Փորձագետներն ասում են, որ Մոսկվան չի ցանկանում գժտվել Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ, իսկ Չեչնիան երկարատև կապեր ունի Իլհամ Ալիևի հետ
Հոկտեմբերի 9-ին Մոսկվայում անցկացվեցին Ադրբեջանի և Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարներ Ջեյխուն Բայրամովի և Զոհրաբ Մնացականյանի բանակցությունները՝ Ռուսաստանի արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի մասնակցությամբ: Բանակցությունները, որոնք նվիրված էին Լեռնային Ղարաբաղում զինված հակամարտության լուծման ուղիներ գտնելուն, ամբողջովին փակ էին մամուլի համար, իսկ ստորագրելու պահը շարունակվեց ավելի քան 8 ժամ:
Երեք երկրների արտգործնախարարների զրույցը տեղի ունեցավ այն պահին, երբ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հանդես էր գալիս ռազմատենչ հայտարարություններով: Հեռուստատեսային ելույթում դրանից մեկ օր առաջ Ալիեւն ասել էր, որ իր երկրի ուժերն ամրություններ են ոչնչացրել հակամարտող կողմերի շփման գծում, և որ ինքը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը ռազմական եղանակով լուծելու ջատագով է:
Ռուսաստանն ու Հայաստանը Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) անդամ պետություններ են, Հայաստանում կա ռուսական ռազմաբազա, հայկական բանակը կռվում է ռուսական զենքով: Մոսկվան այդպիսի կապեր չունի Բաքվի հետ, ավելին` Ադրբեջանը հանդիսանում է ոչ ակտիվ, բայց չդադարեցրած ԳՈՒԱՄ կազմակերպության անդամ, որը միավորում է Վրաստանը, Ուկրաինան, Ադրբեջանը և Մոլդովան, համարվելով Ռուսաստանի հովանու ներքո ցանկացած տարածաշրջանային դաշինքների հակակշիռ:
Կարդացեք նաև
Այնուամենայնիվ, Կրեմլը հարձակումները սկսվելուց ի վեր չի աջակցել Երևանին, որը Լեռնային Ղարաբաղը համարում է հայկական տարածք, իսկ Բաքվի գործողությունները չի որակել որպես ագրեսիա: Ավելին, Ռուսաստանի իշխանությունների ներկայացուցիչները բազմիցս շեշտել են, որ չեն պատասխանի այն հարցին, թե ինչու Մոսկվան չի սատարում իր ռազմական դաշնակցին:
«Ամերիկայի Ձայնի» ռուսական ծառայությունը զրուցել է փորձագետների հետ, որոնք այս հարցերին տալիս են իրենց պատասխանները:
Ռուսլան Պուխով. Ադրբեջանը Ռուսաստանի համար դարձել է արժեքավոր գործոն
Ռազմավարությունների և տեխնոլոգիաների վերլուծության ռուսական կենտրոնի հիմնադիր և տնօրեն Ռուսլան Պուխովը կարծում է, որ 2014 թվականից ի վեր Ռուսաստանի համար կարեւորվել են Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները։
«Ղրիմը հայրենիք վերադառնալուց» և Սիրիայում քաղաքացիական պատերազմին Ռուսաստանի միջամտությունից հետո Արևմուտքն անհաջող կերպով փորձում է շրջափակել Ռուսաստանը: Եվ, հետևաբար, մի շարք երկրներ, որոնց վրա Ռուսաստանը, որպես բծախնդիր հարսնացու, հինգ-վեց տարի առաջ ուշադրություն չէր էլ դարձնում, այժմ ձեռք են բերում արժեք: Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանը, լինելով, ի տարբերություն Հայաստանի, ո՛չ ՀԱՊԿ, ո՛չ էլ ԵԱՏՄ անդամ, ցույց է տալիս առավելագույն հավատարմություն Ռուսաստանի շահերին: Հետևաբար, Ադրբեջանը արժեքավոր գործոն է դառնում Ռուսաստանի ղեկավարության համար»:
