Լրահոս
Օրվա լրահոսը

Կամավոր ատեստավորման երկու կողմերը. ի՞նչ են պահանջում ուսուցիչները, ի՞նչ է պատասխանում նախարարությունը և ո՞րն է ելքը

Նոյեմբեր 22,2026 11:49 Share
Աջակցեք aravot.am-ին

Հայաստանում ուսուցիչների կամավոր ատեստավորման գործընթացը, որը ներդրվել է կրթության որակի բարձրացման և ուսուցիչների վարձատրության համակարգի բարեփոխման նպատակով, արդեն մի քանի տարի է, ինչ ուղեկցվում է մասնագիտական շրջանակների և ԿԳՄՍ նախարարության միջև սուր քննարկումներով ու տարաձայնություններով։ Վերջին օրերին ուսուցիչների շրջանում առաջացած դժգոհությունների ալիքը կրկին օրակարգ է բերել գործընթացի կազմակերպչական և բովանդակային բացթողումների հարցը։

Ստորև ներկայացնում եմ ստեղծված իրավիճակի բազմակողմանի վերլուծությունը՝ հիմնված ուսուցիչների բարձրաձայնած խնդիրների և պետական գերատեսչության դիրքորոշումների վրա։

Ուսուցիչների դժգոհության հիմնական պատճառները և կրկնվող խնդիրները

Կրթության ոլորտի մասնագետների և ատեստավորմանը մասնակցած ուսուցիչների պնդմամբ՝ խնդիրները կրում են համակարգային բնույթ և կրկնվում են տարեցտարի։

Դժգոհության հիմնական թիրախում հետևյալ խնդիրներն են.

1) Ուսուցիչները պարբերաբար ահազանգում են, որ թեստային առաջադրանքները հաճախ դուրս են դպրոցական ծրագրի շրջանակներից, պարունակում են ձևակերպումների անճշտություններ, թարգմանական խնդիրներ կամ երկիմաստ պատասխաններ։ Ըստ մանկավարժների՝ թեստերը երբեմն ստուգում են ոչ թե դասավանդման մեթոդաբանությունն ու առարկայական խորքային գիտելիքը, այլ նեղ մասնագիտական կամ բուհական մակարդակի մանրուքներ։

2) Ատեստավորման՝ էլեկտրոնային ձևաչափի անցնելուց հետո ուսուցիչները մշտապես բողոքում են թեստավորման ընթացքում համակարգի դանդաղ աշխատանքից, խափանումներից, ինչպես նաև էկրանից երկար ժամանակ կարդալու և բարդ խնդիրներ լուծելու անհարմարությունից (հատկապես մաթեմատիկա, ֆիզիկա, քիմիա, աշխարհագրություն առարկաների դեպքում)։

3) Մանկավարժների խոսքով՝ բողոքարկման գործընթացը հաճախ ձևական բնույթ է կրում։ Նրանք նշում են, որ բողոքարկման հանձնաժողովները հիմնականում պաշտպանում են թեստ կազմողների և ԳԹԿ-ի դիրքորոշումը, իսկ ուսուցիչներին չեն տրամադրվում հիմնավորված և թափանցիկ բացատրություններ՝ մերժումների վերաբերյալ։

4) Դժգոհող ուսուցիչների և կրթական հարցերով զբաղվող որոշ հասարակական գործիչների գնահատմամբ՝ ԿԳՄՍ նախարարությունը չի դրսևորում բավարար քաղաքական և վարչական կամք՝ նախորդ տարիների փորձը հաշվի առնելու և սխալներն արմատապես շտկելու համար։ Նրանց պնդմամբ՝ յուրաքանչյուր տարի քննություններից հետո տրվում են խոստումներ, սակայն հաջորդ շրջափուլում ուսուցիչները բախվում են նույն տեխնիկական և բովանդակային խոչընդոտներին, ինչը խաթարում է վստահությունը բարեփոխման նկատմամբ։

ԿԳՄՍ նախարարության և ԳԹԿ-ի դիրքորոշումը

Ի պատասխան ուսուցիչների բողոքների՝ ԿԳՄՍ նախարարությունը և ԳԹԿ-ն ներկայացնում են իրենց հակափաստարկներն ու պարզաբանումները՝ պնդելով, որ գործընթացը շարունակաբար բարելավվում է։ Ավելին, նախարարության ներկայացուցիչները նշում են, որ կամավոր ատեստավորման նպատակը բարձր մասնագիտական որակավորում ունեցող ուսուցիչներին խրախուսելն է (աշխատավարձի էական բարձրացման միջոցով), հետևաբար թեստերը չեն կարող լինել պարզունակ։ Ըստ գերատեսչության՝ ուսուցիչը պետք է տիրապետի առարկային ավելի խորը մակարդակով, քան միայն դասագրքային նյութն է։

