Հայաստանի Հանրապետությունը տարածքով ու մարդկային ռեսուրսներով մեծ երկիր չէ, սակայն կուսակցությունների թվով գերազանցում է շատ երկրների։ ՀՀ կառավարության էլեկտրոնային ռեգիստրում գրանցված է 141 կուսակցություն, որոնցից 43-ի գործունեությունը դադարեցված է կամ դադարեցման փուլում է: Այսինքն՝ այսօր ունենք 98 գործող կուսակցություն։
Օրինակ, աշխարհի գերտերություններից մեկում՝ Միացյալ Նահանգներում, կա ընդամենը երկու կուսակցություն՝ Հանրապետական եւ Դեմոկրատական։ Ֆրանսիայում ամենալայն տարածում ունեցող կուսակցություններն են՝ «Վերածնունդ», Հանրապետական, Սոցիալիստական կուսակցություն, La France Insoumise: Մեծ Բրիտանիայում ազդեցիկ կուսակցությունները 13-ն են` Լեյբորիստական, Պահպանողական եւ Միութենական, Լիբերալ-դեմոկրատական, ՄԲ բարեփոխումների եւ այլն։ Չնայած ավելի փոքր կուսակցություններ էլ են գործում այս երկրներում, բայց դրանք անհամեմատ քիչ են հայկական կուսակցություններից, եւ պետք չէ մոռանալ, որ Ֆրանսիայում ապրում է 66 միլիոնից ավելի մարդ, Մեծ Բրիտանիայում` 69 միլիոնից: Թվում էր, թե կառավարման խորհրդարանական ձեւին անցնելուց հետո մեզանում քաղաքական դաշտը կսկսի կայանալ, եւ կուսակցությունների քանակը կչափավորվի` որոշ կուսակցություններ կփակվեն, կմիավորվեն, նորերը չեն գրանցվի, բայց, ավաղ, եղավ հակառակը։ Մենք փորձեցինք քաղաքական գործիչներին տալ այս հարցը՝ ինչո՞ւ Հայաստանում չի զարգանում կուսակցական համակարգը։
«Ապրելու երկիր» կուսակցության համահիմնադիր Մեսրոպ Առաքելյանն էլ նկատում է, որ կուսակցական համակարգի կայացածությունը կապված է այլ համակարգերի կայացման հետ։ «Այդ՝ «100-ից ավելի» արտահայտությունը, որ տարիներ շարունակ լսում ենք, դա չպետք է սարքենք հիմնական բան, որովհետեւ նաեւ Ձեր նշած երկրներում տասնյակ կուսակցություններ կան, որ զրոյական ազդեցություն ունեն։ Հայաստանի քաղաքական դաշտն այս 30 տարում այնքան վայրիվերումներ է ապրել, որ բազմաթիվ փուլերում ինչ-որ քաղաքական գործընթացների մասնակիցներ են ի հայտ եկել եւ քաղաքական դաշտից դուրս եկել։ Կուսակցությունը երբ ընտրություններին չի մասնակցում, փաստացի կարող ենք ասել, որ գործունեություն չի ծավալում։ Եթե նայենք վերջին տարիներին, ապա ընտրություններին մասնակցում էր մոտ 15-20, երբեմն մի քիչ ավելի կուսակցություն, այսինքն՝ քաղաքական դաշտում 2 տասնյակ կուսակցություններ են ակտիվ լինում»,- ասաց Առաքելյանը։ Կուսակցական համակարգի չկայացածությունը, ըստ նրա, տարբեր պատճառներ կարող է ունենալ: Տարբեր քաղաքական ուժեր եւ անհատներ կուսակցության ստեղծումը համարում են քաղաքականությամբ զբաղվելու գլխավոր գործիք, այնինչ դա բավականին բարդ, լուրջ տնային աշխատանք է պահանջում։ «Քաղաքական դաշտում, ցավոք, նկատվում է արագ հաջողության հասնելու մոլուցք։ Ես բազմիցս ասել եմ, որ մի շենք կառուցելու համար մի քանի տարի ժամանակ է պետք, բայց ինչ-որ մարդիկ մտածում են, որ գալու են, մեկ-երկու շաբաթում երկիրը փրկեն, եւ կուսակցություն են ստեղծում»,- ասաց Առաքելյանը։ Կուսակցական համակարգը չի կարողանում դառնալ իրական խնդիրներին միտված համակարգ, որովհետեւ հանրությունն էլ իր հերթին վստահություն չունի կուսակցությունների նկատմամբ։
«Չմոռանանք, որ, 1990-ականներից սկսած, ընտրական գործընթացներում բազմաթիվ խախտումների, թերությունների առկայությունը բերում է նաեւ այդ համակարգի խոր բացասական ազդեցության։ Այսինքն՝ կեղծված ընտրությունները տասնամյակներով այդ համակարգը նաեւ փչացրել են, եւ, փաստացի, մի շարք կուսակցություններում ներգրավված են եղել մարդիկ, ովքեր ընտրական համակարգի խեղաթյուրման գլխավորման դերակատարներից են եղել։ Այսինքն, ընտրական համակարգի կազմաքանդումը, այսպես ասած, բերում է կուսակցական համակարգի վրա իր բացասական ազդեցությունը։ Պետք է ազնիվ լինել, որ վերջին տարիների այս գերդոզավորված ատելության մթնոլորտը, մանիպուլյացիաները` մեդիադաշտի, ավելի են փչացնում կուսակցական համակարգը։ Իշխանություններն իրենց վարքագծով, իրենց թիմակիցներով այնքան են ցածրացրել քաղաքականությամբ զբաղվելու չափանիշը, որ այսօր նաեւ քաղաքական դաշտում, կուսակցական գործընթացներում ներգրավվում են մարդիկ, որոնք ոչ միայն քաղաքականությունից, այլեւ ընդհանրապես որեւէ ոլորտից կիլոմետրերով հեռու են։ Բայց, մյուս կողմից, իհարկե, շատ որակյալ անհատներ եւ որակյալ թիմեր կան մեր քաղաքական դաշտում, որոնք թեեւ քանակով փոքր են, բայց, ցավոք, չեն կարողանում հաջողել, որ այդ որակյալ փոքրամասնության ջանքերով նաեւ հասարակության կողմից կուսակցական համակարգի նկատմամբ վստահությունը բարձրանա»,- ասաց Մեսրոպ Առաքելյանը։
Կարդացեք նաև
Հայկա ԱԼՈՅԱՆ
Հոդվածն ամբողջությամբ՝ «Հրապարակ» օրաթերթի այսօրվա համարում:
