Կարո՞ղ է Ռուսաստանը միանալ «Թրամփի երթուղուն», այս թեմային RTVI-ին տված բացառիկ հարցազրույցում անդրադարձել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Միխայիլ Գալուզինը։
– Եթե անդրադառնանք Հայաստանի մյուս տնտեսական և ենթակառուցվածքային նախագծերին, որոնք կապված են Հարավային Կովկասում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման հետ, ապա խոսքը այսպես կոչված «Թրամփի երթուղու» մասին է։ Ահա վերջին օրերի նորությունները. նախ՝ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ում ստեղծվել է «Թրամփի երթուղու» ֆինանսավորման հիմնադրամ։ Բացի այդ, հայտնի դարձավ, որ Հայաստանի արտգործնախարար Արարատ Միրզոյանը և ԱՄՆ պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն ստորագրել են այդ «Թրամփի երթուղու» իրականացման շրջանակային համաձայնագիրը։ Արդյո՞ք հայկական կողմը ձեզ որևէ կերպ տեղեկացնում է, թե ինչպես է ընթանում ամերիկյան կողմի հետ այդ գործընթացը։
– Այսպես կոչված «Թրամփի երթուղին» դատարկ տեղում չի առաջացել։ Դեռևս ձեր հիշատակած փաստաթղթերից և պայմանավորվածություններից առաջ՝ 2022–2023 թվականներին, Հարավային Կովկասում տրանսպորտային և տնտեսական կապերի վերականգնման հետ կապված բոլոր հարցերը, իսկ այդ կապերի վերականգնումը ռուս-հայ-ադրբեջանական եռակողմ պայմանավորվածությունների մի մասն էր՝ ուղղված հայտնի հակամարտության կարգավորմանը, քննարկվել էին Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև գործող եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակում՝ երեք երկրների փոխվարչապետերի մակարդակով։
Եվ, ըստ էության, հենց այդ ժամանակ էլ համաձայնեցվեցին երկաթուղային հաղորդակցության վերականգնման պայմանները, այդ թվում՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի երկաթուղային ցանցերի փոխկապակցման և փակ օղակ կազմելու մեխանիզմները։ Այլ հարց է, որ ոչ մեր մեղքով եռակողմ աշխատանքային խմբի շրջանակում այդ քննարկումներն ու երկխոսությունը դադարեցվեցին։
Կարդացեք նաև
Այժմ այն վերսկսելը չափազանց դժվար է, որովհետև, որքան ես հասկանում եմ, Հայաստանը ապագա երկաթուղու կանոնադրական կապիտալի 49 տոկոսը խոստացել է ամերիկյան կողմին։ Սակայն, այսպես թե այնպես, վերջին իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ «Թրամփի ճանապարհի» նախագծի իրականացումն, իհարկե, միանշանակ հեռանկարներ չունի։
Օրինակ՝ իմ հիշատակած՝ ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ չսադրված ագրեսիայից հետո, իմ կարծիքով, իրանական կողմը դժվար թե ոգևորված լինի, եթե իր հյուսիսային սահմանների անմիջական հարևանությամբ հայտնվի Միացյալ Նահանգների ներկայությունը։ Սա առաջինը։
Բացի այդ, փորձագետների կարծիքով, չինական կողմը նույնպես դժվար թե գոհ լինի այն հանգամանքից, որ ամերիկյան կողմը վերահսկի Կենտրոնական Ասիայից Եվրոպա, Չինաստանից Կենտրոնական Ասիա և այնուհետև դեպի Եվրոպա ձգվող տրանսպորտալոգիստիկ երթուղու որևէ հատված՝ «Թրամփի ճանապարհի» տեսքով։
Այսպիսով, հեռանկարները միանշանակ չեն, և մենք կարծում ենք, որ այս նախագծում Ռուսաստանի մասնակցությունը միայն օգուտ կտար դրան։
Նախ՝ ամենայն հավանականությամբ, երկաթուղին պետք է կառուցվի ռուսական երկաթուղային լայնաչափով, որպեսզի ապահովվի անխափան կապը Ադրբեջանի հետ։
Բացի այդ, Հայաստանի երկաթուղիները կառավարվում են «Հարավկովկասյան երկաթուղի» փակ բաժնետիրական ընկերության կողմից, որը «Ռուսական երկաթուղիներ» ընկերության դուստր ձեռնարկությունն է։ Հայաստանի տարածքով տարանցումը, ի դեպ, անդրադառնալով նաև Եվրասիական տնտեսական միությանը, պետք է իրականացվի Եվրասիական տնտեսական միության նորմերին և կանոններին համապատասխան, որից, ինչպես հայտարարում է Հայաստանը, ինքը չի ցանկանում դուրս գալ։
Եվ, վերջապես, «Թրամփի երթուղին» կանցնի այն գոտով, որը պահպանվում է ռուս սահմանապահների կողմից, որոնք արդեն տասնամյակներ շարունակ իրենց հայ գործընկերների հետ միասին իրականացնում են Հայաստանի՝ Թուրքիայի և Իրանի հետ պետական սահմանի պահպանությունը։
Այսպիսով, այսպես թե այնպես, անհրաժեշտ կլինի հաշվի առնել Ռուսաստանի կարծիքը, անհրաժեշտ կլինի հաշվի առնել նաև Եվրասիական տնտեսական միության կարծիքը։ Այդ պատճառով մենք կարծում ենք, որ Ռուսաստանի մասնակցությամբ այս նախագիծը միայն կշահեր։
– Հիշատակեցիք ռուս սահմանապահների մասին։ Եթե ճիշտ եմ հասկանում, նրանք հեռացել են «Զվարթնոց» օդանավակայանից և Հայաստան-Իրան սահմանային անցակետից, սակայն շարունակում են ծառայել հայ-իրանական սահմանի ողջ երկայնքով։ Կա՞ն արդյոք որևէ ազդակներ, որ, հաշվի առնելով այս տարածաշրջանում ԱՄՆ-ի հետ Հայաստանի ներկայիս համագործակցության զարգացումը, ռուս սահմանապահներին նույնպես կարող են խնդրել հեռանալ, թե՞ առայժմ նման ազդակներ չկան։
– Ես ելնում եմ նրանից, որ մեր և Հայաստանի միջև գործում է 1992 թվականի համաձայնագիրը, որը կարգավորում է մեր սահմանապահների գործունեության պայմանները Ձեր նշած սահմանային հատվածներում, և կարծում եմ, որ այդ համաձայնագիրը կշարունակի կատարվել։
