«Մեկը պիտի պետությանը հարցնի` ի՞նչ ես ուզում դպրոցից, որ չի տվել քեզ»

Գնահատման եւ թեստավորման կենտրոնի (ԳԹԿ) փոխտնօրեն Կարո Նասիբյանը «Առավոտի» հետ զրույցում զուգահեռներ տանելով գյուղական դպրոցների ու Երեւանի դպրոցների միջեւ, փաստում է, որ գյուղական դպրոցների աշակերտների միջին միավորը հավասար կամ բարձր է եղել ավագ դպրոցների միջին միավորներից: Եվ սա այն դեպքում, երբ գյուղական դպրոցների երեխաները եւ մանկավարժները ավելի քիչ հնարավորություններ ունեն շփումներ ունենալու ԳԹԿ-ի եւ այլ կառույցների հետ, գյուղական դպրոցների երեխաները միշտ չէ, որ պարապում են: Կարո Նասիբյանի կարծիքով, սա հետեւանք է այն բանի, որ ավագ դպրոցներում սկսած ռեֆորմը մնացել է կես ճանապարհին:
ԳԹԿ փոխտնօրենի խոսքով, ավագ դպրոցների ուսուցիչներին պետք է մրցույթով ընտրեին, պետք է լավագույններն ընտրվեին, ու քանի որ այլ պատկեր է, ավագ դպրոցի համակազմը սկսել է թուլանալ: Մեր զրուցակցի կարծիքով, ավագ դպրոցը այլ խնդիրներ էլ ունի. «10-րդ դասարանում ավելի շատ երեխաների ճանաչման, քան կրթական պրոցեսն է, մինչեւ ուսուցիչն է հասկանում` ինչպես աշխատել, աշակերտն է հարմարվում, տասներորդ դասարանն ավարտվում է»: Կարո Նասիբյանն առաջարկում է, որ ավագ դպրոցի համակարգում լինեն 9, 10,+11, 12-րդ դասարանները, այդ դեպքում ավագի արդյունավետությունը կբարձրանա, նաեւ կարծում է, որ լավ կլինի, եթե երեխաները 9-10-րդ դասարաններում սովորեն այն ամենը, ինչ բոլորն են սովորում, իսկ 11-12-ում խորանան կոնկրետ հոսքերով:

Հանրակրթության մասին խոսելիս, ԳԹԿ փոխտնօրենը փաստեց, որ մինչեւ 4-րդ դասարան ծնողը կանգնած է երեխայի կողքին, նրա կողքին է նաեւ 11-12-րդ դասարաններում, որովհետեւ երեխան պետք է բուհ գնա, իսկ միջին օղակը, այսպես ասած` մնում է անտեր, մինչդեռ դա երեխայի ձեւավորվելու, ուղղություն վերցնելու ամենաբարդ շրջանն է: Կարո Նասիբյանի խոսքերով, միջին օղակում նաեւ ուսուցիչն է մոռացված. «Ընդհանրապես անընդհատ պահանջում ենք դպրոցից, բայց ի՞նչ ենք տալիս ուսուցչին, որը քաղաքացի է դաստիարակում, կրթում: Անընդհատ ստուգում, հա ստուգում, կողքին կանգնող չկա, իսկ խորհրդային տարիներին կային մեթոդական կաբինետներ, մարդիկ գնում էին դաս էին լսում, լավ ուսուցչի փորձը փոխանակում էին: Այսօր ուսուցիչն ինչ գիտի, դա է ասում, կամ ասում է, ինչպես կարողանում է, իսկ վերապատրաստումները ձեւական բնույթ են կրում»:

Կարո Նասիբյանը նշում է, որ ծրագրային առումով էլ «բաց» ունենք, երեխային ուզում ենք սովորեցնել այն, ինչ մենք ենք սովորել, ոչ թե այն, ինչ իրեն պետք է: «Մեր կրթության համար դոկտրին է պետք` ինչ ենք սովորեցնելու մեր երկրում, որը չի խաթարվի անկախ ԿԳ նախարարների փոփոխություններից»,- համոզված է կրթության ոլորտի «հնաբնակը»: Նրա խոսքերով, կրթության նախարարը Հայաստանում նախ պետք է լինի մանկապարտեզի նախարար, դպրոցի նախարար եւ մանկավարժական բուհի նախարար, հետո մնացած ուղղություններով զբաղվի, որովհետեւ կարեւորը սերնդի կրթությունն ու դաստիարակությունն է. «Նախարարը պետք է լինի մանկավարժական բուհի գլխին կանգնած, ստուգի, թե մանկավարժն ինչ գիտելիք է ստացել, որ վաղը կրթի իմ երեխային: Խորհրդային Միությունը մանկավարժին փող էր տալիս, ասում էր` գնա այսինչ տեղը դասավանդիր, քեզ փող կտամ, պայմաններ կստեղծեմ: Ի դեպ, մի 5 տարի առաջ ռուս ակադեմիկոսներից մեկը Պուտինին ասել էր` 1000 լավ մասնագետ մանկավարժ ունեցիր, երկիրը երկիր կդառնա: Նույնն էլ մեր պարագայում է: Եթե ամեն մարզում մի քանի լավ մանկավարժ լինի, վիճակը կփոխվի: Պետությունը պետք է փող տա իր կրթությանն ու բանակին, մնացածն իրենց փողը այսպես թե այնպես կաշխատեն: Այսօր ո՞վ է գնում մանկավարժական բուհեր, նա, ով ցածր միավորներ է ստացել, ցածր միավորներով էլ ավարտում ու մտնում է դպրոց: Մեկը մի օր պե՛տք է պետությանը հարցնի` լավ, ինչ ես ուզում դպրոցից, որ չի տվել քեզ: Գրել տվել ե՞ս` դպրոց սա պիտի անես, որ չի տվել քեզ, չէ, չես տվել»:

