Շատ ձեռնարկատերեր մեկնարկի փուլում ընկնում են նույն «դժոխային» թակարդի մեջ: Նրանք սովորում են աշխատել օրական 12 ժամ՝ բառացիորեն ամեն ինչ պահելով սեփական վերահսկողության տակ, և ժամանակի ընթացքում սկսում են այդ վիճակը բնական համարել: Սա վտանգավոր հարմարավետության գոտի է: Բայց եթե դուք ձեր մեջ ուժ գտնեք այդ շղթան թուլացնելու, այլևս չեք կարողանա մոռանալ մեկ այլ իրականություն. այն, որտեղ բիզնեսն է աշխատում ձեզ համար, այլ ոչ թե դուք՝ բիզնեսի:
Կյանքը Excel չէ
Ցանկացած բիզնես սկսվում է գեղեցիկ գաղափարից: Դուք հաշվարկներ եք անում աղյուսակում, թվերը համընկնում են, պլանը թվում է անթերի: Սակայն հենց սկսվում է իրականացումը, պարզվում է, որ կյանքը էլեկտրոնային աղյուսակ չէ: Ի հայտ են գալիս տասնյակ հաշվի չառնված նրբություններ: Դուք լարվում եք, ներգրավում ռեսուրսներ, հաղթահարում դժվարություններ: Գաղափարն արդարացնում է իրեն, և բիզնեսը սկսում է շահույթ բերել:
Այնուհետև դուք մարդկանց եք վարձում: Ձեզ պետք են օգնականներ, վաճառողներ, մարքեթոլոգներ: Եվ այստեղ սկսվում են իսկական խնդիրները: Քանի դեռ աշխատում եք միայնակ կամ մի քանի համախոհների հետ, ամեն ինչ այնքան էլ վատ չէ: Բայց որքան մեծանում է թիմը, այնքան ավելի շատ ժամանակ է խլում մարդկանց հետ աշխատանքը: Եվ եթե դուք չեք կարողանում նրանց կազմակերպել, ապա նրանց արդյունավետությունն ընկնում է:
Կարդացեք նաև
Քաոսն ավելի ու ավելի թանկ է նստում ձեզ վրա: Սխալներն ավելի մեծ գին են ունենում: Եվ ինչ-որ պահի դուք բախվում եք «առաստաղին»:
Կառավարման առաստաղ. ինչո՞ւ դուք չեք աճում
Ձեռնարկատերերը հասնում են ոչ թե որոշակի շրջանառության, այլ մարդկանց այնպիսի քանակի, որոնց ընդունակ են կառավարել բնազդաբար: Կախված երկրից և նիշից՝ դրանք կարող են տարբեր գումարներ լինել: ԱՄՆ-ի սպասարկման բիզնեսում տասն աշխատակցով կարելի է ապահովել 5 միլիոն դոլարի շրջանառություն, իսկ Ուզբեկստանում նույն հաստիքակազմով՝ հազիվ գոյատևել: Բայց ընդհանրությունն այն է, որ դուք դեմ եք առնելու պատին, որովհետև չունեք մարդկանց հետ աշխատելու համակարգված մեխանիզմներ:
Գովազդը մասշտաբավորելը կամ սարքավորումներ գնելը հեշտ է: Սակայն մեծ թիմ կառավարելու համար բնազդը բավարար չէ: Անհրաժեշտ են գործիքներ: Ինձ համար փոքր և միջին բիզնեսի սահմանագիծն ակնհայտ է.
