Հայաստանը քվեարկում է աշխարհաքաղաքական և ժողովրդավարական խաչմերուկում
Հեղինակներ՝ Ֆարահ Կարիմի (Նիդեռլանդների խորհրդարանի պատգամավոր), ԵԱՀԿ կարճաժամկետ ընտրական դիտորդական առաքելության հատուկ համակարգող և ղեկավար, և Եվրոսիմա Պեյովիչ (Չեռնոգորիայի խորհրդարանի պատգամավոր), ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի դիտորդական պատվիրակության ղեկավար
Այս կիրակի Հայաստանի ընտրողները կուղևորվեն ընտրատեղամասեր՝ մասնակցելու 2017 թվականից ի վեր առաջին հերթական խորհրդարանական ընտրություններին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն երկրի ժողովրդավարական զարգացման ուղու և ապագա աշխարհաքաղաքական ուղղության համար։ Այս ընտրություններն անցկացվում են պատմական փոփոխությունների պայմաններում՝ Ադրբեջանի հետ երկարատև հակամարտությանը վերջ դնելու նպատակով խաղաղության համաձայնագրի նախաստորագրմանը զուգահեռ, ինչպես նաև ներքաղաքական աճող բևեռացման և իշխանության ու ընդդիմության, ինչպես նաև իշխանության և Հայ Առաքելական եկեղեցու ղեկավարության միջև լարվածության խորացման ֆոնին։
«Այս ընտրությունները դիտարկելիս պետք է ընդունենք, որ Հայաստանը գտնվում է բարդ ընտրական միջավայրում», — ասել է Կարիմին։ «Վերջին մի քանի տարիների ընթացքում ընտրական իրավական շրջանակը էականորեն վերանայվել է, ընդ որում՝ փոփոխություններ կատարվել են նույնիսկ այս տարի։ Թեև դրանցից որոշները վերաբերում են կարևոր խնդիրների, ինչպիսիք են վարչական ռեսուրսների չարաշահումը, ձայների գնումը և ընտրողների նկատմամբ ճնշումը, ինչպես նաև ընտրությունների հետ կապված քրեական իրավախախտումները, կարևոր է տեսնել, թե ինչպես դրանք կկիրառվեն գործնականում։ Անհրաժեշտ է նաև հաշվի առնել նախընտրական արշավի վերջին զարգացումները, հատկապես մրցակիցների միջև կոշտ և պառակտող հռետորաբանության շարունակական կիրառումը։
Կարդացեք նաև
Մենք ուշադիր կհետևենք, թե ինչպես է երկրի քաղաքական մթնոլորտն ազդում առաջիկա ընտրությունների վրա, որոնց ընթացքում ընտրողները կորոշեն, թե համապետական կուսակցական ցուցակներով ընտրվող ավելի քան 100 պատգամավորներն ինչպես են ներկայացնելու իրենց շահերը»։
Ընտրական միջավայրը գնահատելու, տեղում պատրաստվածությունը ուսումնասիրելու և հասկանալու համար, թե ինչպես են իրականացվում վերջին իրավական փոփոխությունները, ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի դիտորդական պատվիրակության ղեկավարը նախնական գնահատման այց է կատարել Երևան՝ հիմնական առաքելության ամբողջական տեղակայումից առաջ։
«Առաջիկա առաքելությանը նախապատրաստվելու շրջանակում ես հենց նոր ավարտել եմ երկօրյա նախընտրական այցը՝ սեփական աչքերով գնահատելու, թե ինչպես է Հայաստանը պատրաստվում այս կարևոր քվեարկությանը», – Երևանում հայտարարել է Պեյովիչը։
«Այս օրերի ընթացքում ես լայնածավալ հանդիպումներ եմ ունեցել պետական մարմինների, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի, տարբեր քաղաքական կուսակցությունների և դաշինքների, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների, լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների, ինչպես նաև արդեն տեղում աշխատող ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ ընտրական դիտորդական առաքելության մեր գործընկերների հետ։ Այն պատրաստակամությունն ու բաց լինելը, որոնց ականատես եղա այս հանդիպումների ընթացքում, արտացոլում են միջազգային հանրության հետ համագործակցելու հստակ ցանկություն։ Այս նախապատրաստական աշխատանքը չափազանց կարևոր է մեր առաջիկա առաքելության համար և հնարավորություն կտա մեր դիտորդներին ներկայացնել անկախ և կառուցողական գնահատական, որն անհրաժեշտ է Հայաստանի ժողովրդավարական ուղուն աջակցելու համար»։