Մեր դիտարկմանը, որ բուհերն այսօր ուսանողի խնդիր ունեն եւ իրենք համաձայն են, որ «ձգած» 8-երով ընդունեն դիմորդներին, Կարո Նասիբյանը պատասխանում է. «Հիմա ավելի շատ են ընդունվում բուհեր, քան խորհրդային տարիներին: Ոչ պետական բուհերի հետ գործ չունենք, կդիմանան մրցակցությանը, թող աշխատեն: Իսկ այ պետականը այսքան չպետք է ուռճացնենք: Հաճախ մասնագետ չունեն, բայց ուսանող են ընդունում, որովհետեւ երեխան փող է, ու այդպիսով ընդամենը սոցիալական խնդիր են լուծում: Բուհերը եւս կարիք ունեն ռեֆորմների: Նաեւ պետք է վերջ դնել այն ամենին, որ դասախոսը գա` մատը դրած տողի վրա դասախոսությունը կարդա ու գնա»:
Մեր զրույցի ժամանակ մի ցավոտ խնդրի էլ անդրադարձ եղավ: Կարո Նասիբյանն ասաց, որ գյուղեր կան, որոնց դպրոցներից տարիներով բուհ ընդունվող չունեն, նման պատկեր եղել է Արագածոտնի, Շիրակի մարզերում: Մի բան էլ է նկատել` երկրորդ տարին անընդմեջ Լոռուց ավելի շատ երեխա է գնում Լոռու բուհեր, քան Շիրակից` Շիրակի պետական համալսարան: Դրա պատճառը եւս պարզելու հարկ կա, որը ուսումնասիրություն է պահանջում:
Միասնական քննությունների ժամանակ պատահած արտառոց միջադեպերից էլ խոսք գնաց: Երեխաներ են եղել, որ երկու հեռախոսները հանձնել են քննությունից առաջ, երրորդը ներքնազգեստի, գուլպայի մեջ են պահած եղել:

Ինչ վերաբերում է բուհերի ռեկտորների այն հայտարարությանը, որ լավ կլինի իրենց ուսանողներին իրենք ընտրեն, ոչ թե միասնական քննությունների միջոցով, Կարո Նասիբյանը պատասխանում է` դա հետքայլ է նշանակում, ինչն արդեն անցել ենք. «Իրենց շահագրգռությունը հասկանալի է` կոռուպցիա, ուրիշ խնդիր չկա այստեղ: Նաեւ նրանք այդպիսով բռնում են ու բաց չեն թողնում դիմորդին, այլ բուհ կամ ֆակուլտետ արդեն դիմորդը չի կարող ընդունվել»:

Նասիբյանը խոսեց նաեւ մասնագիտություններից, որտեղ ընդունվողները 3 քննություն պետք է հանձնեն, որոշ դեպքերում` 2, անգամ` 1, ինչպես, օրինակ, ԵՊՀ կիրառական մաթեմատիկայի պարագայում: Համարում է, որ ուսանողներն անհավասար դաշտում են հայտնվում` ինչու պետք է մեկը 3 քննության համար պարապի, մյուսը` մեկ: ԳԹԿ փոխտնօրենը փաստում է, որ բանը հասել է նրան, որ ԵՊՀ ընդունվելն ավելի է հեշտացել` մեկ քննությամբ, քան Գորիսի համալսարան, որտեղ երկու քննություն են հանձնում, իսկ ամենասարսափելին այն է, որ բոլորը հանում են հայոց լեզվի քննությունը:

Միասնական քննությունների բողոքարկումների մասին էլ խոսվեց: Պարոն Նասիբյանը պատմեց, որ օրինակ՝ կենսաբանության քննության ժամանակ մինչեւ ստուգելը նկատել էին, որ մի առաջադրանքում կա երկու ճիշտ պատասխան, հետեւաբար երկու տարբերակն էլ ճիշտ էին համարել: Քիմիայի առաջադրանքներից մեկում շտեմարանում պատասխանը սխալ էր, երեխան էլ սխալ պատասխանն էր նշել` վկայակոչելով շտեմարանը:

Կարո Նասիբյանն ասաց, որ ամենացածր գնահատականները ռուսերենից են եղել: «Ժամանակին նախկին վարչապետ Կարեն Կարապետյանի հանձնարարականով ստուգել ենք ռուսերենի եւ անգլերենի վիճակը դպրոցներում, այն շատ վատ էր: Ինչպե՞ս կարելի է 10-11 տարի օտար լեզու սովորել ու չիմանալ, ուրեմն մեթոդդ պետք է փոխես»,- ասում է մեր զրուցակիցը: Օրինակ է բերում իրենց ուսումնասիրությունների արդյունքները` Ստեփանավանում. երեխաներն անգամ չեն կարողանում լրացնել սովորական հարցերի պատասխաններ` որտեղ են ծնվել, ինչ առարկա են հանձնում, ով է քո ուսուցիչը:

Տեղեկացանք նաեւ, որ ԳԹԿ-ն պարբերաբար իրենց ուսումնասիրությունների արդյունքներն ուղարկում է մարզպետարաններ, ԿԳ նախարարություն, Երեւանի քաղաքապետարան, սակայն որեւէ անգամ արձագանք չի ստացել:

ԳՈՀԱՐ ՀԱԿՈԲՅԱՆ

«Առավոտ»

15.08.2018