Լրահոս
Օրվա լրահոսը

Կենտրոնական բանկը գործում է գնաճային ռիսկերի բազմակողմանի պաշարման պայմաններում. «Փաստ»

Նոյեմբեր 21,2026 10:49 Share
Աջակցեք aravot.am-ին

Հայաստանի ֆինանսատնտեսական համակարգը ներկայիս փուլում հայտնվել է դրամավարկային քաղաքականության բարդագույն հանգրվանում, որտեղ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքի հետագա բարձրացման ռիսկերն ուղղակիորեն և խորքային կերպով փոխկապակցված են ինչպես ներքին տնտեսական գերտաքացման երևույթների, այնպես էլ արտաքին մակրոտնտեսական անկայունությունից բխող ճնշումների հետ։

Գնային կայունության ապահովման հրամայականով պայմանավորված՝ Հայաստանի ԿԲ-ն արդեն իսկ պաշտոնապես թևակոխել է դրամավարկային պայմանների խստացման փուլ՝ վերջերս վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը բարձրացնելով մինչև 7 %-ի սահմանագիծը։ Սակայն տնտեսության մեջ ձևավորված գնաճային ազդակների կառուցվածքն ու ինտենսիվությունը վկայում են, որ խստացման այս ցիկլը դեռևս սպառված չէ, և միջազգային ֆինանսական կառույցները (մասնավորապես Եվրասիական զարգացման բանկը) արդեն իսկ կանխատեսում են, որ առաջիկայում Հայաստանում վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը կարող է ենթարկվել նոր վերանայման՝ բարձրանալով մինչև 7,25 %-ի։

Գլխավոր ֆինանսական կարգավորիչի կողմից տոկոսադրույքի նման հետևողական բարձրացման միտումը պայմանավորված է մի շարք օբյեկտիվ մակրոտնտեսական գործոններով, որոնց անտեսումը կարող է հանգեցնել գնաճային գործընթացների անկառավարելիության, մինչդեռ դրանց չեզոքացմանն ուղղված կոշտ քայլերը պարունակում են տնտեսական ակտիվության զսպման և վարկային բեռի ծանրացման լուրջ մարտահրավերներ։

Տոկոսադրույքի բարձրացման հիմնական ներքին դրդապատճառներից առաջինը համախառն պահանջարկի ակնհայտ գերտաքացումն է և տնտեսական աճի ոլորտային խիստ անհամաչափությունը։ Վիճակագրական տվյալների համաձայն, 2026 թվականի հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին Հայաստանում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն աճել է բավականին բարձր՝ 6,9 տոկոսով, սակայն այդ աճի ներքին կառուցվածքը խիստ բևեռացված է և հեռու է համաչափ ու հավասարակշռված զարգացման մոդելից։

Տնտեսական էքսպանսիայի հիմնական շարժիչներն են դարձել շինարարության ոլորտը, որն արձանագրել է ապշեցուցիչ՝ 24,9 տոկոս աճ, և ծառայությունների հատվածը, որտեղ աճի տեմպը հասել է 13 տոկոսի։ Ոչ արտահանելի հատվածների նման կտրուկ և պայթյունավտանգ ընդլայնումը ներքին շուկայում ձևավորում է հսկայական լրացուցիչ դրամական հոսքեր, աշխատավարձային ֆոնդերի և շահույթների կենտրոնացում, որոնք, չգտնելով տեղական արտադրության ապրանքների համարժեք առաջարկ, անմիջականորեն ուղղվում են սպառողական շուկա և ուղղակիորեն խթանում գնաճը։

Այս գործընթացին լրացուցիչ թափ են հաղորդում անշարժ գույքի շուկայում պահպանվող ճնշումները, քանի որ ինչպես բնակարանների վարձավճարների, այնպես էլ բուն անշարժ գույքի գների շարունակական աճը շղթայական ռեակցիայով ձևավորում է կայուն և բարձր գնաճային սպասումներ ամբողջ ծառայությունների ոլորտում՝ ստիպելով տնտեսվարողներին իրենց սակագների մեջ ներառել աճող վարձակալական ու պահպանման ծախսերը։ Պահանջարկի այս գերտաքացման հետևանքով Հայաստանում ձևավորվել է թիրախային մակարդակից էականորեն բարձր գնաճային ֆոն, որտեղ տարեկան գնաճն արդեն կազմում է 4,3 տոկոս։

Թեև առաջին հայացքից կարող է որոշակի հանգստություն ներշնչել այն հանգամանքը, որ պարենային ապրանքների գնաճի տեմպերում նկատվել է որոշակի դանդաղում՝ իջնելով մինչև 5,6 տոկոսի, սակայն մակրոտնտեսական կայունության տեսանկյունից առավել մտահոգիչ է այն իրողությունը, որ բնականոն կամ բազային գնաճը շարունակում է ձևավորվել շատ ավելի բարձր մակարդակում։ Սա վկայում է այն մասին, որ գնային ճնշումները կրում են ոչ թե պատահական կամ սեզոնային, այլ խորքային ու մոնետար բնույթ, ինչի պայմաններում Կենտրոնական բանկը պարզապես ստիպված է դիմել տոկոսադրույքի բարձրացման գործիքին՝ փորձելով զսպել ավելցուկային պահանջարկը և գնաճն աստիճանաբար վերադարձնել իր նպատակային՝ 3-ից 4 տոկոսանոց միջակայքին։

Խնդիրն էլ ավելի է բարդանում արտաքին աշխարհաքաղաքական և լոգիստիկ գործոնների ազդեցությամբ. Հայաստանի անմիջական հարևանությամբ՝ Մերձավոր Արևելքում պահպանվող ռազմաքաղաքական լարվածությունը, միջազգային տրանսպորտային ուղիների խաթարումները, ինչպես նաև համաշխարհային շուկաներում էներգակիրների և պարենային հումքի գների բարձր տատանողականությունը կտրուկ մեծացնում են ներկրվող գնաճի ռիսկը։ Երբ արտաքին այս անբարենպաստ ազդակներին գումարվում է նաև Հայաստանի ներսում բնական գազի սակագնի հնարավոր թանկացման ռիսկը և հարակից էներգետիկ ճնշումները, ակնհայտ է դառնում, որ Կենտրոնական բանկը գործում է գնաճային ռիսկերի բազմակողմանի պաշարման պայմաններում։

Արթուր ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում

Համաձայն «Հեղինակային իրավունքի եւ հարակից իրավունքների մասին» օրենքի՝ լրատվական նյութերից քաղվածքների վերարտադրումը չպետք է բացահայտի լրատվական նյութի էական մասը: Կայքում լրատվական նյութերից քաղվածքներ վերարտադրելիս քաղվածքի վերնագրում լրատվական միջոցի անվանման նշումը պարտադիր է, նաեւ պարտադիր է կայքի ակտիվ հղումի տեղադրումը:

Մեկնաբանություններ (0)

Պատասխանել

Ամենաընթերցված

Օրացույց
Նոյեմբեր 2026
Երկ Երե Չոր Հնգ Ուրբ Շաբ Կիր
« Հոկ    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30