- Փոքր բիզնես. սա մի կառուցվածք է, որտեղ կառավարումը մեկ մակարդակի վրա է: Կա սեփականատերը, և կան աշխատակիցները, որոնց հետ նա աշխատում է անձամբ, ինքն է առաջադրանքներ տալիս և ինքն է ստուգում հաշվետվությունները: Սովորաբար այս փուլում տեղի է ունենում ճգնաժամ, երբ հաստիքակազմը հասնում է 30 հոգու (հազվադեպ դեպքերում՝ մինչև 60): 90-ականներին ավելի հեշտ էր. սխալներն ավելի էժան էին նստում, կարելի էր թույլ տալ ավելի շատ ռիսկի դիմել: Այսօր սխալի գինը վճռորոշ է:
- Միջին բիզնես. սկսվում է այնտեղ, որտեղ ի հայտ է գալիս կանոնավոր մենեջմենթը, այսինքն՝ երբ սեփականատերն ունի տնօրեն և ստորաբաժանումների ղեկավարներ: Դա կարող է լինել նույն 30–50 հոգանոց ընկերությունը, բայց այն կազմակերպված է այլ կերպ: Սեփականատերը դադարում է բոլոր գործընթացները կենտրոնացնել իր ձեռքում և դառնալ սեփական աճի «խցանը»:
Բիզնեսը որպես գործիք, այլ ոչ թե աշխատատեղ
Մտածե՛ք՝ որքա՞ն արժե այն, ինչ դուք ստեղծել եք: Եթե ձեր բիզնեսը վաստակում է ամսական 300,000 դոլար, բայց ամեն ինչ կախված է միայն ձեզնից, ապա այդ ընկերության իրական արժեքը զրո է: Ոչ ոք չի գնի ձեր աշխատատեղը: Բայց եթե նույն այդ շահույթը ապահովում է համակարգը, որն աշխատում է առանց ձեր անմիջական մասնակցության, ընկերությունն ակնթարթորեն վերածվում է միլիոնավոր դոլարների արժեք ունեցող կապիտալի:
Սակայն նյութական օգուտը ամենակարևորը չէ: Երբ բիզնեսի օպերացիոն համակարգը կարգավորված է, ձեզ մոտ հայտնվում է ստեղծագործելու հնարավորություն: Ես դա համեմատում եմ դաշնամուրի ստեղների հետ: Երբ իմ արտադրական ընկերությունում աշխատակիցների թիվը անցավ 100-ը և գործեց կառավարման համակարգը, ես զգացի, որ կարող եմ սեղմել «ստեղները»՝ իրագործել իմ գաղափարներն ու ռազմավարությունները համակարգի միջոցով: Դա էլ հենց ձեռնարկատիրոջ իսկական ինքնաիրացումն է:
Այս նույն թակարդից ժամանակին դուրս գալու համաշխարհային վառ օրինակ է Spanx-ի հիմնադիր Սառա Բլեյքլիի պատմությունը: Նա սկսել է 5000 դոլարով և սկզբում ամեն ինչ անում էր ինքնուրույն՝ արտոնագրի ձևակերպումից մինչև անձնական վաճառքներ հանրախանութներում: Սակայն Սառան արագ հասկացավ, որ կայսրություն կառուցելու համար իրեն անհրաժեշտ է դադարել լինել որոշումների կայացման միակ կենտրոնը: Նա չսպասեց այն պահին, երբ քաոսը կկլանի իրեն, և վարձեց պրոֆեսիոնալ մենեջերների՝ օպերացիոն կառավարումը հանձնելով գործադիր տնօրենին (CEO):
Դա թույլ տվեց ընկերությանը մեկ անձի բիզնեսից վերածվել գլոբալ բրենդի: Սառան դադարեց սահմանափակում լինել սեփական աճի համար և կենտրոնացավ այն բանի վրա, ինչն իր մոտ ամենալավն է ստացվում՝ տեսլականի և ռազմավարության վրա:
«Հավերժական երրորդդասարանցու» սինդրոմը
Կա մարդկանց մի տեսակ, որոնց ես անվանում եմ «սերիական կրպակատերեր»: Նրանք ստեղծում են մեկ փոքր բիզնես, հետո թողնում են այն և ստեղծում մեկ ուրիշ՝ ճիշտ նույնպիսին: Սա նման է այն տղային, ով ութերորդ անգամ մնում է նույն դասարանում: Ինչո՞ւ: Որովհետև հաջորդ փուլ անցնելը վախենալու է: Այնտեղ բարդ հարցեր են և բոլորովին այլ մակարդակի մարդիկ:
Ալեքսանդր ՎԻՍՈՑԿԻ,
բիզնեսի կառավարման փորձագետ
