Հայաստանում արդեն մի քանի շաբաթ է՝ ներքաղաքական բանավեճի կենտրոնում հայտնվել է «300 հազար ադրբեջանցիների բնակեցման» թեման։ Ընդդիմադիր ուժերը պնդում են, որ խաղաղության գործընթացի հաջորդ փուլերից մեկը կարող է դառնալ ադրբեջանցիների բնակեցման հարցը, մինչդեռ իշխանությունները կտրականապես հերքում են նման պնդումները՝ դրանք որակելով քաղաքական շահարկում և քարոզչական հնարք։
Եթե օրակարգ չկա, ինչո՞ւ են անցկացվում նման կոնգրեսներ
Սակայն այստեղ առաջանում է կարևոր հարց. եթե, ինչպես հայտարարում է Հայաստանի վարչապետը, նման հարց գոյություն չունի, ապա ինչո՞ւ Ադրբեջանը վերջին տարիներին այդքան մեծ ռեսուրսներ է ներդնում «Արևմտյան Ադրբեջան» գաղափարի առաջմղման համար։ Ինչո՞ւ են պետական մակարդակով անցկացվում կոնգրեսներ, մշակվում հայեցակարգեր, ստեղծվում միջազգային կապեր և հրապարակայնորեն հայտարարվում, որ բնակեցումը «անխուսափելի է»։
Կարող ենք եզրակացնել, որ Բաքուն փորձում է Արցախի հարցի փակվելուց հետո միջազգային հարթակներում նոր քաղաքական օրակարգ ձևավորել։ Այդ օրակարգի հիմքում դրված է «վերադարձի իրավունք» հասկացությունը, որը ներկայացվում է որպես մարդու իրավունքների խնդիր, սակայն ժամանակի ընթացքում կարող է վերածվել քաղաքական պահանջների ամբողջ փաթեթի։
Հատկանշական է նաև, որ Նախիջևանում անցկացվող կոնգրեսը պատահական վայրում չէ կազմակերպվել։ Ադրբեջանի պաշտոնյաները բազմիցս հայտարարել են, որ Նախիջևանը «պատմական հիշողության խորհրդանիշ» է արևմտյան ադրբեջանցիների համար։ Այդ պատճառով հենց այստեղ անցկացվող միջոցառումները Բաքվում դիտարկվում են որպես քաղաքական ուղերձ՝ ուղղված թե՛ Հայաստանին, թե՛ միջազգային հանրությանը։
Մինչ Երևանում վիճում են, Բաքուն շարունակում է կառուցել իր օրակարգը
Արդյունքում ստացվում է բավականին հակասական պատկեր։ Հայաստանի իշխանությունները վստահեցնում են, որ ադրբեջանցիների զանգվածային վերադարձի կամ բնակեցման հարց օրակարգում չկա։ Սակայն նույն ժամանակահատվածում Ադրբեջանում պետական և ոչ պետական կառույցները ոչ միայն խոսում են բնակեցման մասին, այլև մշակել են դրա իրականացման ռազմավարական փաստաթղթեր, միջազգային քարոզչական հարթակներ և շարունակական միջոցառումների ցանց։
Ուստի այսօր քննարկման հիմնական թեման արդեն ոչ այնքան այն է, թե «300 հազար ադրբեջանցի կգա՞ Հայաստան, թե՞ ոչ», այլ այն, թե ինչու է Ադրբեջանը հետևողականորեն և երկարաժամկետ ծրագրով առաջ մղում այդ գաղափարը, և ինչ հակաքայլեր կամ քաղաքական պատասխաններ է պատրաստում հայկական կողմը՝ այդ գործընթացին դիմակայելու համար։ Մինչ Երևանում շարունակվում են ներքաղաքական վեճերը, Բաքուն, կարծես, շարունակում է աշխատել իր ձևակերպած օրակարգը միջազգային մակարդակով ամրապնդելու ուղղությամբ։
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Ժողովուրդ» օրաթերթի այսօրվա համարում։
