Երևան, Հայաստան — 21 սեպտեմբերի 2026 թ.
Անվտանգային վերլուծությունների ինստիտուտը (ԱՎԻ) բաց նամակ է հղել Հարավային Կովկասի և Վրաստանի ճգնաժամի հարցերով Եվրոպական միության հատուկ ներկայացուցիչ Մագդալենա Գրոնոյին՝ լուրջ մտահոգություն հայտնելով Արցախ/Լեռնային Ղարաբաղ կատարած՝ սեպտեմբերի 11–12-ի այցի շրջանակում հնչած ուղերձների և դրսևորած մոտեցումների վերաբերյալ։
Իր նամակում ԱՎԻ-ն ընդգծում է, որ արժանապատվությունը, մարդու իրավունքներն ու ժողովրդավարությունը Եվրոպական միության հիմնարար արժեքներից են, և պնդում է, որ այդ սկզբունքները պետք է մնան Հարավային Կովկասում եվրոպական ներգրավվածության հիմքում։
ԱՎԻ-ն հատկապես մտահոգիչ է համարում այն հանգամանքը, որ, Ինստիտուտի գնահատմամբ, այցի ընթացքում չհնչեց Արցախի/Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության տեղահանության հստակ հրապարակային արձանագրում, ինչպես նաև չքննարկվեցին նրանց անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի համար անհրաժեշտ պայմանները։
Կարդացեք նաև
Ինստիտուտը նաև մտահոգություն է հայտնում այցի ընթացքում հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության, այդ թվում՝ Գանձասարի և Դադիվանքի վանքերի, ներկայացման և դրանց նկատմամբ վերաբերմունքի վերաբերյալ։
ԱՎԻ-ն գտնում է, որ Հատուկ ներկայացուցիչ Գրոնոն, ադրբեջանական կեղծ օրակարգերը ներկայացնելով որպես ընդունելի դիրքորոշումներ, նպաստել է պատմության վերանայման գործընթացին։ Տարածաշրջանի պատմական և մշակութային ժառանգությանը վերաբերող հարցերը չպետք է ներկայացվեն որպես պարզապես «տարբեր տեսակետների» կամ «տարաձայնվող մոտեցումների» մրցակցություն։ Սա հատկապես վտանգավոր է այն պայմաններում, երբ պատմական պատումները կարող են օգտագործվել ավելի լայն աշխարհաքաղաքական հավակնությունների հիմնավորման համար։
Նամակում նշվում է.
«Կայուն խաղաղությունը չի կառուցվի հարկադիր տեղահանության արդյունքները ցուցադրող կազմակերպված այցելությունների միջոցով։ Դրա համար անհրաժեշտ է Եվրոպայի սկզբունքային ներգրավվածությունը՝ պաշտպանելով վերադարձի իրավունքը, պահպանելով հայկական մշակութային ժառանգությունը, պահանջելով հաշվետվողականություն և ապահովելով, որ կարճաժամկետ տնտեսական շահերը չգերակայեն Եվրոպայի արժեքներին և երկարաժամկետ ռազմավարական շահերին»։
Որպես Հարավային Կովկասում անվտանգության և հիբրիդային պատերազմի սպառնալիքներով զբաղվող ինստիտուտ՝ ԱՎԻ-ն նաև մտահոգություն է հայտնում, որ այս հարցերի վերաբերյալ հստակ հրապարակային ուղերձների բացակայությունը կարող է թուլացնել եվրոպական վստահելիությունը հայ հասարակության շրջանում և հնարավորություններ ստեղծել չարամիտ ազդեցության դերակատարների ու տեղեկատվական ազդեցության գործողությունների համար։
ԱՎԻ-ն ընդգծում է, որ դիվանագիտական ներգրավվածությունը պետք է հաշվի առնի ոչ միայն անմիջական քաղաքական և տնտեսական նկատառումները, այլև տեղահանության, մշակութային ժառանգության և հակամարտությունների կարգավորման շուրջ ձևավորվող պատումների երկարաժամկետ անվտանգային հետևանքները։
ԱՎԻ-ն կոչ է անում ապահովել եվրոպական ներգրավվածություն, որը՝
հստակորեն անդրադառնում է Արցախի/Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության տեղահանության խնդրին,
աջակցում է նրանց անվտանգ և արժանապատիվ վերադարձի համար անհրաժեշտ պայմանների ստեղծմանը,
պաշտպանում է հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգությունը, և
խթանում է մարդու իրավունքների և միջազգային նորմերի խախտումների համար հաշվետվողականությունը։
ԱՎԻ-ն պատրաստակամություն է հայտնել անմիջականորեն համագործակցել ԵՄ հատուկ ներկայացուցչի գրասենյակի հետ՝ ներկայացված մտահոգությունները քննարկելու և Հարավային Կովկասում տեղի ունեցող զարգացումների անվտանգային ու քաղաքական հետևանքների շուրջ հետագա երկխոսությանը նպաստելու նպատակով։
Անվտանգային վերլուծությունների ինստիտուտ (ԱՎԻ)