«Դա ուղղակիորեն է հաստատվում: Երբ անհրաժեշտ է լինում հակամարտության կանխարգելման ոլորտում որոշ հարցեր քննարկել, որտե՞ղ է Ռուսաստանի զինված ուժերի շտաբի պետը հանդիպում ԱՄՆ-ի գործընկերոջը`ԱՄՆ շտաբի պետերի կոմիտեի ղեկավարի հետ: Նա հանդիպում է Բաքվում: Ժնեւում եղել է մեկ հանդիպում, սակայն, եթե չեմ սխալվում, երեք հանդիպումներ անցկացվել են Բաքվում: Այսինքն՝ սա հարթակ է, որը հարմար է երկու կողմերի համար էլ», – ասում է փորձագետը:
Բացի այդ, Պուխովը կարծում է, որ Թուրքիան է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության մեջ կատարում կարևոր դերը և, հնարավոր է, գերակշռող ուժն է ընդդեմ Հայաստանի, իսկ Պուտինը չի ցանկանում կրկին վիճաբանության մեջ հայտնվել Էրդողանի հետ. «Նախորդ բոլոր նման դեպքերում Մոսկվայից հնչող կոչերը բավարար էին համարվում, որ երկու կողմերն արագ դադարեցնեին գործողությունները: Միանգամայն հնարավոր է, որ Մոսկվայի կողմից այս անգամ ներկայացված կոչը լինի ոչ թե Բաքվում կամ Երևանում, այլ Անկարայում: Իսկ Էրդողանի վրա բղավելը բացարձակապես անիմաստ է: Եթե ամերիկացիները չկարողացան սանձել Թուրքիային S-400-ներ գնելու հարցում, ապա ինչպե՞ս կարող է Մոսկվան զսպել նրան»:
Ռուսլան Պուխովը հիշեցում է, որ չնայած Ռուսաստանն իրոք գրեթե ամբողջությամբ զինել է Հայաստանը հին խորհրդային և համեմատաբար ժամանակակից ռուսական զենքով, Ադրբեջանը նույնպես զենք է գնում Մոսկվայից: Ճիշտ է, Բաքուն վերջերս նախընտրում է դիվերսիֆիկացնել այդ գնումները. «40-45 տոկոսը այժմ կազմում են այն զենքերը, որոնք Ադրբեջանը գնել է այլ երկրներից: Ռուսաստանից բացի, Ադրբեջանին զենքի հիմնական մատակարարներ են հանդիսանում Իսրայելը, Թուրքիան, ավելի փոքր չափով՝ Ուկրաինան, մասամբ՝ Բելառուսը»:
Չնայած այն հանգամանքին, որ 1990-ականներին Լեռնային Ղարաբաղի բանակն իր բարոյական և մարտական հատկանիշներով, ըստ վերլուծաբանի, լրջորեն գերազանցում էր Ադրբեջանի բանակին, վերջին տարիներին Բաքուն փորձում էր հաղթահարել այդ բացը. «Հայաստանը ցածր ռեսուրս ունեցող պետություն է: Հայաստանն ունի ոչ միայն ավելի փոքր բնակչություն, ոչ միայն ավելի փոքր բյուջե, այլեւ ավելի փոքր բանակ, և ավելի քիչ զենք: Այս անհավասարակշռությունը մինչեւ վերջերս փոխհատուցվում էր անձնակազմի որակով, բայց վերջին մի քանի տարիների ընթացքում, երբ Ադրբեջանը նավթի մեծ վարձավճարումներ էր ստանում, մեծ գումարներ մղվեցին դեպի բանակ: Եվ ոչ միայն զենք գնելու, այլեւ վերապատրաստման համար»:
Միևնույն ժամանակ, Ռազմավարական եւ տեխնոլոգիական հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենը վստահ է, որ Ռուսաստանը շատ լուրջ փորձության է ենթարկվելու, եթե ռազմական գործողությունները տեղափոխվեն Հայաստանի տարածք. «Ռուսաստանը պաշտոնական պարտավորություններ ունի Հայաստանի նկատմամբ, չնայած այն հանգամանքին, որ նման պարտավորություններ չունի Ղարաբաղի դեպքում: Եվ վերջերս Պուտինը ասաց, որ Ռուսաստանը կկատարի իր բոլոր պարտավորությունները, հասկանալի դարձնելով ոչ միայն Ադրբեջանին, այլ նաև Թուրքիային, որ եթե ռազմական գործողությունները տեղափոխվեն Հայաստանի տարածք, (ոչ թե հրթիռների և արկերի պատահական թռիչքներ), այդ դեպքում Ռուսաստանը կներքաշվի: Ինձ թվում է, որ Պուտինը սա ասաց աներկբա»:
Նյութն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում
