան պատասխանատու է։
Երբ հարցնում ենք՝ ինչպե՞ս ավելի շատ աղջիկների ներգրավել ավիացիա, Դիանան հակադարձ հարց է տալիս՝ իսկ ինչո՞ւ պետք է անպայման ավելի շատ աղջիկներ լինեն այդ մասնագիտության մեջ։ Նրա համար առաջնայինը ոչ թե սեռային համամասնությունն է, այլ մասնագիտական կարողությունն ու պատրաստակամությունը։
Նա խորհուրդ է տալիս օդաչուի մասնագիտությամբ հետաքրքրվող երիտասարդներին՝ թե՛ աղջիկներին, թե՛ տղաներին, նախ լավ մտածել։ Ցանկությունը կարևոր է, բայց աշխատանքը կարող է լինել ծանր ու սթրեսային, իսկ մասնագիտական պարտականությունների պատճառով երբեմն տուժում են կյանքի մյուս բնագավառները։
Ամենադժվար թռիչքը գուցե աշխատանքից հետո է
Օդաչուի մասնագիտության դժվարությունները միշտ չէ, որ կապված են ինքնաթիռի կառավարման հետ։ Դիանայի համար մեծ մարտահրավեր է նաև աշխատանքային գրաֆիկը մայրության հետ համատեղելը։
«Շատ դժվար համատեղելի են։ Հատկապես երբ ունես փոքր երեխա, բավականին դժվար է կապի մեջ չլինել»,- պատմում է նա։
Աշխատանքից հետո հեռախոսը միացնելիս նրա առաջին քայլը երեխայի մասին տեղեկանալն է․ համոզվել, որ ամեն ինչ լավ է։ Նրա համար ամենադժվարը հենց այն մտահոգությունն է, որ կարող է երեխային իր կարիքը լինել այն պահին, երբ ինքը հասանելի չլինի։
Այս խոստովանությունը բացահայտում է օդաչուի մասնագիտության մի կողմ, որը հաճախ մնում է կադրից դուրս։ Թռիչքի ընթացքում օդաչուն պատասխանատու է օդանավի, ուղևորների և անձնակազմի անվտանգության համար, իսկ ընտանիքից հեռու գտնվելիս նրա մտահոգությունները չեն դադարում։ Մասնագիտական պատասխանատվությունն ու մայրական անհանգստությունը նրա կյանքում համատեղ գոյություն ունեն։
Երկնքից դուրս՝ մայրություն, բույսեր և նոր հոբբիներ
Դիանայի կյանքը միայն ավիացիան չէ։ Ազատ ժամանակը նա հիմնականում անցկացնում է երեխայի հետ։ Սիրում է բույսեր, խնամում դրանք, իսկ վերջերս նոր հոբբի է ձեռք բերել՝ անվաչմուշկներով սահելը։ Ձմռանը հաճույքով զբաղվում է նաև սնոուբորդով։
Ռեժիսուրայի և ավիացիայի համադրությամբ ֆիլմ ստեղծելու առաջարկին նա պատասխանում է անկեղծորեն․ այդ աշխատանքը կթողներ մասնագետներին։ Ինքը պարզապես կցանկանար ցույց տալ, թե ինչպիսին է իր կյանքն այսօր։
Իսկ եթե հնարավորություն ունենար նորից ընտրել մասնագիտական ճանապարհը, գուցե նույն ուղին չընտրեր։ Ոչ թե զղջում է անցածի համար, այլ որովհետև այդ ճանապարհն արդեն անցել է և այժմ կցանկանար նոր բան փորձել։
«Ես այդ ավիացիայի մի մասն եմ»
Հայկական ավիացիայի մասին խոսելիս Դիանան իրեն արտաքին դիտորդ չի համարում։ «Ես այդ ավիացիայի մի մասն եմ»,- ասում է նա։
Այս կարճ միտքը լավ է ամփոփում նրա ներկայիս դիրքը։ Ռեժիսուրայի ուսանողից մինչև ավիաընկերության երկրորդ օդաչու՝ Դիանան անցել է ճանապարհ, որը մանկության ծրագրերում չկար։ Նրա պատմության մեջ չկան նախապես գծված ուղիներ․ կան հետաքրքրասիրություն, նոր բան փորձելու պատրաստակամություն և տարիների ընթացքում յուրացրած մասնագիտություն։
Եվ թերևս հենց դա է նրա պատմության գլխավոր ուղերձը․ երբեմն կյանքի ամենակարևոր ընտրությունները ծնվում են ոչ թե վաղուց մշակված ծրագրից, այլ անսպասելի հանդիպումից, մի փորձից և այն մտքից, որ գուցե արժե դա անել։
Բայց երկինք բարձրանալու ցանկությունը պետք է զուգակցվի պատասխանատվության, կարգապահության և մասնագիտության իրական պահանջները հասկանալու հետ։ Դիանա Խաչատրյանի համար օդաչու լինելը ոչ միայն երազանքի իրականացում է, այլ ամենօրյա աշխատանք, որի հիմնական նպատակը մնում է նույնը՝ անվտանգ թռիչք և անվտանգ վայրէջք։
Աշոտ ԿՆԻԱԶՅԱՆ
«ՆԻԴԵՐԼԱՆԴԱԿԱՆ ՕՐԱԳԻՐ»
