«Ապառաժ». Մարտի 13-ի հայտարարությունից գրեթե երկու ամիս անց, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև նոր խաղաղության համաձայնագիրը շարունակում է ոգևորիչ արձագանքներ առաջացնել մի շարք արևմտյան մայրաքաղաքներում: Չորս տասնամյակ տևած պատերազմից և դիվանագիտական փակուղուց հետո շատ դիտորդներ ողջունել են այն, ինչը նրանք համարում են պատմական առաջընթաց: Սակայն քննադատները պնդում են, որ դա հավասարների միջև խաղաղության համաձայնագիր չէ, և որ այն, ըստ էության, կարող է ամրագրել Հայաստանի երկարատև ենթարկվածությունը, գրել է National Catholic Register-ը։
Շիլլերի միջազգային համալսարանի պրոֆեսոր և «Conflits» աշխարհաքաղաքական ամսագրի խմբագրական խորհրդի անդամ Տիգրան Եգավյանը նշել է, որ «Ադրբեջանն ուզում է նվաստացուցիչ խաղաղություն, որը պարզապես կհանգեցնի պատմության վերաշարադրման»։ Նրա խոսքով՝ ավանդական պատերազմն այժմ փոխարինվում է հոգեբանական պատերազմով։
Եգավյանի խոսքով՝ ներկայիս բանակցությունները չեն ծնվում բարի կամքի կամ փոխադարձ զիջումների շնորհիվ։ «Հայերի կոկորդին դանակ է դրված», – նշել է նա։ Փորձագետի խոսքով՝ այս գործընթացը ղեկավարվում է ասիմետրիայով, որի ընթացքում թույլ կողմը ստիպված է լինում ավելի շատ զիջումներ անել, մինչդեռ միջազգային դերակատարները ծափահարում են հաշտեցման փխրուն պատրանքին։
Փորձագետի խոսքով՝ ներկայիս համաձայնագիրն ուղղված է աստիճանական ճնշման միջոցով Հայաստանի ինքնիշխանությունը թուլացնելուն՝ միաժամանակ խորացնելով ներքին պառակտումները։ Այս անկման պարույրում Հայաստանը՝ լքված իր պատմական պաշտպան Ռուսաստանի կողմից, քիչ աջակցություն է գտնում Արևմուտքից, որը, Եգավյանի պնդմամբ, կրում է ներկայիս իրավիճակի պատասխանատվության մի մասը։
Վարչապետ Փաշինյանի համար իրավիճակն ավելի անկայուն է, քան երբևէ։ Ներքին ընդդիմության և անզիջում արտաքին ճնշման միջև հայտնվելով՝ նա կանգնած է մռայլ ընտրության առաջ։ «Կա՛մ նա կստորագրի խաղաղության համաձայնագիր, որը հավասարազոր է կապիտուլյացիայի, կա՛մ կհրաժարվի և կմեղադրվի խաղաղությունը խոչընդոտելու մեջ», – նշել է Եգավյանը՝ հավելելով՝ եթե նույիսկ Փաշինյանը ստորագրի, Ադրբեջանի պատերազմական ջանքերը չեն դադարի։
Միևնույն ժամանակ, Լեռնային Ղարաբաղում քրիստոնեական ժառանգությունը մնում է ավելի քան երբևէ վտանգված, և տարածաշրջանից տեղահանված շատ ընտանիքներ դեռևս ապրում են անորոշության մեջ։
Եգավյանի խոսքով՝ Հայաստանն, իր ներկայիս թուլության վիճակում, ստիպված է լինում մասնակցել սեփական կործանմանը։
Նյութն ամբողջությամբ՝ սկզբնաղբյուր կայքում:
