Երեկ Գյումրու ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբի հյուրն էր վրաց պատմաբան Դավիթ Ջիշկարիանին, որը խոսելով Իոսիֆ Ստալինի մասին ու որոշ արխիվային նյութեր ցուցադրելով, տեղեկացրեց, որ Վրաստանում դեռ կա մի սերունդ, որը սիրում է Ստալինին: Վերջիններիս հարազատները թեեւ ժամանակին դարձել էին ստալինյան ռեպրեսիաների զոհը, սակայն նրանք համոզված էին, որ Ստալինը անմեղ է ու ոչինչ չգիտեր:
Սակայն, ըստ պատմաբանի, կան բազմաթիվ փաստաթղթեր, որտեղ առկա է Ստալինի ստորագրությունը, իսկ դա արդեն իսկ վկայում է, որ նրա անմիջական գիտությամբ է տեղի ունեցել ամեն մի բռնարարք: Նա նաեւ տեղեկացրեց, որ Վրաստանում «Կագեբեի» արխիվները հասանել են ցանկացած մեկին: «Ես կարծում եմ, որ Միխայիլ Սահակաշվիլին հասանելի է դարձրել հատուկ նպատակով, որպեսզի ցույց տա, թե ինչ ահավոր էին սովետական տարիները»,- ասաց պատմաբանը:
Նա նաեւ տեղեկացրեց, որ Ստալինի ծննդավայր Գորիում գտնվող Ստալինի թանգարանի գիդերը (թանգարանն, ի դեպ, վերանանվանել են ստալինիզմի թանգարան), հայտնվել են երկու քարի արանքում, վերջիններս չգիտեն ինչպես մեկնաբանեն նրա գործունեությունը. կան մարդիկ, որոնք Ստալինի համակիրներն են, կան նաեւ վերջինիս ատողներ: Իսկ որ ամենահետաքրքիրն է, Վրաստանում հիմնվել է այսպես ասած Օկուպացիոն թանգարան, որտեղ ներառված են 1921-1991 թվականի պատմական-արխիվային նյութերը, այն տարիների, երբ Վրաստանը եղել է ԽՍՀՄ կազմում: Նման թանգարաններ կան նաեւ Լատվիայում, Լիտվայում, Էստոնիայում:
Այն հարցին, թե ի՞նչ ազգություն է ունեցել Ստալինը, նա կիսահայ-կիսավրացի՞ է, վրաց պատմաբանը պարզապես խուսափեց այս մասին խոսելուց` ասելով, որ ինքը դա չի ուսումնասիրել: Իրականում այնպիսի տպավորություն ստեղծվեց, թե վրացիները չեն ուզում խոստովանել, որ բռնապետի երակներում նաեւ վրացական արյուն է հոսում: Փոխարենը այդ հարցին պատասխանեց վրաց պատմաբանի զեկույցը ունկնդրողներից մեկը` հայ պատմաբան Գագիկ Համբարյանը. «Կան տարբեր վարկածներ Ստալինի ազգության վերաբերյալ, օրինակ` որ նա իրոք վրացի է: Կան պատմաբաններ, որոնք պնդում են, որ նա ազգությամբ օս է, քանի որ նրա հարազատ Գորին մեծամասամբ բնակեցված է եղել հայերով եւ օսերով: Եվ 3-րդ վարկածը, ըստ որ Ստալինի հայրը հայ է:
Կարդացեք նաև
Ըստ այդ վարկածի , Ստալինի մայրը`վրացուհի Կեկեն եղել է Գորիի ամենամեծ կաշվեմշակման գործարանի հայազգի տիրոջ տան սպասուհին, հղիացել է նրանից, եւ որպեսզի այդ խայտառակ փաստը ջրի երես դուրս չգա, մեծահարուստ հայը նրան ամուսնացրել է իր գործարանի կոշկակար վարպետներից մեկի`Վիսարիոն Ջուղաշվիլիի հետ: Սա է պատճառը, որ Ստալինը մանուկ հասակում շատ դաժան ծեծի է ենթարկվել եւ հաշմանդամ դարձել. ձախ ձեռքը լիովին չի գործել, իսկ ոտքից կաղ է դարձել: Մանուկ հասակում նա ենթարկվել է ծաղրուծանակի. նրան անվանել են պոռնիկի որդի: Մոսկվա տեղափոխվելուց հետո եւ մինչ մոր մահը, Ստալինը իր մորը տեսել է մեկ անգամ, որը եկել էր Թբիլիսի երկաթգծի կայարան` իր որդուն դիմավորելու, սակայն որդու կողմից արժանացել է սաստիկ վիրավորանքների: Հենց սրանով են շատ պատմաբաններ բացատրում նրա հակահայկական կեցվածքն ու տրամադրվածությունը` նշելով, որ նա իրոք տեղյակ է եղել իր հայկական արմատների մասին: Բայց սա ընդամենը վարկածներից մեկն է: Իսկ ինչ վերաբերում է Ստալին անվան ծագմանը, պետք է նշեմ, որ Իոսիֆ Վիսարիոնովիչը Վրաստանում ապրելու տարիներին ունեցել է մականուն `Կոբա, որը նշանակում է երկաթ: Երկաթը, թագմանելով ռուսերեն, ստացել են сталь- Ստալին ազգանունը»:
Նունե ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ
