Եվրոպական քաղաքական համայնքի երեւանյան 8-րդ գագաթնաժողովին մասնակցելու նպատակով Թուրքիայի փոխնախագահ Ջեւդեթ Յըլմազի Հայաստան այցից օրեր առաջ, նույն օրերին «Երեւանյան երկխոսություն» միջազգային համաժողովին «տանտիրոջ իրավունքով» մասնակցող Հայաստան-Թուրքիա կարգավորման գործընթացում Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչ դեսպան Սերդար Քըլըչից բացի, մեր մայրաքաղաքի փողոցներում իրենց տպավորություններն արձանագրելու համար շրջում էին նաեւ Թուրքիայի նախկին դեսպան Հասան Գյողուշն ու հանգստի կոչված երկու այլ թուրք դեսպաններ:
Փորձառու դիվանագետ Հասան Գյողուշը, որ նախկինում որպես դեսպան Թուրքիան ներկայացրել է Հնդկաստանում, Հունաստանում, Ավստրիայում եւ Պորտուգալիայում, զբաղեցրել է նաեւ Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալի պաշտոնը՝ համակարգելով ԵՄ-ի եւ եվրոպական երկրների հետ երկկողմ հարաբերությունները:
Նա, որպես քաղաքական վերլուծաբան, վերջերս գտնվել է Երեւանում՝ փորձելով հասկանալ հայաստանցիների վերաբերմունքը Թուրքիայի նկատմամբ, ներքաղաքական իրավիճակը եւ գործող վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերընտրվելու հնարավորությունները:
Թուրք դիվանագետի երեւանյան այցի մասին հոդվածով հանդես եկած իրանական «Թեսնիմ» կայքը նշում է, որ հաշվի առնելով անցյալում տեղի ունեցած պատմական իրադարձությունները, Անկարայի եւ Երեանի միջեւ հարաբերությունների կարգավորումը դեռեւս դժվար իրագործելի է թվում: Գյողուշը հույս է հայտնում, որ Բաքուն չի խոչընդոտի Անկարա-Երեւան հարաբերությունների կարգավորմանը, շեշտը դնելով նաեւ փորձագիտական շրջանակներում տարածված այն տեսակետի վրա, որ առեւտրատնտեսական կապերի զարգացումը, զբոսաշրջությունը եւ մարդկային շփումները կարող են աստիճանաբար փոխել մթնոլորտը:
Կարդացեք նաև
Հրապարակվել են հատվածներ դիվանագետի զեկույցից, որտեղ Հայոց Մեծ եղեռնի եւ Արցախի պատկանելության վերաբերյալ նրա արտահայտած տեսակետները համահունչ են Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշումներին:
Հայաստանը Թուրքիայի համար միաժամանակ մերձավոր եւ հեռավոր հարեւան բնորոշող դեսպան Հասան Գյողուշի գնահատմամբ՝ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Վաշինգտոնում Երեւանի եւ Բաքվի միջեւ ստորագրված փաստաթուղթը, որը վերաբերում է ղարաբաղյան հակամարտության ավարտին եւ Ադրբեջանի ու Նախիջեւանի միջեւ հաղորդակցական կապ ապահովելու նպատակով «Զանգեզուրյան» միջանցքի կարգավիճակի հստակեցմանը, պատմական նշանակություն ուներ:
Ըստ զեկույցի, պաշտոնաթող դեսպանների հանդիպումների օրակարգը բավականին հագեցած է եղել: Նրանք հանդիպել են Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի նախկին խորհրդական Ժերար Լիպարիտյանի, ՀՀ նախկին արտգործնախարար Զոհրաբ Մնացականյանի, Արցախի նախկին արտաքին գործերի նախարար Կարեն Միրզոյանի եւ թուրքահայ Սամսոն Օզարարատի հետ:
Տարբերվող Հայաստան
Զբոսաշրջության անվան տակ Հայաստան այցելած պաշտոնաթող դեսպանների աչքին մեր մայրաքաղաքը բնավ էլ Թուրքիայում պատկերացվող հետամնաց, մութ ու մռայլ քաղաքը չէ: Նրանց խոսքով՝ խորհրդային տարիներին կառուցված շենքերը մինչեւ ուշ գիշեր լուսավորվում են, եւ Երեւանի ոչ մի թաղամասում չեն նկատել քանդման ենթակա հին շենքերին փոխարինող անկանոն կառուցապատում, ինչպես նաեւ գետնին նետված ծխախոտի մնացորդներ կամ փողոցներում թքող մարդկանց:
Թուրք այցելուները տպավորված են եղել նաեւ Երեւանի փողոցներում երթեւեկող թանկարժեք ավտոմեքենաներից: Նրանց ուշադրությունից չի վրիպել սրճարաններից օգտվող երիտասարդների մեծ թիվը, ինչպես նաեւ դեղատների ու սուպերմարկետների շուրջօրյա աշխատանքը:
Հանդիպումների արդյունքում հյուրերը եզրակացրել են, որ վերջին տարիներին Հայաստանը զգալի առաջընթաց է գրանցել: Վկայակոչելով նախկին արտգործնախարար Մնացականյանի ներկայացրած տվյալները՝ նրանք նշում են, որ 2025 թվականին Հայաստան այցելած զբոսաշրջիկների թիվը գերազանցել է 3 միլիոնը:
Ըստ զեկույցի հեղինակ Հասան Գյողուշի՝ Մնացականյանը նաեւ նշել է, որ ռուսական եւ ուկրաինական ընկերությունները Հայաստանում ստեղծել են համատեղ ձեռնարկություններ, որոնք արտահանումներ են իրականացնում դեպի Եվրոպա՝ շրջանցելով պատժամիջոցների սահմանած սահմանափակումները:
Հայերի եւ թուրքերի ընդհանրության մասին
Դեսպան Հասան Գյողուշի խոսքով՝ «Մեկ ազգ, երկու պետություն» արտահայտությունը հաճախ օգտագործվում է Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի հարաբերությունները նկարագրելու համար: Նա մերժում է այն պնդումները, թե հույներն ու թուրքերը նմանություններ ունեն: Նշելով, որ երկու տարի ծառայել է որպես դեսպան Հունաստանում եւ հնարավորություն է ունեցել այցելելու նաեւ Ադրբեջան: Եվ ահա հայաստան այցելելուց հետո, Գյողուշը եզրակացնում է, որ թուրքերի հետ ամենաշատ ընդհանրություններ ունեցող ազգը հայերն են:
Խոսելով այդ ընդհանրությունների մասին՝ նա անդրադառնում է նաեւ խոհանոցին՝ նշելով, որ Թուրքիայում յուրաքանչյուր քաղաք ունի իր առանձնահատուկ խոհանոցը, մինչդեռ Երեւանում կարելի է գտնել Թուրքիայի տարբեր շրջանների ուտեստներ: Նրա դիտարկմամբ՝ Երեւանի փողոցներում հանդիպած յուրաքանչյուր տասը հայից առնվազն երեքից չորսը կարողանում է խոսել թուրքերեն:
Գրիգոր ԱՌԱՔԵԼՅԱՆ
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Ազգ» շաբաթաթերթում