Այս նախնական հանդիպումների հիման վրա վեհաժողովի դիտորդական առաքելությունը մանրամասն կուսումնասիրի, թե ինչպես են նոր փոփոխությունները գործում գործնականում։
«Մենք ուշադիր հետևում ենք ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ երկարաժամկետ առաքելության գործընկերների զեկույցներին, որոնք վկայում են խիստ բևեռացված միջավայրի մասին՝ կոշտ հռետորաբանության ուղեկցությամբ», — նշել են Կարիմին և Պեյովիչը։
«Մասնակիցներն օգտագործում են ինչպես ավանդական, այնպես էլ թվային քարոզչական մեթոդներ։ Հատկանշական է, որ տեղում կատարված երկարաժամկետ դիտարկումները մատնանշել են վաղաժամ քարոզչության լայն տարածված դեպքեր, որոնք կիրառվում են գործող կանոնները շրջանցելու նպատակով։ Միաժամանակ տեղական շահագրգիռ կողմերը մտահոգություններ են հայտնել արտաքին միջամտության, պետական ռեսուրսների հնարավոր չարաշահման, պետական հատվածի աշխատակիցների նկատմամբ ճնշումների, ինչպես նաև ընդդիմության բարձրաստիճան ներկայացուցիչների դեմ վերջին քրեական գործերի ենթադրյալ քաղաքական շարժառիթների վերաբերյալ։
Մինչ մեր խորհրդարանական պատվիրակությունը պատրաստվում է տեղակայվել ընտրությունների օրը, մեր հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած կլինի այն բանի վրա, թե ինչպես են նախընտրական այս զարգացումներն ազդում քվեարկության իրական ընթացքի վրա»։
Կարևոր է նաև, որ այս ընտրություններն անցկացվում են մի ժամանակաշրջանում, երբ ժողովրդավարական գործընթացների ամբողջականությունն ավելի ու ավելի հաճախ է ենթարկվում հիբրիդային սպառնալիքների։ Շահագրգիռ կողմերը մտահոգություններ են հայտնել արտաքին միջամտության, կիբերհարձակումների և համացանցային ապատեղեկատվության վերաբերյալ։
Տեղում գործող միջազգային դիտորդական ներկայությունը ներառում է նաև լրատվամիջոցների մոնիթորինգի լայնածավալ բաղադրիչ՝ ավանդական, առցանց և սոցիալական մեդիայի միջոցով իրականացվող քարոզչությունը վերլուծելու նպատակով։ Բացի այդ, առաքելությունը կանդրադառնա նաև այն մեխանիզմներին, որոնք կիրառվում են պետական հաստատությունների կողմից այս զարգացող թվային սպառնալիքները հայտնաբերելու և դրանց արձագանքելու համար, ինչպես նաև կգնահատի դրանց ազդեցությունը նախընտրական արշավի վրա։
«Համակողմանի, անկախ և կառուցողական գնահատական ապահովելու նպատակով մեր առաքելությունը կներառի ավելի քան 100 պատգամավոր և աշխատակից ավելի քան 30 երկրներից», — ասել է Կարիմին։ «Մենք սերտ և համատեղ համակարգմամբ կաշխատենք մեր գործընկերների՝ ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի հետ, որոնք տեղակայում են 260 կարճաժամկետ դիտորդների, ինչպես նաև Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի և Եվրոպական խորհրդարանի հետ՝ միավորելով մեր ջանքերը Հայաստանի ընտրական գործընթացի իսկապես համապարփակ գնահատում ապահովելու համար»։
ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովը Հայաստանում ունի երկարամյա գործունեության պատմություն․ սա 1995 թվականից ի վեր երկրում իրականացվող տասներկուերորդ ընտրական դիտորդական առաքելությունն է։ Վեհաժողովն իր աշխատանքն իրականացնում է խիստ անաչառությամբ, բարձր մասնագիտական մոտեցմամբ և հայ ժողովրդի նկատմամբ խոր հարգանքով։ Նախնական եզրակացություններն ու գնահատականները կհրապարակվեն ընտրությունների հաջորդ օրը։
«Հայաստանը գտնվում է կարևոր պատմական խաչմերուկում, որտեղ հետագա ուղին ձևավորվում է վերանայված ընտրական շրջանակի և բարդ աշխարհաքաղաքական հարցերի ազդեցության ներքո», — ընդգծել են Կարիմին և Պեյովիչը։ «Մենք անհամբեր սպասում ենք այս կարևոր գործընթացը մեր միջազգային գործընկերների հետ միասին դիտարկելուն և շարունակում ենք հավատարիմ մնալ Հայաստանի ժողովրդավարական առաջընթացին աջակցելու մեր հանձնառությանը»։
Հոդվածը սկզբնապես հրապարակվել է European Interest պարբերականում։