ԳԹԿ-ն և ԿԳՄՍՆ-ն պնդում են, որ յուրաքանչյուր ատեստավորումից հետո իրականացվում է թեստերի վերլուծություն, և վիճահարույց կամ սխալ ձևակերպված առաջադրանքները հետագայում հանվում են։ Բացի այդ, նախարարությունը շեշտում է, որ ուղեցույցները հրապարակվում են նախապես։

Իսկ էլեկտրոնային համակարգի ներդրումը նախարարության և ԳԹԿ-ի գնահատմամբ՝ բացառում է մարդկային գործոնը և կոռուպցիոն ռիսկերը՝ ապահովելով արդյունքների արագ ու անաչառ ստուգում և գնահատում։ Իսկ արձանագրված տեխնիկական խնդիրները որակվում են որպես եզակի դեպքեր, որոնք տեղում կարգավորվում են։ Որպես բարեփոխման հաջողության ցուցանիշ՝ նախարարությունը մատնանշում է ատեստավորմանը դիմող և դրական շեմը հաղթահարող ուսուցիչների թվի տարեցտարի աճը, ինչպես նաև հավելավճարների տրամադրման կայուն մեխանիզմը։

ԱՄՓՈՓՈՒՄ

Իմ համոզմամբ՝ կամավոր ատեստավորման առկա խնդիրների լուծումը պետք է հիմնված լինի ոչ թե առանձին բողոքների արձագանքման, այլ ամբողջ գործընթացի վերանայման և համակարգային բարեփոխման վրա։

Առաջարկում եմ ձևավորել ատեստավորման որակի ապահովման և շարունակական կատարելագործման միասնական համակարգ, որի հիմքում կլինեն հետևյալ սկզբունքները։

1) Ատեստավորման բովանդակության վերանայում։ Անհրաժեշտ է ստեղծել անկախ մասնագիտական փորձագիտական խումբ՝ ուսուցիչների, կրթության փորձագետների և բուհերի ներկայացուցիչների մասնակցությամբ։ Խումբը պետք է վերանայի թեստերի բովանդակությունը, առաջադրանքների բարդության աստիճանը և դրանց համապատասխանությունը հանրակրթության պետական չափորոշչին։

2) Գնահատման չափանիշների հստակեցում։ Նախապես պետք է հրապարակվեն ոչ միայն թեստավորման ուղեցույցները, այլև գնահատման հստակ չափանիշները, գիտելիքների ստուգման շրջանակը և առաջադրանքների բարդության տրամաբանությունը։

3) Բողոքարկման անկախ մեխանիզմի ներդրում։ Անհրաժեշտ է բողոքարկման գործընթացը դուրս բերել բացառապես թեստը կազմող կամ կազմակերպող կառույցի վերահսկողությունից՝ ապահովելով անկախ փորձաքննություն։

4) Թվային համակարգի գործիքների բարելավում։ Էլեկտրոնային թեստավորումը պետք է տեխնիկապես հասանելի և մատչելի լինի հատկապես միջինից բարձր տարիքի ուսուցիչների համար։

5) Ուսուցիչը պետք է դառնա ոչ միայն գնահատման օբյեկտ, այլև բարեփոխման մասնակից։ Անհրաժեշտ է յուրաքանչյուր փուլից հետո իրականացնել մասնագիտական քննարկումներ, գույքագրել խնդիրները և հրապարակել խնդիրների լուծման կոնկրետ քայլերի հաջորդականությունը։

6) Ատեստավորումը պետք է զուգակցվի մասնագիտական վերապատրաստման, խորհրդատվության և զարգացման անհատական հնարավորությունների հետ։ Գնահատման արդյունքը պետք է ոչ միայն որոշի հավելավճարի իրավունքը, այլև ցույց տա ուսուցչի մասնագիտական զարգացման ուղղությունները։

Կամավոր ատեստավորումը կարող է դառնալ կրթության որակի բարձրացման արդյունավետ գործիք միայն այն դեպքում, երբ գործընթացի բոլոր բաղադրիչները կառուցված լինեն մասնագիտական հիմնավորվածության, փոխադարձ վստահության և պատասխանատվության սկզբունքներով։ Պետության խնդիրն է ստեղծել այնպիսի միջավայր, որտեղ ուսուցիչը ոչ միայն պատասխանատու կլինի իր մասնագիտական զարգացման համար, այլև կունենա դրա համար անհրաժեշտ պայմաններն ու արդար գնահատման հնարավորությունները։ Ուսուցչի մասնագիտական աճը պետք է լինի կրթական քաղաքականության առաջնահերթություն, իսկ ատեստավորումը՝ այդ աճին նպաստող միջոց։

Վանո ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

ՊԱՏՄԱԲԱՆ, ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ ՈԼՈՐՏԻ ԱՆԿԱԽ ՓՈՐՁԱԳԵՏ

Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

Մեկնաբանություններ (0)

Պատասխանել