Aravot.am-ը առողջապահության նախարարության պատասխանատուներից հետաքրքրվեց, թե ինչպե՞ս կմեկնաբանեն օրերս Մարդու իավունքների պաշտպան Կարեն Անդրեասյանի` նախարարության` 2011 թվականի գործունեության վերաբերյալ տված գնահատականը: Պաշտպանը մասնավորապես ասել էր. «Աճել է կեղծ դեղեր ներմուծելու, վտանգը, առողջապահության նախարարությունը դեղերի շուկայում վերահսկողությունն ուժեղացնելու ուղղությամբ որեւէ լրացուցիչ մեխանիզմներ չի նախատեսել, նախարարությունը չի ցանկանում միջամտել կեղծ դեղերի տարածման կանխմանը՝ նույնիսկ չի վարում նման հանցագործությունների բացահայտման եւ պատժման վիճակագրություն, օրենսդրությամբ չի սահմանվել «բժշկական սխալ» հասկացությունը: Այդ պատճառով չի տարբերակվում անփութությունը բժշկական սխալից, որն էլ իր հերթին դժվարեցնում է գնահատական տալ կատարված դեպքին: Թեեւ 2011թ. հունվարի 1-ից ներդրվել է մինչեւ 7 տարեկան երեխաների անվճար հիվանդանոցային բուժօգնության հավաստագրի ծրագիրը եւ երեխայի առողջության անձնագիրը, սակայն, առանձին դեպքերում, ծնողներն ունենալով մինչեւ 7 տարեկան երեխաների անվճար բուժօգնության համար սահմանված հավաստագիր, ստիպված են եղել հավելյալ վճարումներ կատարել առանձին բժիշկների» եւ այլն:
Ինչ վերաբերում է մինչեւ 7 տարեկան երեխաների անվճար բուժօգնությանը, ապա նախարարության պատասխանատուները, վկայակոչելով Հայաստանի Ամերիկյան համալսարանի կատարած հետազոտությունը նշում են. «Երեխայի առողջության հավաստագրի ծրագրի ներդրումից հետո բուժանձնակազմին վճարում են կատարել 0-7 տարեկան երեխաների հիվանդանոցային բուժօգնության դիմած երեւանաբնակների ընդամենը 4%, այլ քաղաքների բնակիչների 2%: Ինչ վերաբերում է որեւէ ծառայության համար կատարված վճարման վերաբերյալ պնդմանը, ապա Երեւանում այն կազմում է 20,6%, իսկ մարզային հիվանդանոցներում` 8,9%, ինչը բացատրվում է այն հանգամանքով, որ հիմնականում Երեւանում են իրականացվում նորագույն եւ թանկարժեք տեխնոլոգիաներով մատուցվող բժշկական ծառայությունները, որոնք բնակչության բոլոր խմբերի, այդ թվում մինչեւ 7 տարեկան երեխաների համար իրականացվում են վճարովի սկզբունքով (անկախ երեխայի առողջության հավաստագիր ունենալու հանգամանքից)»:
Անդրադառնալով «Բժշկական սխալ» հասկացությունը սահմանելուն, նախարարությունից հայտնում են, որ «ՀՀ առողջապահության նախարարությունում լայնածավալ քննարկումներ են կազմակերպվում «բժշկական սխալ»-ը միջազգային օրենսդրության պահանջներին համահունչ, որպես հասկացություն ձևակերպելու ուղղությամբ: Արդյունքների ամփոփումից հետո կքննարկվի գործող օրենսդրության մեջ կամ քննարկվող նոր ոլորտային օրենքի նախագծի մեջ վերջինիս լրացնելու հարցը: Այդուհանդերձ, պետք է նշել, որ ՀՀ առողջապահության նախարարությունում գործում է բժշկական սխալները քննող հանձնաժողով` բուժանձնակազմի կողմից թույլ տված խախտումների բնույթը պարզելու նպատակով: Միաժամանակ բժշկական սխալի մասին խոսելիս պետք է նկատի ունենալ, որ այն չափազանց բարդ եւ բազմաշերտ երեւույթ է: Այն առավելապես բիոէթիկայի ոլորտին առնչվող հարց է, այստեղ պետք է հատուկ ուշադրություն դարձնել, որ «բժշկական սխալը» համաձայն միջազգայնորեն ընդունված սահմանումների, այն սխալն է, որտեղ բացառվում է բժշկի մեղքը (դիտավորություն կամ անզգուշություն), այլ կապված է բժշկի կողմից իր պարտականությունների բարեխիղճ կատարման ընթացքում ոչ բավարար գիտելիքների, կամ գիտելիքների ոչ ճիշտ կիրառման կամ առկա տվյալների հիման սխալ եզրահանգման եւ ըստ այդմ սխալ բուժում իրականացնելու հետ: Այսինքն` բժշկական սխալը բացառում է հանցակազմի կամ զանցակազմի առկայությունը, որոնց առկայությունը պարտադիր է բուժաշխատողին պատասխանատվության ենթարկելու համար»:
Կեղծ դեղեր շուկա ներթափանցելու եւ թույլ վերահսկողության առնչությամբ էլ նախարարությունից այսպես են մեկնաբանում. «ՀՀ կառավարության «ՀՀ դեղերի եւ դեղանյութերի ներմուծման ու արտահանման կարգը հաստատելու մասին» N581 որոշմամբ հաստատված կարգի 18-րդ կետում կատարված փոփոխությունն ու լրացումը պայմանավորված է ՀՀ կառավարության որդեգրած քաղաքականությամբ, այն է` հանրապետությունում բարձրացնել դեղերի տնտեսական և ֆիզիկական մատչելիությունը: ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված են կեղծ կամ չգրանցված դեղերի ներմուծումը կանխարգելող մեխանիզմներ: Այսպես, ՀՀ կառավարության 20.09.2000թ. N 581 հաստատված կարգի 24-րդ կետի համաձայն, դեղերի ներմուծումը ՀՀ տարածք իրականացվում է դեղերի յուրաքանչյուր խմբաքանակի ոչ միայն փաստաթղթային, այլ նաեւ պարտադիր լաբորատոր փորձաքննության արդյունքների հիման վրա, ըստ որի ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից տրամադրվում կամ մերժվում է դեղի ներմուծման հավաստագրի տրամադրումը: Ըստ այդմ, օրինական ճանապարհով, ՀՀ հնարավոր չէ ներմուծել կեղծ կամ չգրանցված դեղեր: Չգրանցված դեղերի շրջանառությունը առաջացնում է «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքով նախատեսված պատասխանատվություն: ՀՀ առողջապահության նախարարությունը դիմումների դեպքում, ինչպես նաև սեփական նախաձեռնությամբ հարուցված վարչական վարույթների շրջանակում բացահայտված խախտումների հիմքով պարբերաբար վարչական պատասխանատվության միջոցներ է կիրառում իրավախախտ տնտեսվարողների նկատմամբ: Բացի այդ, պետք է նշել, որ չգրանցված դեղերի շրջանառությունը կանխելու նպատակով ՀՀ առողջապահության նախարարության կողմից շրջանառության մեջ է դրվել «Վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ» ՀՀ օրենսգրքում փոփոխություններ կատարելու մասին» օրենքի նախագիծ, որով առաջարկվում է էականորեն բարձրացնել չգրանցված դեղերի շրջանառության համար նախատեսված տուգանքները` դրանք ներկայիս սահմանված նվազագույն աշխատավարձի 100-ապատիկից-150-ապատիկ չափը փոխարինելով 500-ապատիկից մինչև 100-ապատիկի չափով……: Հանցագործությունների վերաբերյալ վիճակագրություն վարելու կապակցությամբ պետք է նշել, որ այն օրենքով սահմանված ընթացակարգ է, որը իրականացվում է պետական մարմնի` իրեն վերապահված լիազորությունների շրջանակում, տվյալ դեպքում այն իրականացնում է լիազոր մարմինը` ՀՀ ԿԱ ոստիկանությունը` ըստ հանցագործությունների տեսակների, տես` (armstat.am)»:
Կարդացեք նաև
Լուսինե ԲՈՒԴԱՂՅԱՆ
