Արցախ միությունը՝ Արցախի ՄԻՊ-ի եւ Միջազգային ու համեմատական իրավունքի կենտրոնի հետ համագործակցությամբ, ընդունում է դիմումներ՝ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան ներկայացնելու համար։ Դիմումները վերաբերում են արցախցիների գույքային պահանջներին՝ Ադրբեջանի կողմից Արցախի բնակիչների սեփականության (բնակարան, տուն, հողամաս եւ այլն) բռնազավթման հիմքով, որը փոխկապակցված է վերադարձի եւ այլ իրավունքների հետ։ Թեմայի վերաբերյալ զրուցել ենք ԱՀ պետական նախարար, Արցախի նախկին ՄԻՊ Արտակ Բեգլարյանի հետ։
– Դիմումների ընդունման նոր փուլից ի՞նչ ակնկալիք ունեք, ձեր միջոցով քանի՞արցախցի է դիմում ներկայացրել ՄԻԵԴ։
– Նոր փուլով արդեն մի քանի հարյուր նոր հայտ ստացել ենք, ու թիվն աճում է։ Նպատակն այն է, որ գործընկերների հետ միասին կարողանանք օգնել մարդկանց՝ իրենց անունից դիմենք ՄԻԵԴ, չեմ բացառում, որ նաեւ դիմենք ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների դատարան։ Ցավոք, մարդկային ռեսուրսի եւ դրա հետ կապված նյութական ռեսուրսի լուրջ սղություն ունենք։ Եթե ունենայինք ֆինանսական ռեսուրսներ, կկարողանայինք վճարովի հիմունքներով մասնագետներ ներգրավել եւ միանգամից մեծ ծավալ ապահովել, բայց անցած տարվա սկզբից ի վեր տարբեր փուլերով մի քանի գործընկեր կազմակերպությունների փոքր նվիրատվությունների շնորհիվ կարողացել ենք մի քանի իրավաբանի ֆինանսավորել, որպեսզի հիմնական աշխատանք կատարեն, մնացածը մենք մեր ուժերով ու կամավոր հիմունքներով այդ աշխատանքները համակարգել ենք, փաստաթղթերը մշակել ենք։ Տասնյակ կամավորներ են ներգրավված, հիմնականում՝ ուսանողներ։
– Կարո՞ղ ենք արձանագրել, որ պետության գործառույթը ձեր թիմը վերցրել է իր ուսերին, քանի որ սեփական ժողովրդի իրավունքների պաշտպանությունը պետության կարեւոր գործառույթներից է։
Կարդացեք նաև
– Ցանկությունն ունենք, քանի որ Հայաստանի Հանրապետությունը դա չի անում եւ շուտով ավելի վատ բաներ կանի, այսինքն՝ միջազգային դատարաններից հայցերը հետ կվերցնի։ Մենք փորձում ենք՝ ինչքան հնարավոր է, պետության ստեղծած բացերը լրացնել, բայց չենք կարող պետության ամբողջ բեռը մեր վրա վերցնել ե՛ւ ռեսուրսների տեսանկյունից, որ խիստ սղություն ունենք, ե՛ւ իրավասությունների տեսանկյունից։ Պետական մեխանիզմները՝ իրավական, քաղաքական, դիվանագիտական առումով, շատ ավելի մեծ են, քան հասարակական կազմակերպությունների կամ գործիչների հնարավորությունները, բայց ես լիահույս եմ, որ մենք կկարողանանք մի օր հազարավոր դիմումներ հասցնել միջազգային դատարաններ։ Իհարկե, սրանով չենք կարող բոլորի իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ միջազգային մեխանիզմները կիրառել, բայց առնվազն կարող ենք կրիտիկական զանգված ապահովել միջազգային դատարաններում, պատշաճ ընթացակարգեր եւ ուշադրություն ստանալ ու վաղ թե ուշ ստանալ համապատասխան նախադեպային որոշումներ, որն արդեն կարելի կլինի իրավաքաղաքական տեսանկյունից տարածել մյուս բոլոր արցախցիների վրա։ Արդյունքում՝ նախ թեման կմնա բաց, եւ երկրորդը՝ շարունակական ճնշում կգեներացվի Ադրբեջանի վրա՝ որոշակի կանխարգելիչ ազդեցություն նաեւ։ Բայց, խոշոր հաշվով, ռազմավարության տեսանկյունից մենք 10-15 տարի հետոյի համար ենք սա անում, էնպես չէ, որ շատ արագ արդյունք ենք ստանալու։
– Միջազգային հարթակներում Ադրբեջանի պարտվելն ի՞նչ կտա մեզ։
– Այս իրավիճակում, ներկա հանգամանքներում՝ ոչինչ, բացի բարոյական-իրավական հաջողությունից, բայց մենք պատրաստվում ենք ապագային եւ չգիտենք, թե ապագան ինչպես է լինելու։ Դա նշանակում է, որ մենք ռազմավարական ներդրում ենք անում մեր երկարաժամկետ պայքարի մեջ՝ հավատալով, որ ավելի բարենպաստ պայմաններ կունենանք ապագայում։ Իհարկե, դա չի նշանակում, որ միայն իրավական մեխանիզմների կիրառումը կապահովի արդյունք։ Գլխավոր ճանապարհը Հայաստանի հզորացումն ու ազգայնացումն է, որ մի օր Հայաստանը նախ վերաստանձնի պատասխանատվություն՝ Արցախի ժողովրդի իրավունքների պաշտպանության ու վերականգնման համար, երկրորդը՝ ՀՀ-ն ունենա բավարար կարողություններ՝ բացի իրավական ճակատից, մնացած բոլոր ճակատներում դրա համար արդյունավետ պայքարելու, հաջողության հասնելու։ Եվ երրորդը, որ մեր կամքից անկախ է՝ տարածաշրջանում ու աշխարհում ունենանք ավելի բարենպաստ միջավայր ու ավելի արդար աշխարհակարգ։
Հոդվածմ ամբողջությամբ՝ «Հրապարակ» օրաթերթի այս համարում
